Phân tích cái hay của những câu thơ sau đây :
a) Giấy đỏ buồn không thắm;
…
a) Giấy đỏ buồn không thắm;
Mực đọng trong nghiêng sầu…
b) Lá vàng rơi trên giấy;
Ngoài trời mưa bụi bay.
PS: ngữ văn 8 bài “ông đồ” trang 8 và 9 sgk tập 2.😁
Trước hết, chúng ta sẽ lần lượt phân tích từng câu thơ.
Phân tích câu thơ a):
Giấy đỏ buồn không thắm;
Mực đọng trong nghiêng sầu…
Các em thấy không, ngay từ hai câu thơ đầu tiên, tác giả đã gợi lên một không khí vô cùng đặc biệt, một nỗi buồn man mác, thấm sâu vào cảnh vật.
Bước 1: Xác định hình ảnh và màu sắc
– “Giấy đỏ”: Đây là loại giấy thường được dùng để viết câu đối, thư pháp, đặc biệt là trong dịp Tết Nguyên Đán. Màu đỏ tượng trưng cho sự may mắn, sung túc, rực rỡ.
– “Mực đọng”: Mực thường có màu đen hoặc xanh thẫm, là dụng cụ không thể thiếu của ông Đồ.
Bước 2: Phân tích nghệ thuật nhân hóa và sự đối lập
– “Giấy đỏ buồn không thắm”: Tác giả đã sử dụng biện pháp nhân hóa để gán cho “giấy đỏ” một trạng thái cảm xúc: “buồn”. Điều đáng nói ở đây là “buồn” nhưng lại “không thắm”. Màu đỏ vốn tượng trưng cho niềm vui, sự tươi mới, nhưng ở đây, nó lại mất đi vẻ rực rỡ, có lẽ vì nỗi buồn đã phủ lên tất cả. Sự đối lập giữa màu đỏ (vốn tươi tắn) và trạng thái “không thắm” càng làm nổi bật nỗi buồn, sự ảm đạm.
– “Mực đọng trong nghiêng sầu”: Tương tự, “mực đọng” cũng được nhân hóa, nó không chỉ đơn thuần là chất lỏng bị lắng đọng mà còn “nghiêng sầu”. “Nghiêng sầu” gợi lên hình ảnh giọt mực như đang trĩu nặng nỗi buồn, như đang chảy xuống một cách uể oải, buồn bã. Sự “đọng” và “nghiêng sầu” cho thấy một sự đình trệ, một nỗi buồn sâu sắc, khó có thể xua tan.
Bước 3: Ý nghĩa của hai câu thơ
Hai câu thơ này đã vẽ nên một bức tranh buồn bã, u ám về khung cảnh của ông Đồ ngày Tết. Nó không chỉ là nỗi buồn của “giấy đỏ” hay “mực đọng”, mà còn là nỗi buồn của chính ông Đồ, nỗi buồn của một nét đẹp truyền thống đang dần mai một. Cái hay ở đây là tác giả không trực tiếp nói lên nỗi buồn mà thông qua việc miêu tả cảnh vật để gợi lên cảm xúc cho người đọc. Nỗi buồn ấy lặng lẽ, thấm thía và bao trùm lên tất cả.
Phân tích câu thơ b):
Lá vàng rơi trên giấy;
Ngoài trời mưa bụi bay.
Hai câu thơ này tiếp tục khắc họa nỗi buồn và sự tàn phai của thời gian, của một nét đẹp đang lụi tàn.
Bước 1: Xác định hình ảnh và không gian
– “Lá vàng rơi trên giấy”: “Lá vàng” gợi lên mùa thu, mùa của sự chia ly, của sự úa tàn. “Rơi trên giấy” cho thấy sự kết hợp giữa thiên nhiên và hoạt động của ông Đồ, nhưng sự kết hợp này lại mang một sắc thái buồn bã.
– “Ngoài trời mưa bụi bay”: “Mưa bụi” là một cơn mưa nhỏ, lất phất, thường mang đến cảm giác lạnh lẽo, ẩm ướt và u buồn. Nó bao trùm cả không gian bên ngoài.
Bước 2: Phân tích nghệ thuật và liên tưởng
– “Lá vàng rơi trên giấy”: Hình ảnh “lá vàng rơi” gợi lên sự tàn úa, sự kết thúc một mùa. Khi “lá vàng rơi trên giấy” của ông Đồ, nó như là dấu hiệu báo trước sự tàn lụi của “nét chữ”, của cái nghề “cho chữ”. Giấy đỏ vốn để viết những điều may mắn, thì nay lại phủ đầy lá vàng, gợi lên sự không còn tươi mới, sự suy tàn.
– “Ngoài trời mưa bụi bay”: Cơn “mưa bụi” không chỉ là miêu tả thời tiết mà còn là biểu tượng cho sự lạnh lẽo, cô đơn, sự phai nhạt của cuộc sống. Nó lan tỏa, bao trùm, làm tăng thêm không khí ảm đạm, buồn bã.
Bước 3: Ý nghĩa của hai câu thơ
Hai câu thơ này đã tạo nên một bức tranh phong cảnh đầy ám ảnh, nhuốm màu thời gian và nỗi buồn. Cái hay của tác giả là đã khéo léo đặt hình ảnh thiên nhiên vào trong không gian của ông Đồ. “Lá vàng rơi trên giấy” như là một lời than thở của thiên nhiên trước sự phai nhạt của một nét đẹp. “Mưa bụi bay” bên ngoài càng làm nổi bật sự cô quạnh, lạnh lẽo của không gian bên trong. Tất cả những hình ảnh này đều góp phần khắc họa nỗi buồn của ông Đồ, của một nét văn hóa đang dần biến mất. Chúng ta có thể thấy sự vận động của thời gian qua hình ảnh “lá vàng” và sự tĩnh lặng, buồn bã của hoàn cảnh qua “mưa bụi”.
Tóm lại, cái hay của những câu thơ này nằm ở chỗ:
–Sử dụng biện pháp nhân hóa tài tình để gửi gắm tâm trạng, cảm xúc vào cảnh vật.
–Sự đối lập tinh tế giữa màu sắc, hình ảnh vốn có và trạng thái được miêu tả.
–Sự kết hợp hài hòa giữa cảnh vật thiên nhiên và không gian ông Đồ, tạo nên một bức tranh tâm trạng giàu sức gợi.
–Gợi lên nỗi buồn sâu lắng, man mác về sự phai nhạt của một nét đẹp truyền thống, về nỗi cô đơn của con người trong xã hội hiện đại.
Các em về nhà đọc lại bài thơ và cảm nhận thêm nhé. Cô hy vọng qua phân tích này, các em sẽ hiểu sâu sắc hơn về ý nghĩa và vẻ đẹp của bài thơ “Ông Đồ”.
Những câu thơ trên tả cảnh ngụ tình:
+Hình ảnh đẹp nhưng gợi ra sự tàn lụi, u uất.
+Tâm trạng của ông đồ buồn thảm, bẽ bàng như chính những đồ vật gắn với nghề của ông (giấy đỏ, mực tàu ).
+Biện pháp nhân hóa làm cho “giấy”, “mực” tưởng như vô tri bỗng trở nên sinh động mang tâm trạng sầu bi như con người.
+Hình ảnh thiên nhiên: lá vàng, mưa bụi càng tô đậm hơn sự hiu quạnh, lạnh lẽo của không gian cũng như sự vô tình, hờ hững quên lãng của người đời.
→ Là những câu thơ đẹp, hoài cổ , ghi lại dấu ấn và mang lại cho người đọc nhiều dư vị về cảnh cũ người xưa, những nét đẹp về văn hóa tinh thần “vang bong một thời”.
a,
“Giấy đỏ buồn không thắm
Mực đọng trong nghiên sầu”.
“Giấy đỏ” là giấy dùng để viết chữ của ông đồ. Thứ giấy ấy rất mỏng manh, chỉ một chút ẩm ướt giấy cũng có thể phai màu. “Giấy đỏ buồn không thắm”, “không thắm” bởi đã lâu ngày không được dùng đến nên phôi pha, úa tàn theo năm tháng. Mực cũng vậy: “mực đọng trong nghiên sầu”. Đó là thứ mực tàu đen thẫm, dùng để viết chữ lên “giấy đỏ”. Khi viết, phải mài mực rồi dùng bút lông họa lên những nét chữ “Như phượng múa rồng bay”. Nhưng nay “Mực đọng trong nghiên” có nghĩa là mực đã mài từ lâu, đã sẵn sàng cho bàn tay tài hoa của ông đồ thực hiện phép màu nhưng đành đợi chờ trong vô vọng. Các từ “buồn”, “sầu” như thổi hồn vào sự vật. Nhờ phép nhân hóa này, nỗi sầu tủi về thân phận của ông đồ như đã thâm sâu vào từng sự vật, nó bao trùm không gian và đè nặng mỗi tấm lòng.
“Lá vàng rơi trên giấy
Ngoài giời mưa bụi bay”
Hình ảnh “lá vàng” gợi đến sự tàn phai, rơi rụng. Nhưng đầu xuân sao lại có “lá vàng”? “Lá vàng rơi trên giấy”, giấy ấy chính là “Giấy đỏ buồn không thắm”. Hình ảnh “lá vàng” gợi đến thân phận ông đồ trong bài thơ. Ông đã bị xã hội bỏ rơi, ông đã gắng níu kéo cuộc đời thầm lặng bẽ bàng ngồi bên lề phố “đông người qua” nhưng so với thời đại mới đang sục sôi, bon chen thì ông chỉ là chiếc lá úa tàn đang rụng rơi cay đắng. Nỗi buồn ấy âm thầm và tê tái, nó khiến cơn mưa xuân vốn chứa đựng sức sống bền bỉ, dai dẳng cũng trở thành đìu hiu, xót xa:
“Ngoài giời mưa bụi bay”
“Giời” chứ không phải là “trời”.
Đó là cách gọi của dân gian, của những “người muôn năm cũ”, trong đó có ông đồ. Câu thơ gợi cái ngước nhìn buồn thẳm của ông trước làn mưa bụi nhạt nhòa. Dẫu chỉ là mưa bụi, mưa bay nhưng nó cũng đủ sức xóa mờ đi dấu vết của cả một lớp người. Âu cũng bởi lớp người ấy quá mong manh, bé nhỏ!