Phân tích thành nhân tử (Phối hợp)
1) ab(x²+y²)+xy(a²+b²)
2) xy(a²+2b²)+ab(2x²+y…
1) ab(x²+y²)+xy(a²+b²)
2) xy(a²+2b²)+ab(2x²+y²)
3) 3xy(a²+b²)+ab(x²+9y²)
4) (xy+ab)²+(ay-bx)²
Chúng ta bắt đầu với bài tập 1:
Bài 1: Phân tích đa thức sau thành nhân tử: ab(x²+y²)+xy(a²+b²)
Cách giải:
Ta có đa thức: ab(x²+y²)+xy(a²+b²)
Bước 1: Nhân các đơn thức với đa thức trong ngoặc để khai triển đa thức.
ab(x²+y²) = abx² + aby²
xy(a²+b²) = xya² + xyb²
Vậy đa thức trở thành: abx² + aby² + a²xy + b²xy
Bước 2: Nhóm các hạng tử một cách hợp lý để xuất hiện nhân tử chung.
Chúng ta có thể nhóm các hạng tử có các biến giống nhau hoặc có hệ số tương đồng.
Thử nhóm hai hạng tử đầu và hai hạng tử sau:
(abx² + aby²) + (a²xy + b²xy)
Bước 3: Đặt nhân tử chung cho từng nhóm.
Nhóm thứ nhất: abx² + aby² = ab(x² + y²)
Nhóm thứ hai: a²xy + b²xy = xy(a² + b²)
Tuy nhiên, cách nhóm này chưa giúp chúng ta xuất hiện nhân tử chung. Chúng ta thử sắp xếp lại các hạng tử và nhóm theo cách khác.
Sắp xếp lại đa thức: abx² + a²xy + b²xy + aby²
Bước 4: Nhóm các hạng tử theo cách mới.
Nhóm hạng tử thứ nhất và thứ hai: (abx² + a²xy)
Nhóm hạng tử thứ ba và thứ tư: (b²xy + aby²)
Bước 5: Đặt nhân tử chung cho từng nhóm mới.
Nhóm thứ nhất: abx² + a²xy = ax(bx + ay)
Nhóm thứ hai: b²xy + aby² = by(bx + ay)
Bước 6: Xuất hiện nhân tử chung.
Sau khi nhóm lại, chúng ta thấy cả hai nhóm đều có nhân tử chung là (bx + ay).
Vậy, ta có: ax(bx + ay) + by(bx + ay)
Bước 7: Đặt nhân tử chung (bx + ay) ra ngoài.
(bx + ay)(ax + by)
Vậy, ta đã phân tích đa thức ab(x²+y²)+xy(a²+b²) thành nhân tử là (ax + by)(bx + ay).
——————————————————————–
Bây giờ chúng ta sang bài tập 2:
Bài 2: Phân tích đa thức sau thành nhân tử: xy(a²+2b²)+ab(2x²+y²)
Cách giải:
Đa thức đã cho là: xy(a²+2b²)+ab(2x²+y²)
Bước 1: Khai triển các tích.
xy(a²+2b²) = xya² + 2xyb²
ab(2x²+y²) = ab2x² + aby² = 2abx² + aby²
Vậy đa thức trở thành: xya² + 2xyb² + 2abx² + aby²
Bước 2: Sắp xếp lại các hạng tử để dễ dàng nhóm.
Ta có thể sắp xếp theo thứ tự các biến xuất hiện:
a²xy + 2abx² + aby² + 2b²xy
Bước 3: Nhóm các hạng tử.
Nhóm hai hạng tử đầu: (a²xy + 2abx²)
Nhóm hai hạng tử sau: (aby² + 2b²xy)
Bước 4: Đặt nhân tử chung cho từng nhóm.
Nhóm thứ nhất: a²xy + 2abx² = ax(ay + 2bx)
Nhóm thứ hai: aby² + 2b²xy = by(ay + 2bx)
Bước 5: Đặt nhân tử chung (ay + 2bx) ra ngoài.
ax(ay + 2bx) + by(ay + 2bx) = (ay + 2bx)(ax + by)
Vậy, ta đã phân tích đa thức xy(a²+2b²)+ab(2x²+y²) thành nhân tử là (ax + by)(ay + 2bx).
——————————————————————–
Tiếp theo là bài tập 3:
Bài 3: Phân tích đa thức sau thành nhân tử: 3xy(a²+b²)+ab(x²+9y²)
Cách giải:
Đa thức cần phân tích là: 3xy(a²+b²)+ab(x²+9y²)
Bước 1: Khai triển các tích.
3xy(a²+b²) = 3xya² + 3xyb²
ab(x²+9y²) = abx² + ab9y² = abx² + 9aby²
Vậy đa thức trở thành: 3a²xy + 3b²xy + abx² + 9aby²
Bước 2: Sắp xếp lại các hạng tử để thuận tiện cho việc nhóm.
Ta có thể sắp xếp như sau: abx² + 3a²xy + 3b²xy + 9aby²
Bước 3: Nhóm các hạng tử.
Nhóm hai hạng tử đầu: (abx² + 3a²xy)
Nhóm hai hạng tử sau: (3b²xy + 9aby²)
Bước 4: Đặt nhân tử chung cho từng nhóm.
Nhóm thứ nhất: abx² + 3a²xy = ax(bx + 3ay)
Nhóm thứ hai: 3b²xy + 9aby² = 3by(bx + 3ay)
Bước 5: Đặt nhân tử chung (bx + 3ay) ra ngoài.
ax(bx + 3ay) + 3by(bx + 3ay) = (bx + 3ay)(ax + 3by)
Vậy, ta đã phân tích đa thức 3xy(a²+b²)+ab(x²+9y²) thành nhân tử là (ax + 3by)(bx + 3ay).
——————————————————————–
Cuối cùng, chúng ta đến với bài tập 4, bài tập này sẽ sử dụng một công thức quen thuộc.
Bài 4: Phân tích đa thức sau thành nhân tử: (xy+ab)²+(ay-bx)²
Cách giải:
Đa thức đã cho là: (xy+ab)²+(ay-bx)²
Bước 1: Nhận dạng các hạng tử trong đa thức.
Chúng ta có hai hạng tử dạng bình phương của một tổng và bình phương của một hiệu.
Hạng tử thứ nhất: (xy+ab)²
Hạng tử thứ hai: (ay-bx)²
Bước 2: Khai triển các bình phương.
Sử dụng công thức bình phương của một tổng: \( (A+B)² = A² + 2AB + B² \)
(xy+ab)² = (xy)² + 2(xy)(ab) + (ab)² = x²y² + 2abxy + a²b²
Sử dụng công thức bình phương của một hiệu: \( (A-B)² = A² – 2AB + B² \)
(ay-bx)² = (ay)² – 2(ay)(bx) + (bx)² = a²y² – 2abxy + b²x²
Bước 3: Thay các biểu thức đã khai triển vào đa thức ban đầu.
(x²y² + 2abxy + a²b²) + (a²y² – 2abxy + b²x²)
Bước 4: Rút gọn đa thức bằng cách cộng trừ các hạng tử đồng dạng.
x²y² + 2abxy + a²b² + a²y² – 2abxy + b²x²
= x²y² + a²b² + a²y² + b²x²
Bước 5: Sắp xếp lại các hạng tử để nhận dạng.
x²y² + b²x² + a²y² + a²b²
Bước 6: Nhóm các hạng tử lại.
Nhóm hai hạng tử đầu: (x²y² + b²x²)
Nhóm hai hạng tử sau: (a²y² + a²b²)
Bước 7: Đặt nhân tử chung cho từng nhóm.
Nhóm thứ nhất: x²y² + b²x² = x²(y² + b²)
Nhóm thứ hai: a²y² + a²b² = a²(y² + b²)
Bước 8: Đặt nhân tử chung (y² + b²) ra ngoài.
x²(y² + b²) + a²(y² + b²) = (y² + b²)(x² + a²)
Vậy, ta đã phân tích đa thức (xy+ab)²+(ay-bx)² thành nhân tử là (x² + a²)(y² + b²).
Các em về nhà xem lại bài, làm thêm các bài tập tương tự để nắm vững hơn dạng toán này nhé. Nếu có thắc mắc gì, cứ mạnh dạn hỏi thầy. Chúc các em học tốt!
1) \(ab(x^{2} + y^{2}) + xy(a^{2} + b^{2})\)
= \(abx^{2} + aby^{2} + a^{2}xy + b^{2}xy\)
= \((abx^{2} + a^{2}xy) + (aby^{2} + b^{2}xy)\)
= \(ax(bx + ay) + by(ay + bx)\)
= \((ax + by)(bx + ay)\)
2) \(xy(a^{2} + 2b^{2}) + ab(2x^{2} + y^{2})\)
= \(a^{2}xy + 2b^{2}xy + 2abx^{2} + aby^{2}\)
= \((a^{2}xy + aby^{2}) + (2b^{2}xy + 2abx^{2})\)
= \(ay(ax + by) + 2bx(by + ax)\)
= \((ax + by)(ay + 2bx)\)
3) \(3xy(a^{2} + b^{2}) + ab(x^{2} + 9y^{2})\)
= \(3a^{2}xy + 3b^{2}xy + abx^{2} + 9aby^{2}\)
= \((abx^{2} +3a^{2}xy) + (3b^{2}xy + 9aby^{2})\)
= \(ax(bx + 3ay) + 3by(bx + 3ay)\)
= \((ax + 3by)(bx + 3ay)\)
4) \((xy + ab)^{2} + (ay – bx)^{2}\)
= \((xy)^{2} + 2abxy + (ab)^{2} + (ay)^{2} – 2abxy + (bx)^{2}\)
= \(x^{2}y^{2} + a^{2}b^{2} + a^{2}y^{2} + b^{2}x^{2}\)
= \((x^{2}y^{2} + b^{2}x^{2}) + (a^{2}b^{2} + a^{2}y^{2})\)
= \(x^{2}(b^{2} +y^{2}) + a^{2}(b^{2} + y^{2})\)
= \((a^{2} + x^{2})(b^{2} + y^{2})\)
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
\(1. ab(x^2+y^2)+xy(a^2+b^2)\)
\( =abx^2+aby^2+a^2xy+b^2xy\)
\( =(abx^2+a^2xy)+(aby^2+b^2xy)\)
\( =ax(bx+ay)+by(ay+bx)\)
\( =(ax+by)(ay+bx)\)
\(2.xy(a^2+2b^2)+ab(2x^2+y^2)\)
\( =a^2xy+2b^2xy+2x^2ab+aby^2\)
\( =(a^2xy+2x^2ab)+(2b^2xy+aby^2)\)
\( =ax(ay+2xb) + by(2xb+ay)\)
\( =(ax+by)(ay+2xb)
\)3. 3xy(a^2+b^2)+ab(x^2+9y^2)\(
\) =3a^2xy+3b^2xy+x^2ab+9y^ab\(
\) =(3a^2xy+x^2ab)+(3b^2xy+9y^ab)\(
\) =ax(3ay+xb)+3by(bx+3ay)\(
\) =(ax+3by)(3ay+xb)\(
\)4. (xy+ab)^2+(ay-bx)^2\(
\) =x^2y^2+2abxy+a^2b^2+a^2y^2-2abxy+b^2x^2\(
\) =x^2y^2+a^2b^2+a^2y^2+b^2x^2\(
\) =(x^2y^2+b^2x^2)+(a^2b^2+a^2y^2)\(
\) =x^2(y^2+b^2) + a^2(b^2+y^2)\(
\) =(a^2+x^2)(y^2+b^2)$
Xin câu tlhn ạ . Chúc bạn học tốt !!