Chúng ta bắt đầu với phần Đọc – Hiểu nhé!

Phần I. ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)

Đọc văn bản “Hai biển hồ” và thực hiện các yêu cầu:

Câu 1 (0,5 điểm). Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.

Bước 1: Đọc kỹ văn bản để nắm bắt nội dung và cách trình bày.
Bước 2: Xem xét văn bản chủ yếu kể chuyện, miêu tả, thuyết minh, hay bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ.
Bước 3: Văn bản này kể về hai biển hồ, so sánh đặc điểm của chúng và đưa ra lời giải thích.
Bước 4: Nhận định phương thức biểu đạt chính.

Lời giải:
Phương thức biểu đạt chính của văn bản là tự sự kết hợp với thuyết minh.
Lý do: Văn bản kể lại sự tồn tại của hai biển hồ và đặc điểm của chúng (tự sự), đồng thời giải thích nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt đó (thuyết minh).

Câu 2 (0,5 điểm). Theo tác giả, vì sao Biển hồ thứ nhất gọi là biển Chết?

Bước 1: Tìm thông tin trong văn bản liên quan đến Biển hồ thứ nhất.
Bước 2: Đọc kỹ đoạn mô tả về Biển hồ thứ nhất.
Bước 3: Xác định lý do được nêu ra trong văn bản.

Lời giải:
Theo tác giả, Biển hồ thứ nhất được gọi là biển Chết vì không có sự sống nào tồn tại bên trong cũng như xung quanh biển hồ. Nước trong hồ quá mặn, không loài cá nào sống nổi và ngay cả con người uống phải cũng bị bệnh. Vì vậy, không ai muốn sống gần đó.

Câu 3 (1,0 điểm). Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ trong câu: “Biển Chết đón nhận và giữ lại riêng cho mình mà không chia sẻ nên nước trong biển Chết trở nên mặn chát.”

Bước 1: Đọc kỹ câu văn được cho.
Bước 2: Xác định xem trong câu có sử dụng biện pháp tu từ nào không.
Bước 3: Nhận thấy cách dùng từ ngữ “đón nhận”, “giữ lại riêng cho mình”, “không chia sẻ” gợi lên hình ảnh và ý nghĩa ẩn dụ.
Bước 4: Phân tích tác dụng của biện pháp này trong việc làm rõ ý nghĩa của câu văn và toàn bộ văn bản.

Lời giải:
Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu là nhân hóa.
Phân tích hiệu quả:
+ Nhân hóa: Tác giả đã dùng những từ ngữ chỉ hành động, thái độ của con người (“đón nhận”, “giữ lại riêng cho mình”, “không chia sẻ”) để miêu tả hành động của Biển Chết.
+ Hiệu quả:
– Làm cho Biển Chết trở nên sinh động, gần gũi hơn với con người.
– Góp phần làm nổi bật thái độ ích kỷ, chỉ biết thu nhận mà không san sẻ của Biển Chết.
– Tạo ra sự tương phản rõ nét với Biển hồ Galilê, từ đó nhấn mạnh bài học về sự sẻ chia mà văn bản muốn truyền tải. Nước mặn chát là hậu quả trực tiếp của việc giữ lại và không chia sẻ.

Câu 4 (1,0 điểm). Bài học cuộc sống em rút ra được từ văn bản trên?

Bước 1: Đọc lại toàn bộ văn bản, chú ý đến sự khác biệt giữa hai biển hồ và nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt đó.
Bước 2: Liên hệ câu chuyện về hai biển hồ với cuộc sống thực tế của con người.
Bước 3: Xác định những giá trị đạo đức, bài học ý nghĩa mà văn bản muốn gửi gắm.

Lời giải:
Bài học cuộc sống em rút ra từ văn bản là ý nghĩa của sự sẻ chia. Giống như Biển hồ Galilê luôn tươi tốt, mang lại sự sống nhờ biết cách tiếp nhận và san sẻ dòng nước, con người cũng cần biết cho đi, chia sẻ những gì mình có (kiến thức, tình cảm, vật chất) thì cuộc sống mới trở nên phong phú, ý nghĩa và tốt đẹp. Ngược lại, nếu chỉ biết giữ cho riêng mình, không san sẻ, thì bản thân sẽ trở nên cằn cỗi, cô độc và mang lại điều tiêu cực cho xung quanh, giống như Biển Chết.

Phần II. LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 5 (2,0 điểm).
Từ tinh thần văn bản phần đọc – hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) theo kiểu tổng – phân – hợp, trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của sự sẻ chia trong cuộc sống.

Bước 1: Xác định yêu cầu:
– Viết đoạn văn khoảng 200 chữ.
– Kiểu đoạn văn: Tổng – phân – hợp.
– Nội dung: Trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của sự sẻ chia trong cuộc sống, dựa trên tinh thần văn bản “Hai biển hồ”.

Bước 2: Lập dàn ý cho đoạn văn theo cấu trúc Tổng – Phân – Hợp:
– Mở đoạn (Tổng): Nêu ý kiến chung về tầm quan trọng của sự sẻ chia trong cuộc sống.
– Thân đoạn (Phân):
+ Giải thích vì sao sự sẻ chia lại quan trọng.
+ Lấy ví dụ cụ thể hoặc liên hệ với câu chuyện “Hai biển hồ” để làm rõ.
+ Nêu những lợi ích mà sự sẻ chia mang lại cho cá nhân và cộng đồng.
– Kết đoạn (Hợp): Khẳng định lại ý kiến ban đầu, nhấn mạnh bài học về sự sẻ chia.

Bước 3: Viết đoạn văn, chú ý đảm bảo độ dài và phong cách ngôn ngữ.

Dàn ý chi tiết:
Mở đoạn (Tổng):
Sự sẻ chia là một phẩm chất cao đẹp, là sợi dây kết nối con người, mang lại ý nghĩa sâu sắc cho cuộc sống.

Thân đoạn (Phân):
+ Giải thích: Cuộc sống không phải là sự tồn tại đơn lẻ, mà là sự tương tác, gắn bó. Khi ta cho đi, ta không chỉ làm giàu cho người nhận mà còn làm giàu cho chính mình.
+ Liên hệ/Ví dụ: Như câu chuyện về hai biển hồ: Biển Chết chỉ giữ lại cho mình nên trở nên cằn cỗi, còn Biển hồ Galilê luôn tươi mát, tràn đầy sự sống vì biết tiếp nhận và san sẻ dòng nước. Trong cuộc sống, một lời động viên đúng lúc, một hành động giúp đỡ nhỏ bé có thể xoa dịu nỗi đau, tiếp thêm sức mạnh cho người khác.
+ Lợi ích: Sự sẻ chia giúp thắt chặt tình người, xây dựng cộng đồng vững mạnh, lan tỏa yêu thương và lòng nhân ái. Nó giúp cá nhân vượt qua khó khăn, tìm thấy niềm vui và ý nghĩa trong cuộc sống.

Kết đoạn (Hợp):
Vì vậy, mỗi chúng ta hãy học cách cho đi, biết sẻ chia để cuộc sống này thêm ý nghĩa, tươi đẹp và con người luôn gắn kết yêu thương.

Bài viết tham khảo (khoảng 200 chữ):
Trong dòng chảy cuộc đời, sự sẻ chia tựa như mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn, là yếu tố thiết yếu để tạo nên một xã hội nhân văn và đầy ý nghĩa. Đúng như hình ảnh hai biển hồ trong văn bản, Biển Chết chỉ biết giữ lấy nguồn nước cho riêng mình nên trở nên mặn chát, hoang tàn; còn Biển hồ Galilê, bằng cách tiếp nhận và lan tỏa, đã mang lại sự sống tươi tốt cho vạn vật. Điều này minh chứng rằng, khi ta biết cho đi, dù là kiến thức, tình cảm hay vật chất, ta không chỉ làm giàu cho người khác mà còn làm giàu cho chính tâm hồn mình. Một cái nắm tay động viên, một nụ cười khích lệ, hay một hành động giúp đỡ thiết thực đều có sức mạnh xoa dịu nỗi đau, thắp lên hy vọng và thắt chặt thêm tình người. Sự sẻ chia không chỉ mang lại lợi ích cho cộng đồng mà còn giúp mỗi cá nhân tìm thấy niềm vui, ý nghĩa đích thực trong cuộc sống. Do đó, hãy luôn mở lòng và sẵn sàng sẻ chia, để cuộc sống này ngày càng thêm ấm áp, yêu thương và tràn đầy sức sống.

Cô hy vọng với những giải thích chi tiết này, các em đã hiểu rõ bài tập và rút ra được những bài học quý giá. Chúc các em học tốt!