Phân tích đa thức thành nhân tử: \(x^3 + y^3 – 3xy + 1\)
Phương pháp áp dụng:
Quan sát đa thức, chúng ta thấy sự xuất hiện của các lập phương \(x^3\), \(y^3\) và số \(1\) (có thể viết là \(1^3\)). Đồng thời, hạng tử \(-3xy\) có thể viết là \(-3 \cdot x \cdot y \cdot 1\). Điều này gợi ý cho chúng ta sử dụng hằng đẳng thức đáng nhớ ở dạng mở rộng, thường được học trong các chuyên đề nâng cao của lớp 8:
\[a^3 + b^3 + c^3 – 3abc = (a+b+c)(a^2+b^2+c^2-ab-bc-ca)\]
Chúng ta sẽ biến đổi đa thức đã cho về đúng dạng của vế trái hằng đẳng thức này.
Lời giải chi tiết:
-
Bước 1: Sắp xếp lại đa thức
Đầu tiên, chúng ta sắp xếp lại các hạng tử của đa thức để làm xuất hiện dạng của hằng đẳng thức:
\(x^3 + y^3 – 3xy + 1 = x^3 + y^3 + 1^3 – 3 \cdot x \cdot y \cdot 1\) -
Bước 2: Xác định các biến a, b, c
So sánh biểu thức vừa sắp xếp với vế trái của hằng đẳng thức \(a^3 + b^3 + c^3 – 3abc\), ta xác định được:- \(a = x\)
- \(b = y\)
- \(c = 1\)
-
Bước 3: Áp dụng hằng đẳng thức
Bây giờ, chúng ta thay \(a=x\), \(b=y\), \(c=1\) vào vế phải của hằng đẳng thức \((a+b+c)(a^2+b^2+c^2-ab-bc-ca)\), ta được:
\((x+y+1)(x^2+y^2+1^2 – x \cdot y – y \cdot 1 – 1 \cdot x)\) -
Bước 4: Rút gọn biểu thức
Cuối cùng, ta thực hiện các phép tính để rút gọn biểu thức trong dấu ngoặc thứ hai. Ta cũng nên sắp xếp lại các hạng tử cho đẹp mắt:
\((x+y+1)(x^2+y^2+1 – xy – y – x)\)
Viết lại cho gọn gàng hơn:
\((x+y+1)(x^2+y^2-xy-x-y+1)\)
Kết luận:
Vậy, dạng phân tích thành nhân tử của đa thức đã cho là:
\((x+y+1)(x^2+y^2-xy-x-y+1)\)
Lưu ý dành cho các em:
Hằng đẳng thức \(a^3 + b^3 + c^3 – 3abc\) là một công cụ rất mạnh để giải các bài toán phân tích thành nhân tử phức tạp. Khi gặp một đa thức có chứa tổng các lập phương (ba số hạng mũ 3), các em hãy thử kiểm tra xem nó có thuộc dạng đặc biệt này không nhé.
Chúc các em học tốt
\(x^3+y^3-3xy+1\)
\(=(x+y)^3-3xy(x+y)-3xy+1\)
\(=(x+y)^3+1-3xy(x+y+1)\)
\(=(x+y+1)[ (x+y)^2-(x+y).1+1^2]-3xy(x+y+1)\)
\(=(x+y+1)( x^2+2xy+y^2-x-y+1-3xy)\)
\(=(x+y+1)(x^2-xy+y^2-x-y+1)\)
\(x^3 + y^3 – 3xy + 1\)
\(= (x^3 + y^3 + 3x^2 y + 3xy^2 ) – (3x^2 y + 3xy^2 + 3xy) + 1\)
\(= (x + y)^3 + 1 – 3xy(x + y + 1)\)
\(= (x + y + 1)[(x + y)^2 – (x + y) + 1] – 3xy(x + y + 1)\)
\(= (x + y + 1)(x^2 + 2xy + y^2 – x – y + 1 – 3xy)\)
\(= (x + y + 1)(x^2 + y^2 – xy – x – y + 1)\)