Phân tích luận điểm 1 trong bài Đồng chí
( nói ra các lập cứ trong luận điểm 1)
( nói ra các lập cứ trong luận điểm 1)
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau đi sâu vào phân tích bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu. Đây là một bài thơ giàu cảm xúc và ý nghĩa, thể hiện sâu sắc tình đồng chí, đồng đội của những người lính cách mạng trong kháng chiến. Chúng ta sẽ bắt đầu với việc phân tích luận điểm 1 của bài thơ.
Luận điểm 1 trong bài thơ “Đồng chí” tập trung vào việc khắc họa cơ sở hình thành tình đồng chí. Để làm rõ luận điểm này, nhà thơ Chính Hữu đã sử dụng những lập cứ hết sức sinh động và chân thực. Chúng ta sẽ đi qua từng bước để hiểu rõ hơn.
Bước 1: Xác định hoàn cảnh xuất thân chung của những người lính.
Nhà thơ mở đầu bằng việc giới thiệu về nguồn gốc xuất thân của những người lính. Họ đều là những người nông dân, rời xa quê hương, “súng gầm vang”.
“Quê hương anh nước mặn đồng chua,”
“Đấtfarmfarm nước mặn, đồng chua,”
Đây là những câu thơ gợi lên hình ảnh làng quê nghèo khó, lam lũ, nơi những người nông dân phải vật lộn với thiên nhiên khắc nghiệt. Họ xa rời những mảnh ruộng, mảnh vườn quen thuộc để tham gia vào cuộc chiến đấu.
Bước 2: Nêu bật những khó khăn, gian khổ mà người lính phải trải qua.
Tình đồng chí không chỉ nảy sinh từ hoàn cảnh xuất thân chung mà còn được hun đúc qua những thử thách gian lao của chiến tranh.
“Đồng rau muống, đồng cà dưa,”
“Tự lực cánh sinh, tự cứu mình.”
Những hình ảnh này miêu tả cuộc sống thiếu thốn, vất vả, “áo cháo bẹ, cháo rau”. Họ phải tự thân vận động, tự lo liệu cho cuộc sống hàng ngày.
Không chỉ vậy, nhà thơ còn khắc họa những gian khổ trong chiến đấu:
“Miền đất nước mặn, đồng chua,”
“Binh đoàn người lính, mười tám tuổi.”
“Quần chúng nhân dân” là những người “cày cấy” trên “mảnh đất” đó. Họ đã phải trải qua những thử thách khắc nghiệt như “sốt rét rừng”, “sốt rét run người”. Những cơn sốt rét hành hạ đã khiến cơ thể họ suy yếu, “thân thể run rẩy”.
Bước 3: Làm nổi bật sự gắn bó, sẻ chia trong gian khó.
Chính trong những hoàn cảnh khó khăn đó, tình đồng chí đã được nảy nở và ngày càng bền chặt.
“Anh với tôi, đôi người xa lạ,”
“Tự phương trời, lòng không mong muốn.”
Câu thơ này cho thấy, ban đầu họ không quen biết nhau, đến từ những vùng đất khác nhau. Tuy nhiên, “từ nơi xa lạ”, “từ những miền quê xa lạ”.
Nhưng rồi, sự đồng cam cộng khổ đã gắn kết họ lại:
“Chính là lúc tình đời chung nhau,”
“Từ đó, tình đồng chí lại càng thêm sâu.”
Họ chia sẻ cho nhau “miếng cháo bẹ, cháo rau”, “chia nhau từng miếng ăn, giấc ngủ”. Sự sẻ chia, đùm bọc lẫn nhau trong hoàn cảnh khó khăn chính là yếu tố quan trọng làm nên tình đồng chí keo sơn, bền chặt.
Bước 4: Khẳng định sự ra đời và ý nghĩa của tình đồng chí.
Cuối cùng, nhà thơ khẳng định:
“Tình đồng chí, làm nên điều kỳ diệu,”
“Giúp chúng ta vượt qua mọi khó khăn, thử thách.”
Như vậy, luận điểm 1 đã thành công trong việc khắc họa cơ sở hình thành tình đồng chí. Đó là sự đồng cảnh ngộ, đồng chí hướng, sự sẻ chia và đùm bọc lẫn nhau trong những hoàn cảnh gian khổ nhất.
Các em về nhà ôn lại bài và chuẩn bị cho phần phân tích luận điểm tiếp theo nhé!
I. Mở bài: khái quát về tác giả, tác phẩm, nội dung cần phân tích.
II. Thân bài:
1. Phân tích luận điểm 1 trong bài Đồng chí – cơ sở hình thành tình đồng chí:
a. Hai câu đầu:
– Hai câu thơ mở đầu bằng lối cấu trúc song hành, đối xứng như làm hiện lên hai gương mặt người chiến sĩ. Họ như đang tâm sự cùng nhau. Giọng điệu tự nhiên, mộc mạc, đầy thân tình. “Quê anh” và “làng tôi” đều là những vùng đất nghèo, cằn cỗi, xác xơ, là nơi “ nước mặn đồng chua” – vùng đồng bằng ven biển, là xứ sở của “đất cày lên sỏi đá” – vùng đồi núi trung du. – Tác giả đã mượn thành ngữ, tục ngữ để nói về làng quê, nơi chôn nhau cắt rốn thân yêu của những người chiến sĩ. Điều ấy đã làm cho lời thơ mang đậm chất chân quê, dân dã đúng như con người vậy – những chàng trai dân cày chân đất, áo nâu lần đầu mặc áo lính lên đường ra trận! Như vậy, sự đồng cảnh, cùng chung giai cấp chính là cơ sở, là cái gốc hình thành nên tình đồng chí.
b. 5 câu thơ tiếp:
Nói về quá trình hình thành tình đồng chí:
Xa lạ -> Cùng chung mục đích -> Tri kỉ -> Đồng chí.
Năm câu thơ tiếp nói lên một quá trình thương mến: từ chỗ “đôi người xa lạ” rồi thành “đôi tri kỉ” để kết thành “đồng chí”. Câu thơ có độ dài ngắn khác nhau, cảm xúc thơ như dồn tụ, nén chặt lại. Những ngày đầu, đứng dưới lá quân kì, những chàng trai ấy còn là “đôi người xa lạ”, mỗi người một phương trời “chẳng hẹn quen nhau”. Nhưng rồi cùng với thời gian kháng chiến, đôi bạn ấy gắn bó với nhau bằng biết bao kỉ niệm: “Súng bên súng, đầu sát bên đầu – Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ”. “Súng bên súng” là cách nói hàm súc, giàu hình tượng, đó là những con người cùng chung lí tưởng chiến đấu. Họ cùng nhau ra trận đánh giặc để bảo vệ đất nước, quê hương, giữ gìn nền độc lập, tự do, sự sống còn của dân tộc – “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Còn hình ảnh “đầu sát bên đầu” lại diễn tả sự đồng ý, đồng tâm, đồng lòng của hai con người đó. Và câu thơ “Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ” lại là câu thơ ắp đầy kỉ niệm về một thời gian khổ, cùng nhau chia ngọt sẻ bùi “Bát cơm sẻ nửa – Chăn sui đắp cùng” . Và như thế mới thành “đôi tri kỉ” để rồi đọng kết lại là “ Đồng chí!”. “Đồng chí” – hai tiếng ấy mới thiêng liêng làm sao! Nó diễn tả niềm tự hào, xúc động, cứ ngân vang lên mãi. Xúc động bởi đó là biểu hiện cao nhất của một tình bạn thắm thiết, đẹp đẽ.Còn tự hào bởi đó là tình cảm thiêng liêng, cao cả của những con người cùng chung chí hướng, cùng một ý nguyện, cùng một lí tưởng, ước mơ.
=> Ở đây, trong những câu thơ này, tác giả đã sử dụng những từ ngữ rất giản dị, nhưng rất chân xác: “bên”, “sát”, “chung”, “thành” đã thể hiện được sự gắn bó tha thiết của mối tình tri kỉ, của tình cảm đồng chí. Cái tấm chăn mỏng, hẹp mà ấm nóng tình đồng đội ấy mãi mãi là kỉ niệm đẹp của người lính không bao giờ quên.
2. Đánh giá nghệ thuật.
– Với nhiều hình ảnh chọn lọc, từ ngữ gợi cảm mà lại gần gũi thân thuộc Chính Hữu đã viết nên một bài ca với những ngôn từ chọn lọc, bình dị mà có sức ngân vang.
– Giọng thơ cảm xúc tạo ấn tượng sâu sắc trong lòng mỗi người đọc.
– Sử dụng các thủ pháp nghệ thuật vô cùng thành công.
III. Kết bài
– Củng cố lại cơ sở hình thành tình đồng chí được nêu trong luận điểm 1.
– Nêu lên nhận xét.
*Luận điểm 1. Cơ sở hình thành tình đồng chí
– 7 câu thơ đầu là lời lí giải cơ sở hình thành tình đồng chí
+ Hai câu thơ mở đầu bằng cấu trúc song hành , đối xứng đã giới thiệu về hoàn cảnh xuất thân của những người lính , giọng thơ mộc mạc , tự nhiên , chân thành như lời tâm sự:
” Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá ”
“quê hương anh” và ” làng tôi” đèu là những vùng quê nghèo khó , cằn cỗi . Nếu quê hương anh là nơi “nước mặn đồng chua” – vùng ven biển nhiễm phèn , nhiễm mặn thì làng tôi “đất cày lên sỏi đá” – vùng trung du đồi núi rất khó canh tác. Hai câu thơ không chỉ nói về những vùng quê mà còn cho thấy sự tương đồng về hoàn cảnh xuất thân nghèo khó, đó là cơ sở của sự đồng cảm giữa những người lính. Tác giả đã vận dụng một cách sáng tạo thành ngữ dân gian để nói về quê hương của những người lính , điều ấy khiến cho lời thơ đậm chất chân quê mộc mạc như lời ăn tiếng nói của những con người quê hương , những con người chân đất , áo nâu lần đầu mặc áo lính ra trận.
+ Những người lính gắn bó với nhau không chỉ vì có chung hoàn cảnh xuất thân mà họ càn có chung nhiệm vụ , lí tưởng:
“Súng bên súng , đầu sát bên đầu”. Câu thơ là một cách nói giàu hình tượng :”Súng bên súng” tượng trưng cho nhiệm vụ chiến đấu, ” đầu sát bên đầu” , đồng tâm , đồng lòng , thống nhất vè lí tưởng chiến đấu đánh bại kẻ thù chung. Đây là hình ảnh tiêu biểu cho ý chí và tính cảm hoà nhập.
+ Tình đồng chí chỉ còn nảy nở và vun đắp trong sự chan hoà chia sẻ những gian khổ , thiếu thốn của cuộc sống chiến trường:
“Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ”. Câu thơ gợi kỉ niệm về một thời kháng chiến gian khổ, những người lính cùng chia ngọt sẻ bùi: ” Bát cơm sẻ nửa , chăn sui đắp cùng”. Chính trong hoàn cảnh thiếu thốn ấy , sự sẻ chia đùm bọc đã khiến những người lính sát lại gần nhau và trở thành tri kỉ. Nếu như trước đâu những người lính là :
” Anh với tổi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau” thì từ đây họ trở thành tri kỉ – hiểu thấu nỗi lòng của nhau. Từ “xa lạ” đến “tri kỉ” là một quá trình những người lính đồng cam cộng khổ , yêu thương,…
–> Sáu câu thơ đầu là lí giải cơ sở hình thành tính đồng chí giữa những người lính.
– Câu thơ thứ 7 vang lên như một tiếng gọi của nỗi nhớ , của niềm thương mền “Đồng chí !” Dòng thơ được tách riêng độc lập , là một câu đặc biệt đã tạo một nốt ngân vang để tô đậm tình đồng chí , câu thơ kết tinh những cảm xúc dồn nén và còn là tiếng gọi thiêng liêng giữa những người đồng đội . Dòng thơ còn là bản lề gắn kết đoạn thơ đầu với đoạn thơ sau : sáu câu thơ đầu là cơ sở hình thành tình đồng chí , mười câu thơ tiếp là biểu hiện và sức mạnh của tình đồng chí . “Đồng chí ” là hội tụ của biết bao tình cảm đẹp : tình giai cấp , tình bạn , tình người trong chiến tranh.