PHAN I: ĐỌC HIÊU

Chúng ta sẽ cùng nhau đọc kỹ đoạn thơ sau đây và trả lời các câu hỏi.

Việt Nam đất nước ta ơi
Měnh mông biển lua dầu trời dẹp hơn!
Cánh có bay lả dập dờn
Mãy mở che dinh Trường Sơn sớm chiều.
Quê hương biết mấy thân yêu
Bao nhiều đời đã chịu nhiều thuơng đau
Mặt ngnời vất vả in sâu
Gái trai cũng một áo nâu nhuộm bùn.
ĐẤT NGHÈO NUÔI NHỮNG ANH HÙNG
CHÌM TRONG MÁU LỬA LẠI VÙNG ĐỨNG LÊN
ĐẠP QUÂN THÙ XUỐNG ĐẤT ĐEN
SÚNG GƯƠM VỨT BỎ LẠI HIỀN NHƯ XƯA
Hoa thơm cỏ ngọt bốn mùa xanh tươi
Mắt đen cô gái long lanh
Yêu ai yêu trọn tấm lòng thủy chung
(Trich Việt Nam quë hương ta – Nguyễn Đinh Thi)

Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào từng câu hỏi nhé.

Cau 1. Xác định thể thơ duợc tác giả sử dụng trong doạn văn trên.

Các em quan sát kỹ các dòng thơ, chúng ta thấy mỗi dòng thơ thường có 6 tiếng, và cách gieo vần, ngắt nhịp rất quen thuộc. Đây chính là thể thơ lục bát.

=> Đáp án: Thể thơ được tác giả sử dụng trong đoạn văn trên là thể thơ lục bát.

Cau 2. Trong bốn dòng đầu, tác giả đã chọn những hình ánh nào để tái hiện khung cảnh đất nước Việt Nam? Em có đồng tình với sự lựa chọn này của tác giả không? Vì sao?

Chúng ta hãy cùng đọc lại bốn dòng đầu:
“Việt Nam đất nước ta ơi
Měnh mông biển lua dầu trời dẹp hơn!
Cánh có bay lả dập dờn
Mãy mở che dinh Trường Sơn sớm chiều.”

Các hình ảnh nổi bật mà tác giả chọn là:
– “Biển lúa mênh mông”: Gợi lên sự trù phú, bát ngát của đồng quê Việt Nam.
– “Cánh cò bay lả dập dờn”: Là hình ảnh quen thuộc, mang đậm nét làng quê Việt Nam, gợi sự thanh bình, yên ả.
– “Mây mờ che đỉnh Trường Sơn sớm chiều”: Hình ảnh hùng vĩ của núi non, biểu tượng cho sự vững chãi, bề thế của đất nước.

Về việc có đồng tình với sự lựa chọn này của tác giả hay không, cô tin rằng tất cả các em đều sẽ đồng tình. Bởi vì:
– Những hình ảnh này rất tiêu biểu cho vẻ đẹp đặc trưng của đất nước Việt Nam.
– Chúng gợi lên sự giàu có, trù phú (biển lúa), nét đẹp bình dị, thơ mộng (cánh cò) và sự hùng vĩ, uy nghiêm (Trường Sơn).
– Sự kết hợp hài hòa giữa cảnh vật thiên nhiên và những nét đặc trưng văn hóa, địa lý đã khắc họa nên một bức tranh Việt Nam thật đẹp đẽ và giàu sức sống.

Cau 3. Đoạn thơ đã thể hiện những tình cảm gì của tác giả với quê hương, đất nước?

Qua từng câu chữ, chúng ta có thể cảm nhận rõ ràng tình cảm của tác giả:
– Tình yêu quê hương, đất nước tha thiết, sâu nặng.
– Niềm tự hào về đất nước, con người Việt Nam.
– Sự xót xa, cảm thông trước những gian khổ, hy sinh mà dân tộc đã trải qua (“Bao nhiều đời đã chịu nhiều thương đau”, “Mặt người vất vả in sâu”).
– Lòng biết ơn và ngưỡng mộ đối với những người anh hùng đã hy sinh vì đất nước (“ĐẤT NGHÈO NUÔI NHỮNG ANH HÙNG”).
– Niềm tin vào sự kiên cường, bất khuất và phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam (“CHÌM TRONG MÁU LỬA LẠI VÙNG ĐỨNG LÊN”, “SÚNG GƯƠM VỨT BỎ LẠI HIỀN NHƯ XƯA”, “Mắt đen cô gái long lanh / Yêu ai yêu trọn tấm lòng thủy chung”).

Cau 4. Đọc đoạn thơ, em cảm nhận được những vẻ đẹp nào của quê hương dân, đất nuớc?

Đọc đoạn thơ này, chúng ta cảm nhận được rất nhiều vẻ đẹp:
– Vẻ đẹp thiên nhiên: Trù phú, bát ngát với “biển lúa mênh mông”, thơ mộng với “cánh cò bay lả dập dờn”, hùng vĩ với “đỉnh Trường Sơn mây mờ”.
– Vẻ đẹp con người:
– Chịu thương chịu khó, vất vả: “Mặt người vất vả in sâu”, “Gái trai cũng một áo nâu nhuộm bùn”.
– Anh hùng, kiên cường, bất khuất: Dù “chìm trong máu lửa” vẫn “vùng đứng lên”, “đạp quân thù xuống đất đen”.
– Hiền lành, nhân ái: “Súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa”.
– Thủy chung, son sắt trong tình yêu: “Mắt đen cô gái long lanh / Yêu ai yêu trọn tấm lòng thủy chung”.
– Vẻ đẹp truyền thống: Dù trải qua bao gian khổ, vẫn giữ được nét hiền lương, thủy chung.

PHAN II LÀM VĂN

Dựa vào nội dung của bốn dòng thơ được in hoa trong dòng thơ ở phần đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về vẻ đẹp của dân tộc Việt Nam.

Bốn dòng thơ được in hoa là:
ĐẤT NGHÈO NUÔI NHỮNG ANH HÙNG
CHÌM TRONG MÁU LỬA LẠI VÙNG ĐỨNG LÊN
ĐẠP QUÂN THÙ XUỐNG ĐẤT ĐEN
SÚNG GƯƠM VỨT BỎ LẠI HIỀN NHƯ XƯA

Dựa vào những dòng thơ này, chúng ta sẽ viết đoạn văn về vẻ đẹp của dân tộc Việt Nam.

Đoạn văn tham khảo:

Đọc những dòng thơ in đậm trong tác phẩm “Việt Nam quê hương ta”, tôi thực sự xúc động trước những vẻ đẹp cao quý của dân tộc Việt Nam. Tác giả đã gói gọn trong vài câu thơ hào khí và phẩm chất đáng ngưỡng mộ của ông cha ta. Dù sinh ra trên “đất nghèo”, một mảnh đất có thể còn nhiều khó khăn, gian khổ, nhưng dân tộc Việt Nam đã sản sinh ra biết bao anh hùng. Lịch sử đã chứng minh, dù đối mặt với giặc ngoại xâm tàn bạo, “chìm trong máu lửa”, dân tộc ta chưa bao giờ khuất phục. Chúng ta đã anh dũng đứng lên, chiến đấu kiên cường, “đạp quân thù xuống đất đen”, bảo vệ vững chắc non sông. Điều đáng trân trọng hơn cả là sau chiến tranh, sau khi đã đánh đuổi kẻ thù, chúng ta sẵn sàng “vứt bỏ súng gươm”, trở lại với bản tính hiền hòa vốn có. Vẻ đẹp này không chỉ thể hiện ý chí quật cường, lòng yêu nước nồng nàn mà còn cho thấy một dân tộc giàu lòng nhân ái, luôn hướng về hòa bình và sự tử tế. Chính những phẩm chất đó đã làm nên sức mạnh và bản sắc riêng của dân tộc Việt Nam, khiến tôi thêm yêu và tự hào về đất nước mình.

Các em thấy đó, chỉ với một đoạn thơ ngắn thôi mà tác giả Nguyễn Đình Thi đã vẽ nên một bức tranh vô cùng sống động và ý nghĩa về đất nước, con người Việt Nam. Cô hy vọng qua bài học hôm nay, các em sẽ càng thêm yêu quý và tự hào về quê hương mình nhé!

Buổi học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Cô chúc các em học tốt!