Phân tích tác dụng của nghệ thuật nhân hoá trong bài thơ sau
Cái trống trườ…
Cái trống trường em
mùa hè cũng nghỉ
suốt ba tháng liền
trống nằm ngắm nghĩ
Buồn không hả trống
Trong những ngày hè
Bọn mình đi vắng
chỉ còn tiếng ve
cái trống lặng im
nghiêng đầu trên giá
chắc thấy chúng em
nó mừng vui quá
kìa trống đang gọi
Tùng Tùng Tùng Tùng
vào năm học mới
rộn vang tưng bừng
Chúng ta sẽ cùng nhau đi vào phân tích tác dụng của một biện pháp nghệ thuật đặc sắc được sử dụng trong bài thơ này, đó là biện pháp nhân hóa.
Để phân tích được tác dụng của biện pháp nhân hóa, chúng ta cần thực hiện từng bước một, giống như khi chúng ta xây một ngôi nhà vậy, phải có nền móng chắc chắn rồi mới xây tường, xây mái được.
Bước 1: Tìm hiểu về biện pháp nhân hóa
Trước hết, các em hãy nhớ lại xem, biện pháp nhân hóa là gì?
Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật bằng những từ ngữ vốn dùng để gọi hoặc tả con người. Biện pháp này làm cho thế giới xung quanh chúng ta trở nên sinh động, gần gũi và tình cảm hơn.
Bước 2: Tìm các hình ảnh nhân hóa trong bài thơ
Bây giờ, chúng ta sẽ đọc kỹ lại bài thơ “Cái trống trường em” và tìm xem, những sự vật nào, con vật nào, hay đồ vật nào trong bài thơ đã được “hô biến” thành con người vậy nhỉ?
Các em hãy nhìn vào khổ thơ thứ nhất:
“Cái trống trường em
mùa hè cũng nghỉ
suốt ba tháng liền
trống nằm ngắm nghĩ”
Ở đây, các em thấy sự vật nào được nhân hóa? À, đó chính là cái trống trường.
Chúng ta thấy cái trống đã “nghỉ” như con người, và còn “nằm ngắm nghĩ”. Hành động “ngắm nghĩ” này là của con người đúng không nào?
Tiếp theo, ở khổ thơ thứ hai:
“Buồn không hả trống
Trong những ngày hè
Bọn mình đi vắng
chỉ còn tiếng ve
cái trống lặng im
nghiêng đầu trên giá
chắc thấy chúng em
nó mừng vui quá”
Ở khổ thơ này, cô trò mình thấy cái trống tiếp tục được nhân hóa.
Cái trống “lặng im”, “nghiêng đầu trên giá”, và còn có cả cảm xúc “mừng vui quá”.
Việc nghiêng đầu hay cảm thấy mừng vui rõ ràng là những biểu hiện của con người.
Và cuối cùng, ở khổ thơ thứ ba:
“kìa trống đang gọi
Tùng Tùng Tùng Tùng
vào năm học mới
rộn vang tưng bừng”
Ở đây, cái trống còn được miêu tả như đang “gọi”, thể hiện sự hân hoan, náo nức chào đón năm học mới. Hành động “gọi” và sự rộn ràng này cũng là những đặc điểm của con người.
Vậy là chúng ta đã tìm ra các hình ảnh nhân hóa trong bài thơ rồi đấy: cái trống trường được miêu tả như có suy nghĩ, có cảm xúc, có hành động của con người.
Bước 3: Phân tích tác dụng của biện pháp nhân hóa
Bây giờ, điều quan trọng nhất là chúng ta sẽ phân tích xem, khi tác giả sử dụng biện pháp nhân hóa để nói về cái trống trường, thì nó có tác dụng gì? Nó giúp bài thơ của chúng ta hay hơn ở điểm nào?
Thứ nhất, biện pháp nhân hóa giúp cho cái trống trường trở nên gần gũi, thân thiết với chúng ta hơn.
Khi đọc bài thơ, các em có cảm giác như cái trống là một người bạn, một người bạn đang có những suy nghĩ, những cảm xúc giống như chúng ta vậy. Cái trống cũng buồn khi hè về, khi không có tiếng nói cười của học sinh, và cũng vui mừng khôn xiết khi năm học mới bắt đầu. Sự đồng cảm này làm cho chúng ta yêu quý và gắn bó hơn với ngôi trường, với những vật dụng thân quen trong trường.
Thứ hai, biện pháp nhân hóa làm cho bài thơ trở nên sinh động, hấp dẫn và giàu hình ảnh hơn.
Thay vì chỉ đơn giản nói “cái trống nằm im”, bài thơ đã miêu tả “trống nằm ngắm nghĩ”. Hành động “ngắm nghĩ” tạo ra một hình ảnh sống động hơn nhiều. Hay khi nói “chắc thấy chúng em nó mừng vui quá”, người đọc dễ dàng hình dung ra một cái trống đang reo vui, nhấp nhổm trên giá. Điều này giúp bài thơ thu hút người đọc, đặc biệt là các em nhỏ, làm cho các em cảm thấy thích thú khi đọc.
Thứ ba, biện pháp nhân hóa giúp thể hiện rõ tình cảm yêu mến, gắn bó của tác giả (và cả chúng ta) đối với cái trống trường và mái trường.
Qua cách miêu tả cái trống với những tâm tư, tình cảm riêng, tác giả đã thể hiện một cách tinh tế tình yêu thương của mình dành cho ngôi trường, cho những kỷ niệm gắn liền với tiếng trống. Cái trống không chỉ là một vật vô tri mà nó còn là một biểu tượng, là nơi lưu giữ biết bao kỷ niệm đẹp của tuổi học trò.
Như vậy, bằng biện pháp nhân hóa, cái trống trường trong bài thơ đã không còn là một vật vô tri, vô giác nữa mà đã thực sự sống dậy, có tâm hồn, có tình cảm. Điều này làm cho bài thơ thêm phần ý nghĩa, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn về tình cảm thầy trò, tình bạn bè và tình yêu mái trường.
Các em thân mến, bài học hôm nay về biện pháp nhân hóa rất quan trọng. Các em hãy ghi nhớ để có thể áp dụng vào việc phân tích các bài thơ, bài văn khác nhé. Cô mong rằng các em sẽ luôn yêu thích môn Văn và chăm chỉ học tập. Hẹn gặp lại các em trong những giờ học tiếp theo!
Sự vật được nhân hóa: Cái trống trường em.
Nghệ thuật nhân hóa:
– Mùa hè cũng nghỉ.
– Nằm ngẫm nghĩ.
– Buồn không hả trống.
– Cái trống lặng im.
– Nghiêng đầu trên giá.
– Chắc thấy chúng em – Nó mừng vui quá.
– Trống đang gọi.
→ Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật.
→ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của con người để chỉ tính chất, hoạt động của vật.
Tác dụng: Làm cho chiếc trống trường gần gũi với người đọc, càng thêm gần gũi với các bạn học sinh. Chiếc trống trường như có hồn, có cả cảm xúc, suy nghĩ khi xa các bạn học sinh và cả khi gặp lại các bạn cũng có cảm xúc vui mừng hệt như con người.
* Note: 3 kiểu nhân hoá:
– Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của con người để chỉ tính chất, hoạt động của vật.
– Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật.
– Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với con người .
\(**\) Nghệ thật nhân hóa ở các câu:
– Mùa hè cũng nghỉ
– Trống nằm ngẫm nghĩ
– Buồn không hả trống
– Cái trống lặng im
– Nghiêng đầu trên giá
– Chắc thấy chúng em
– Nó mừng vui quá
– Trống đang gọi
\(->\) Tác giả sử dụng từ ngữ vốn chỉ hoạt động, tính chất của con người để chỉ hoạt động, tính chất của sự vật (cái trống)
\(=>\) Tác dụng: Giúp hình ảnh cái trống trở nên sinh động, có hồn; mang lại cảm giác gần gũi, thân thiết cho người đọc. Thể hiện tình cảm, suy nghĩ của cái trống khi mùa hè đến và khi bắt đầu năm học qua sự bày tỏ của con người