Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau đi vào phần Đọc hiểu nhé!

Câu 1. Bài thơ trên thuộc thể thơ nào?
A. Thơ sáu chữ
B. Thơ bảy chữ
C. Thơ lục bát
D. Thơ tự do

Để trả lời câu hỏi này, các em hãy quan sát số chữ trong mỗi câu thơ của bài “Mùa xuân chín”.
Dòng 1: “Trong làn nắng ửng: khói mơ tan,” (7 chữ)
Dòng 2: “Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng.” (7 chữ)
Dòng 3: “Sột soạt gió trêu tà áo biếc,” (7 chữ)
Dòng 4: “Trên giàn thiên lý. Bóng xuân sang.” (7 chữ)
Các câu thơ tiếp theo cũng đều có 7 chữ. Như vậy, bài thơ thuộc thể thơ gì? À, đúng rồi, đó là thể thơ bảy chữ.

Đáp án đúng là: B. Thơ bảy chữ

Câu 2. Phương thức biểu đạt chính của bài thơ trên là?
A. Biểu cảm
B. Tự sự
C. Miêu tả
D. Thuyết minh

Các em hãy đọc lại toàn bộ bài thơ. Chúng ta thấy bài thơ miêu tả cảnh sắc mùa xuân tươi đẹp, khung cảnh làng quê thanh bình. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là qua những hình ảnh đó, nhà thơ đã bộc lộ những tâm tư, tình cảm, nỗi nhớ của mình. Cụ thể, ở khổ thơ thứ ba và thứ tư, nhà thơ đã bộc lộ rõ tâm trạng “bâng khuâng sực nhớ làng”. Vì vậy, phương thức biểu đạt chính ở đây là gì? Chính là biểu cảm.

Đáp án đúng là: A. Biểu cảm

Câu 3. Thiên nhiên và con người trong bức tranh mùa xuân được thể hiện như thế nào trong bài?
A. Mang vẻ đẹp cổ điển
B. Ảm đạm, cô đơn, đườm đượm buồn
C. Tâm trạng buồn tủi
D. Trẻ trung, hồn nhiên và tràn đầy sức sống

Chúng ta cùng xem xét các hình ảnh về thiên nhiên và con người trong bài thơ nhé:
Thiên nhiên: “làn nắng ửng”, “khói mơ tan”, “mái nhà tranh lấm tấm vàng”, “gió trêu tà áo biếc”, “giàn thiên lý”, “sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời”.
Con người: “đôi mái nhà tranh”, “bao cô thôn nữ hát trên đồi”, “chị ấy, năm nay còn gánh thóc”.

Những hình ảnh này gợi lên điều gì? Chúng ta thấy có sự tươi mới, rộn ràng của nắng, gió, cỏ cây. Những cô thôn nữ hát trên đồi, hình ảnh gánh thóc quen thuộc… tất cả đều cho thấy một không khí mùa xuân đầy sức sống, sự hồn nhiên, tươi trẻ.

Đáp án đúng là: D. Trẻ trung, hồn nhiên và tràn đầy sức sống

Câu 4. Trạng thái “chín” của mùa xuân trong bài thơ được thể hiện bằng những từ ngữ nào sau đây?
A. Làn nắng ửng, khói mơ tan
B. Lấm tấm vàng, bóng xuân sang
C. Sóng cỏ xanh tươi, mùa xuân chín
D. Tất cả các đáp án trên

“Mùa xuân chín” là một nhan đề rất gợi hình, gợi cảm. “Chín” ở đây không chỉ đơn thuần là mùa xuân đã đến mà là mùa xuân đã đạt đến độ viên mãn, đẹp đẽ nhất, tràn đầy sức sống và sự tươi mới. Chúng ta hãy xem các từ ngữ được gợi ý có thể hiện điều này không nhé:
A. “làn nắng ửng”, “khói mơ tan”: Gợi hình ảnh mùa xuân dịu dàng, ấm áp.
B. “lấm tấm vàng”, “bóng xuân sang”: Gợi sự tươi tắn, tràn đầy sức sống lan tỏa.
C. “Sóng cỏ xanh tươi”, “mùa xuân chín”: Khẳng định sự phát triển mạnh mẽ, đầy đặn của thiên nhiên khi xuân sang.

Cả ba cặp từ ngữ trên đều góp phần tô đậm ý nghĩa của “mùa xuân chín”, thể hiện một mùa xuân đang ở độ đẹp nhất, trọn vẹn nhất.

Đáp án đúng là: D. Tất cả các đáp án trên

Câu 5 (0,5 điểm). Con người trong bài thơ được thể hiện qua những hình ảnh nào? Hình ảnh nào gắn với nhân vật trữ tình?

Các em hãy đọc kỹ bài thơ và tìm ra những hình ảnh con người nhé.
Trong bài thơ, hình ảnh con người được thể hiện qua:
– “Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng”: Đây là hình ảnh gợi sự gần gũi, bình dị, mang đậm nét làng quê Việt Nam.
– “Bao cô thôn nữ hát trên đồi”: Hình ảnh này cho thấy sự tươi trẻ, hồn nhiên, yêu đời của những người con gái ở làng quê. Âm thanh tiếng hát làm cho bức tranh mùa xuân thêm sinh động.
– “Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi…”: Đây là một dự cảm, một nỗi buồn thoáng qua của nhà thơ về sự thay đổi của thời gian, của cuộc đời.
– “Chị ấy, năm nay còn gánh thóc Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?”: Đây là hình ảnh cụ thể, mang tính cá nhân, gợi nhớ về một người con gái mà nhân vật trữ tình có lẽ từng quen biết, yêu mến.

Hình ảnh gắn với nhân vật trữ tình chính là hình ảnh “Chị ấy, năm nay còn gánh thóc Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?”. Đây là một câu hỏi tu từ, thể hiện nỗi nhớ da diết, sự quan tâm và có thể là cả sự tiếc nuối, bâng khuâng của nhân vật trữ tình đối với người con gái ở quê nhà.

Câu 6 (0,5 điểm). Ngôn từ của bài thơ đã gợi lên một khung cảnh mùa xuân như thế nào?

Ngôn từ trong bài thơ rất chọn lọc, giàu hình ảnh và âm thanh, tạo nên một khung cảnh mùa xuân vô cùng sống động và đẹp đẽ.
– Về thị giác: “làn nắng ửng”, “khói mơ tan”, “lấm tấm vàng”, “tà áo biếc”, “giàn thiên lý”, “sóng cỏ xanh tươi”, “bờ sông trắng nắng chang chang”. Những màu sắc, ánh sáng này kết hợp hài hòa, tạo nên bức tranh xuân tươi tắn, rực rỡ.
– Về thính giác: “Sột soạt gió trêu”, “Bao cô thôn nữ hát trên đồi”, “Tiếng ca vắt vẻo”. Âm thanh trong bài thơ không chỉ trong trẻo, vui tươi mà còn có chút gì đó ngân nga, xao xuyến.
– Về cảm giác: “làn nắng ửng” gợi sự ấm áp, “gió trêu” gợi sự tinh nghịch, “sóng cỏ xanh tươi” gợi sự mềm mại, mơn mởn.

Nhìn chung, ngôn từ của bài thơ đã gợi lên một khung cảnh mùa xuân:
– Rất thơ mộng, lãng mạn: với “khói mơ tan”, “giàn thiên lý”.
– Rất tươi vui, rộn ràng: với “sóng cỏ xanh tươi”, tiếng hát của “cô thôn nữ”.
– Rất bình dị, thân thuộc: với “mái nhà tranh”, “gánh thóc”.
– Và chứa đựng cả nỗi niềm bâng khuâng, man mác nhớ thương.

Câu 7 (1,0 điểm). Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ đầu tiên?

Đoạn thơ đầu tiên là:
“Trong làn nắng ửng: khói mơ tan,
Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng.
Sột soạt gió trêu tà áo biếc,
Trên giàn thiên lý. Bóng xuân sang.”

Chúng ta hãy cùng xem có những biện pháp tu từ nào nhé:
1. Ẩn dụ: “Bóng xuân sang”. Từ “bóng” ở đây không chỉ là hình ảnh vật chất mà còn là sự hiện diện, sự lan tỏa của mùa xuân. Xuân đã đến, đã bao trùm khắp không gian, cảnh vật.
2. Nhân hóa: “Gió trêu tà áo biếc”. Gió được miêu tả như một con người có hành động “trêu”, khiến cho cảnh vật trở nên sống động, tinh nghịch và gần gũi hơn.
3. Hình ảnh giàu sức gợi: “làn nắng ửng”, “khói mơ tan”, “lấm tấm vàng”, “giàn thiên lý”. Những hình ảnh này tạo nên một bức tranh mùa xuân dịu dàng, ấm áp, mang nét đẹp cổ kính và thanh tao.

Hiệu quả của các biện pháp tu từ này:
– Giúp cho bức tranh mùa xuân trở nên sinh động, cụ thể và gợi cảm hơn.
– Làm nổi bật vẻ đẹp tươi mới, trong trẻo và tinh khôi của thiên nhiên.
– Gợi lên tâm trạng nao nao, xao xuyến của nhân vật trữ tình khi đón nhận mùa xuân.
– Tăng tính thẩm mĩ cho bài thơ, làm cho ngôn ngữ thêm giàu sức biểu đạt.

Câu 8 (1,0 điểm). Từ bài thơ trên, em có suy nghĩ gì về trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ thiên nhiên.

Bài thơ “Mùa xuân chín” đã vẽ nên một bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, trong lành và đầy sức sống. Qua đó, chúng ta thấy được tình yêu tha thiết của nhà thơ đối với thiên nhiên, quê hương.

Suy nghĩ của em về trách nhiệm của con người trong việc bảo vệ thiên nhiên:
– Bài thơ nhắc nhở chúng ta về giá trị của thiên nhiên. Thiên nhiên không chỉ là nguồn sống mà còn là nguồn cảm hứng, là nơi nuôi dưỡng tâm hồn con người. Một khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp như mùa xuân trong bài thơ có thể xoa dịu những nỗi buồn, gợi lên những ký ức đẹp đẽ và làm cho lòng người thêm phần xao xuyến.
– Bảo vệ thiên nhiên chính là bảo vệ sự sống của chính chúng ta. Nếu thiên nhiên bị tàn phá, ô nhiễm, thì vẻ đẹp như mùa xuân chín sẽ không còn nữa, cuộc sống của con người sẽ bị đe dọa.
– Trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên là của mỗi cá nhân. Từ những hành động nhỏ nhất như không xả rác bừa bãi, tiết kiệm điện nước, trồng cây xanh, đến việc tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, lên án những hành vi phá hoại thiên nhiên.
– Chúng ta cần có ý thức trân trọng, gìn giữ vẻ đẹp của thiên nhiên, để những mùa xuân tươi đẹp mãi còn hiện hữu, để thế hệ mai sau cũng được hưởng thụ những điều tốt đẹp mà thiên nhiên ban tặng.

Qua bài thơ, cô mong rằng các em sẽ có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường xung quanh mình, góp phần giữ gìn vẻ đẹp của đất nước.

Các em có câu hỏi nào không? Nếu không, chúng ta sẽ kết thúc bài học hôm nay tại đây. Chúc các em học tốt!