Phân tích nội dung và nghệ thuật đoạn trích “mặt đường khát vọng” của Nguyễn Kho…
Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ đề bài yêu cầu phân tích cả về nội dung và nghệ thuật.
Về nội dung:
Đoạn trích “Mặt đường khát vọng” nằm trong trường ca “Mặt đường khát vọng” của Nguyễn Khoa Điềm. Phần chúng ta học nằm ở chương V, có nhan đề “Đất Nước”.
Nội dung chính của đoạn trích này là khẳng định tư tưởng Đất Nước của nhân dân. Tác giả đi từ những điều bình dị, gần gũi nhất để định nghĩa về Đất Nước. Đất Nước không chỉ là những điều lớn lao, trừu tượng mà còn là những gì rất đỗi thân thuộc, gắn bó với đời sống con người qua nhiều thế hệ. Tác giả làm nổi bật vai trò to lớn, thầm lặng của nhân dân trong việc xây dựng và bảo vệ Đất Nước.
Về nghệ thuật:
Đoạn trích sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật đặc sắc.
Một là, giọng thơ tâm tình, sâu lắng, giàu chất suy tưởng.
Hai là, sử dụng hình ảnh giản dị, gần gũi nhưng giàu sức gợi: “hạt máu”, “hạt bọt”, “hạt phù sa”.
Ba là, cách diễn đạt độc đáo, giàu tính triết lý: “Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn”, “Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc”.
Bốn là, cách lặp cấu trúc “Đất Nước có… Đất Nước là…” tạo nhịp điệu và nhấn mạnh những tư tưởng quan trọng.
Năm là, sự kết hợp giữa tự sự, trữ tình và suy luận, làm cho bài thơ vừa có tính khái quát cao, vừa gần gũi với lòng người.
Như vậy, qua phân tích nội dung và nghệ thuật, chúng ta thấy được một Đất Nước giàu đẹp, nghĩa tình, được hun đúc từ bao thế hệ nhân dân lao động, chiến đấu.
Các em ghi chép lại vào vở nhé. Nếu có thắc mắc gì, cứ đặt câu hỏi.
Đoạn trích “Mặt đường khát vọng” của Nguyễn Khoa Điềm thể hiện sâu sắc tư tưởng về Đất Nước gắn liền với nhân dân. Tác giả khẳng định Đất Nước không phải là điều gì xa vời mà được tạo nên từ những điều bình dị, gần gũi trong cuộc sống như phong tục, tập quán, tình nghĩa con người. Qua đó, nhà thơ nhấn mạnh vai trò to lớn của nhân dân trong việc dựng xây và bảo vệ Đất Nước, đồng thời nhắc nhở mỗi cá nhân cần có trách nhiệm với quê hương. Về nghệ thuật, đoạn trích nổi bật với giọng thơ trữ tình kết hợp chính luận, vừa giàu cảm xúc vừa giàu suy nghĩ. Ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi, sử dụng hiệu quả các biện pháp như điệp từ, liệt kê, hình ảnh mang tính biểu tượng, giúp làm nổi bật tư tưởng chủ đạo. Nhờ đó, đoạn trích không chỉ có giá trị nội dung sâu sắc mà còn để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng người đọc.