Trước khi đi vào giải từng câu hỏi, các em hãy đọc lại thật kĩ đoạn văn một lần nữa để nắm vững nội dung và cảm xúc mà tác giả muốn gửi gắm nhé.

***

Giải bài tập: “Nhớ lắm Trường Sa ơi!”

Câu 1: Trường Sa được so sánh với gì?

Để tìm câu trả lời, chúng ta hãy đọc lại câu mở đầu của đoạn văn: “Trường Sa lộng gió giữa Biển Đông mênh mông – giọt máu thiêng liêng của đất Việt dưới ngầu ngầu bọt sóng.”

Ở đây, tác giả đã trực tiếp so sánh Trường Sa với “giọt máu thiêng liêng của đất Việt”, thể hiện sự quý giá, thiêng liêng và không thể tách rời của Trường Sa đối với Tổ quốc chúng ta.

Vậy, đáp án đúng là:

C. Giọt máu thiêng liêng của đất Việt

***

Câu 2: Tác giả nhận lệnh tăng cường cho Trường Sa vào mùa nào?

Hãy tìm thông tin trong đoạn văn về thời điểm tác giả nhận lệnh: “Hai mươi nhăm năm trước, cũng vào mùa này, biển đang động dữ dội bởi ảnh hưởng của mùa gió chướng, tôi nhận lệnh tăng cường cho Trường Sa thân yêu.”

Qua câu này, chúng ta biết tác giả nhận lệnh vào mùa gió chướng.

Vậy, đáp án đúng là:

A. Mùa gió chướng

***

Câu 3: Vì sao tác giả lại khắc khoải nhớ Trường Sa, nhớ Đá Lớn?

Đọc câu cuối cùng của đoạn văn: “Giờ đây đến mùa biển động. Tôi lại khắc khoải nhớ Trường Sa, nhớ Đá Lớn, nơi tôi đã gửi lại một phần đời mình ở đó.”

Lý do chính khiến tác giả nhớ khắc khoải là vì Trường Sa, Đá Lớn đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc đời, là nơi tác giả đã gắn bó, cống hiến tuổi trẻ và những năm tháng quý giá nhất.

Vậy, đáp án đúng là:

B. Vì tác giả gửi một phần đời của mình ở đó

***

Câu 4: Các chiến sĩ trên đảo là những người như thế nào?

Chúng ta cùng phân tích các thông tin về các chiến sĩ trong đoạn văn:

• “biết bao đồng đội đã cùng tôi nếm trải những gian khổ, hiểm nguy.” (Phù hợp với ý A)
• “bảy mươi ba đồng đội tôi đã hi sinh để giữ chủ quyền Tổ quốc.” (Phù hợp với ý B)
• Khi rời đảo, tác giả “mới nhận ra tình cảm mình dành cho đảo lớn đến mức nào.” Tình cảm này cũng là tình cảm chung của những người lính gắn bó với Trường Sa. (Phù hợp với ý D – dành tình cảm lớn cho Trường Sa)

Qua các chi tiết trên, chúng ta thấy các chiến sĩ Trường Sa không chỉ chịu đựng gian khổ, hiểm nguy, sẵn sàng hi sinh mà còn dành tình cảm sâu nặng cho nơi đây. Vì vậy, lựa chọn bao quát tất cả các phẩm chất này sẽ là đáp án đúng nhất.

Vậy, đáp án đúng là:

D. Tất cả những phẩm chất trên.

(Với giả định rằng ý D là “Tất cả những phẩm chất trên” bao gồm A, B và ý về tình cảm sâu nặng của các chiến sĩ dành cho Trường Sa.)

***

Câu 5: Bài đọc nói lên tâm trạng gì của tác giả?

Mặc dù các lựa chọn A, B, C, D bị thiếu, nhưng dựa vào toàn bộ đoạn văn, chúng ta có thể thấy rõ tâm trạng của tác giả. Từ những câu như “Tôi nhớ Trường Sa yêu dấu”, “tôi mới nhận ra tình cảm mình dành cho đảo lớn đến mức nào”, “Tôi lại khắc khoải nhớ Trường Sa”, cho đến câu kết “Tôi nhớ cháy lòng! Tôi nhớ lắm Trường Sa ơi!”, tất cả đều thể hiện một tâm trạng sâu sắc.

Bài đọc nói lên tâm trạng nhớ thương da diết, khắc khoải, tình yêu sâu sắc và sự gắn bó thiêng liêng của tác giả dành cho Trường Sa, cho những đồng đội đã cùng mình vượt qua gian khổ, và cho một phần cuộc đời đã gửi lại nơi biển đảo thân yêu của Tổ quốc.

***

Câu 6: Từ “con sóng” trong câu “Có con sóng nào cứ dập dềnh dâng trong mắt tôi.” được dùng theo nghĩa nào?

Chúng ta biết rằng sóng là một hiện tượng tự nhiên của biển. Tuy nhiên, “sóng dập dềnh dâng trong mắt” không phải là sóng biển thật mà là một hình ảnh ẩn dụ, gợi lên hình ảnh nước mắt đang chực trào, những cảm xúc mãnh liệt đang cuộn trào trong lòng tác giả. Đây là cách dùng từ không theo nghĩa đen ban đầu của nó.

Vậy, từ “con sóng” trong câu này được dùng theo:

B. Nghĩa chuyển

***

Câu 7: Câu “ Hè ấy nắng như đổ lửa, biển như tấm gương phẳng khổng lồ, lặng lẽ tiễn chúng tôi.” có mấy vế câu?

Để xác định số vế câu, chúng ta cần tìm các cụm chủ ngữ – vị ngữ trong câu. Một câu ghép là câu có từ hai cụm chủ ngữ – vị ngữ trở lên.

1. “Hè ấy nắng / như đổ lửa” (Cụm 1: Nắng là chủ ngữ, như đổ lửa là vị ngữ)
2. “biển / như tấm gương phẳng khổng lồ” (Cụm 2: Biển là chủ ngữ, như tấm gương phẳng khổng lồ là vị ngữ)
3. “(biển) / lặng lẽ tiễn chúng tôi” (Cụm 3: Chủ ngữ “biển” được hiểu ngầm, lặng lẽ tiễn chúng tôi là vị ngữ)

Câu này có ba cụm chủ ngữ – vị ngữ rõ ràng, được ngăn cách bởi dấu phẩy, thể hiện ba ý khác nhau về cảnh vật và hoạt động vào mùa hè khi tác giả rời đảo. Vì vậy, câu này có 3 vế câu.

Vậy, đáp án đúng là:

C. Ba

***

Câu 8: Điền các cặp từ trái nghĩa còn thiếu trong các câu sau cho phù hợp:

“ Mau sao thì………………
Vắng sao thì………………”

Đây là một câu tục ngữ quen thuộc của ông cha ta, nói về kinh nghiệm dự đoán thời tiết. “Mau sao” (nhiều sao) thường báo hiệu trời sẽ nắng, còn “vắng sao” (ít sao) thường báo hiệu trời sẽ mưa. Cặp từ trái nghĩa ở đây là “nắng” và “mưa”.

Đáp án là:

“ Mau sao thì nắng
Vắng sao thì mưa”

***

Câu 9: Dùng cặp quan hệ từ “ vì – nên; càng – càng” để viết 2 câu ghép nói về người chiến sĩ ở đảo Trường Sa:

Chúng ta sẽ viết mỗi cặp quan hệ từ một câu nhé:

1. Cặp quan hệ từ “vì – nên” (chỉ nguyên nhân – kết quả):

Vì các chiến sĩ luôn kiên cường bám đảo bảo vệ chủ quyền, nên chúng ta có thể sống yên bình trên đất liền.

2. Cặp quan hệ từ “càng – càng” (chỉ sự tăng tiến):

Các chiến sĩ càng vượt qua nhiều khó khăn gian khổ, họ càng yêu thêm biển đảo quê hương mình.

***

Câu 10: Chữa lại câu viết sai sau đây cho đúng:

“ Tuy gia đình gặp nhiều khó khăn nhưng bạn Nam học hành sút kém.”

Câu này sử dụng cặp quan hệ từ “Tuy… nhưng…” để diễn tả mối quan hệ nhượng bộ, tương phản. Nghĩa là, vế sau phải diễn ra trái ngược với điều mà vế trước gợi ý. Ví dụ: “Tuy trời mưa nhưng tôi vẫn đi học.” (trời mưa thì thường ở nhà, nhưng vẫn đi học là ngược lại).

Ở đây, “gia đình gặp nhiều khó khăn” thường dẫn đến việc “học hành sút kém” (vì không có điều kiện, phải lo làm việc…). Vì vậy, việc học sút kém là kết quả có thể dự đoán được, chứ không phải trái ngược. Do đó, sử dụng “Tuy… nhưng…” ở đây là không phù hợp.

Có hai cách chữa phổ biến:

1. Thay đổi vế sau để tạo sự tương phản: Giữ cặp quan hệ từ “Tuy… nhưng…” và sửa vế sau để nó thể hiện sự vượt lên khó khăn.

Chữa lại: Tuy gia đình gặp nhiều khó khăn nhưng bạn Nam vẫn học hành rất giỏi.

2. Thay đổi cặp quan hệ từ để phù hợp với kết quả: Nếu muốn giữ ý “học hành sút kém” thì phải dùng cặp quan hệ từ chỉ nguyên nhân – kết quả.

Chữa lại: Vì gia đình gặp nhiều khó khăn nên bạn Nam học hành sút kém.

Trong trường hợp này, cách chữa thứ nhất thường được ưu tiên hơn trong các bài tập về quan hệ từ, vì nó giúp học sinh hiểu rõ hơn về tính chất tương phản của “Tuy… nhưng…”.

***

Vậy là chúng ta đã cùng nhau giải quyết xong các câu hỏi rồi đó các em! Qua bài học này, cô mong các em không chỉ nắm vững kiến thức ngữ pháp mà còn hiểu thêm về tình yêu, sự hi sinh của những người lính biển đảo, để càng thêm yêu quý và trân trọng mảnh đất hình chữ S của chúng ta nhé!

Hẹn gặp lại các em trong những bài học tiếp theo!