phát biểu đúng sai
1: Hợp chất X chứa vòng benzene có công thức phân tử là C8H…
1: Hợp chất X chứa vòng benzene có công thức phân tử là C8H8O2. Biết X tác dụng được
với dung dịch NaOH theo sơ đồ phản ứng sau: X + 2NaOH
Y +2H2O.
Cho các phát biểu sau:
a) X có 5 liên kết pi trong phân tử.
b) Y là phenol đa chức.
c) Trong phân tử Y có 6 nguyên tử hydrogen.
d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine.
2 Hợp chất X no, mạch hở có phần trăm khối lượng C và H lần lượt bằng 66,67% và 11,11
%, còn lại là O. Trên phổ MS tìm thấy tín hiệu ứng với phân tử khối của X là 72. Biết X không
tác dụng với dung dịch AgNO3 trong NH3 nhưng có phản ứng tạo iodoform.
Hãy cho biết những nhận xét sau là đúng hay sai?
a) Công thức phân tử của X là C4H8O.
b) X là ketone, tên gọi của X là ethyl methyl ketone hay butanone.
c) X tan vô hạn trong nước và các dung môi hữu cơ.
d) X có đồng phân hình học.
—
BÀI 1
Chúng ta sẽ phân tích từng phát biểu một dựa vào thông tin đề bài cho.
Đề bài cho: Hợp chất X chứa vòng benzene, công thức phân tử C8H8O2, tác dụng với NaOH theo sơ đồ: X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
Phân tích cấu trúc X:
1. Xác định công thức cấu tạo có thể có của X:
* X có vòng benzene, công thức tổng quát của hydrocacbon thơm có một vòng benzene là CnH2n-6.
* Với n = 6 (benzen), ta có C6H6.
* Công thức X là C8H8O2. Điều này có nghĩa là trong phân tử X ngoài vòng benzene, còn có 2 nguyên tử C, 2 nguyên tử H và 2 nguyên tử O.
* Chúng ta có thể gắn thêm nhóm thế vào vòng benzene hoặc gắn các nhóm chức vào gốc ankyl gắn với vòng benzene.
* Số nguyên tử C là 8. Vòng benzene đã chiếm 6C. Vậy còn 2C nữa.
* Số nguyên tử H là 8. Vòng benzene no có thể gắn 5H (nếu chỉ 1 nhóm thế). C6H5-.
* Các trường hợp có thể xảy ra với 2C và 2O gắn vào gốc C6H5-.
* Gốc ankyl có 2C, ví dụ: -CH2CH3, -CH(CH3).
* Các nhóm chức có thể là -COOH, -OH, -COO-.
* Xét phản ứng X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Phản ứng này cho thấy X có 2 nhóm chức phản ứng được với NaOH.
* Các nhóm chức có thể phản ứng với NaOH là: nhóm -COOH (tạo muối và nước), nhóm -OH gắn trực tiếp vào vòng benzene (phenol, tạo muối và nước), nhóm este (-COO-, thủy phân tạo muối natri của axit và ancol).
* Nếu X là axit cacboxylic: RCOOH. Nhưng đề bài cho X có vòng benzene.
* Axit benzoic: C6H5COOH (C7H6O2). X là C8H8O2, còn thiếu 1C và 2H.
* Có thể là axit có nhóm thế ankyl trên vòng benzene: CH3-C6H4-COOH (C8H8O2). Có 3 đồng phân vị trí ortho, meta, para.
* Hoặc axit có nhóm thế khác: C6H5-CH2-COOH (C8H8O2 – phenylaxetic).
* Hoặc axit có vòng benzene và nhóm thế khác: C6H5-CO-CH3 (axetophenon, C8H8O – không có O2).
* Nếu X là phenol: C6H5OH (C6H6O). X là C8H8O2, còn thiếu 2C, 2H, 1O.
* Có thể là phenol có nhóm thế axit: HO-C6H4-COOH (axit cacboxylic, C7H6O3 – không đúng).
* Nếu X là este: RCOOR’.
* Este của phenol: RCOO-C6H5.
* Ví dụ: CH3COO-C6H5 (phenylaxetat, C8H8O2). Cấu trúc này có vòng benzene, có nhóm chức este.
* Thử phản ứng với NaOH: CH3COO-C6H5 + NaOH –> CH3COONa + C6H5OH. Cần 1 NaOH.
* Phản ứng thủy phân este trong môi trường kiềm thường cần 1 mol NaOH. Nhưng đề cho X + 2NaOH.
* Điều này gợi ý X có 2 nhóm chức phản ứng với NaOH.
* Nếu là este của phenol thì thủy phân tạo ra phenol, phenol lại có thể phản ứng với NaOH (nếu có dư). Tuy nhiên, phản ứng thủy phân este chỉ cần 1 NaOH.
* Vậy, khả năng X có hai nhóm chức phản ứng trực tiếp với NaOH là cao nhất.
* Xét trường hợp X là một axit có nhóm -OH gắn vào vòng benzene (phenol) VÀ nhóm -COOH.
* Ví dụ: Axit salixylic (axit 2-hydroxybenzoic): HO-C6H4-COOH. Công thức phân tử là C7H6O3 – không đúng.
* Xét trường hợp X là một axit và có nhóm ankyl trên vòng benzene. Axit có 2 nhóm chức phản ứng với NaOH.
* Có thể là axit có nhóm -COOH và nhóm -OH phenol. (Đã loại).
* Có thể là este của phenol mà phenol đó lại có nhóm -COOH? Không có.
* Quay lại este: CH3COO-C6H5 (phenylaxetat) -> C8H8O2.
* Thủy phân: CH3COO-C6H5 + NaOH –> CH3COONa + C6H5OH.
* Nếu X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Điều này có thể xảy ra nếu Y là muối của phenol.
* Tức là, sản phẩm phenol tạo ra tiếp tục phản ứng với NaOH.
* CH3COONa và C6H5OH. Phenol (C6H5OH) tác dụng với NaOH: C6H5OH + NaOH –> C6H5ONa + H2O.
* Vậy nếu X là phenylaxetat, thì phương trình phản ứng tổng thể sẽ là:
CH3COO-C6H5 + NaOH –> CH3COONa + C6H5OH
C6H5OH + NaOH –> C6H5ONa + H2O
* Tổng cộng: CH3COO-C6H5 + 2NaOH –> CH3COONa + C6H5ONa + H2O.
* So sánh với đề bài: X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Vậy Y trong trường hợp này sẽ là hỗn hợp muối: CH3COONa và C6H5ONa.
* Phương trình Y + 2H2O sai với đề bài (đề cho Y + 2H2O). Phải là X + 2NaOH -> sản phẩm + H2O.
* Tuy nhiên, đề bài cho X + 2NaOH -> Y + 2H2O. Có vẻ như H2O được tạo ra trong phản ứng.
* Nếu là este thủy phân trong môi trường axit thì thu được axit và ancol. Trong môi trường kiềm thì thu được muối và ancol/phenol.
* Phương trình: RCOOR’ + NaOH –> RCOONa + R’OH (ancol/phenol).
* Nếu R’OH có tính axit thì có thể phản ứng tiếp với NaOH. Phenol có tính axit.
* Vậy, cấu trúc X = CH3COO-C6H5 là hợp lý.
* Trong trường hợp này, Y sẽ là hỗn hợp hai muối natri: CH3COONa và C6H5ONa. Và 2 phân tử nước được tạo ra trong quá trình thủy phân và trung hòa phenol.
* Một khả năng khác: X là axit có nhóm phenol.
* Ví dụ: Axit p-hydroxybenzoic (HO-C6H4-COOH). C7H6O3 (thiếu 1C, 2H).
* Ví dụ: CH3-C6H4-COO-OH? Không.
* Ví dụ: C6H5-OOC-CH3? Không, đó là phenylaxetat.
* Xem xét lại: X là C8H8O2, có vòng benzene.
* Nếu X là CH3-C6H4-COOH (axit có nhóm ankyl trên vòng benzene).
* Axít cacboxylic phản ứng với NaOH: RCOOH + NaOH –> RCOONa + H2O. Cần 1 NaOH.
* Nhưng X tác dụng với 2 NaOH. Điều này có nghĩa là X phải có 2 nhóm chức phản ứng với NaOH.
* Trừ khi nhóm ankyl CH3- có tính axit, nhưng nhóm CH3- thì không.
* Vậy cấu trúc CH3-C6H4-COOH không phù hợp với phản ứng X + 2NaOH.
* Vậy, khả năng cao nhất vẫn là X là este của phenol có nhóm chức axit hoặc este có nhóm ankyl và nhóm phenol.
* Cấu trúc ester: R-COO-Ar hoặc Ar-COO-R.
* Ar là gốc phenyl (C6H5).
* Nếu X = C6H5-OOC-CH3 (phenylaxetat): C8H8O2. Phản ứng: C6H5-OOC-CH3 + NaOH –> C6H5ONa + CH3COOH. Axit CH3COOH phản ứng tiếp với NaOH: CH3COOH + NaOH –> CH3COONa + H2O.
* Tổng cộng: C6H5-OOC-CH3 + 2NaOH –> C6H5ONa + CH3COONa + H2O.
* So sánh với đề: X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Nếu X = C6H5-OOC-CH3, thì Y sẽ là hỗn hợp 2 muối: C6H5ONa và CH3COONa. Và 1 phân tử nước được tạo ra. Đề lại cho 2 phân tử nước.
* Điều này có thể xảy ra nếu Y là một chất hoặc hỗn hợp chất, và phản ứng tạo ra 2 nước.
* Giả sử X là Phenyl axetat (C6H5-OOC-CH3).
* Phản ứng: C6H5-OOC-CH3 + NaOH –> C6H5ONa + CH3COOH
* CH3COOH + NaOH –> CH3COONa + H2O
* Tổng: C6H5-OOC-CH3 + 2NaOH –> C6H5ONa + CH3COONa + H2O.
* Nếu Y là C6H5ONa và CH3COONa, thì chỉ có 1 H2O được tạo ra từ phản ứng trung hòa axit.
* Nhưng đề bài cho X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Vậy, có thể Y là một chất duy nhất và phản ứng tạo ra 2 nước.
* Điều này gợi ý rằng, trong phân tử Y, có các nhóm chức mà khi thủy phân/phản ứng với NaOH tạo ra 2 nước.
* Hoặc X có 2 nhóm chức mà mỗi nhóm phản ứng với 1 NaOH và tạo ra 1 nước.
* Nếu X là este có nhóm axit và nhóm phenol: HO-C6H4-COO-CH3 (metyl 4-hydroxybenzoat). C8H8O3 (sai).
* Nếu X là axit có nhóm ankyl và nhóm phenol: CH3-C6H4-O-COOH? Không.
* Chúng ta tập trung vào công thức phân tử C8H8O2 và vòng benzene.
* Số pi trong phân tử X:
* Vòng benzene có 3 liên kết pi (2 liên kết đôi và 1 vòng thơm).
* Công thức C8H8O2.
* Độ bất bão hòa (k) = (2C + 2 – H) / 2 = (2*8 + 2 – 8) / 2 = (18 – 8) / 2 = 10 / 2 = 5.
* Độ bất bão hòa này bao gồm số liên kết pi và số vòng.
* Trong phân tử X có 1 vòng benzene. Vậy số liên kết pi là k – 1 (số vòng) = 5 – 1 = 4.
* Vậy, trong phân tử X có 4 liên kết pi.
* Dựa trên độ bất bão hòa, X có 4 liên kết pi.
* Phát biểu a) X có 5 liên kết pi trong phân tử. –> Sai.
* Trở lại phản ứng: X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Nếu X là este của phenol, ví dụ: CH3COO-C6H5.
* Thủy phân trong NaOH: CH3COO-C6H5 + NaOH –> CH3COONa + C6H5OH.
* Phenol phản ứng với NaOH: C6H5OH + NaOH –> C6H5ONa + H2O.
* Tổng: CH3COO-C6H5 + 2NaOH –> CH3COONa + C6H5ONa + H2O.
* Trong trường hợp này, Y là hỗn hợp muối CH3COONa và C6H5ONa. Chỉ có 1 phân tử nước được tạo ra.
* Tuy nhiên, đề bài cho X + 2NaOH –> Y + 2H2O. Điều này có thể hiểu là tổng số phân tử nước tạo ra trong toàn bộ quá trình là 2.
* Vậy, cấu trúc X = CH3COO-C6H5 là hợp lý. Y là hỗn hợp 2 muối.
* Nếu Y là CH3COONa và C6H5ONa, thì Y là một hỗn hợp, không phải một chất.
* Phát biểu b) Y là phenol đa chức. –> Y là hỗn hợp 2 muối natri. Phenol đa chức có nhiều nhóm -OH gắn vào vòng benzene. Sản phẩm Y là muối. –> Sai.
* Chúng ta cần xác định rõ Y là gì.
* Nếu X = CH3COO-C6H5.
* Y là CH3COONa và C6H5ONa.
* Phát biểu c) Trong phân tử Y có 6 nguyên tử hydrogen.
* Y là hỗn hợp CH3COONa và C6H5ONa.
* Trong CH3COONa: có 3 nguyên tử H (trong nhóm CH3).
* Trong C6H5ONa: có 5 nguyên tử H (trong gốc C6H5).
* Vậy, tổng số nguyên tử H trong hỗn hợp Y là 3 + 5 = 8 nguyên tử H.
* Phát biểu c) nói “Trong phân tử Y”. Nếu Y là hỗn hợp, thì không có một phân tử Y nào có 6H.
* Tuy nhiên, nếu ta hiểu Y là một trong hai muối, ví dụ CH3COONa thì có 3H, hoặc C6H5ONa thì có 5H. Cả hai đều không phải 6H.
* Nếu đề bài hiểu Y là một chất duy nhất và chúng ta phải tìm cấu trúc của Y.
* Nếu X là phenylaxetat, thì Y là CH3COONa và C6H5ONa.
* Nếu xem xét riêng CH3COONa thì có 3H.
* Nếu xem xét riêng C6H5ONa thì có 5H.
* Không có muối nào có 6H.
* Vậy phát biểu c) là sai.
* Chúng ta xem xét cấu trúc khác của X.
* X = C8H8O2, có vòng benzene. Độ bất bão hòa = 5. Vòng benzene = 1 vòng, 4 pi.
* Các nhóm chức có thể có là -COOH, -OH, -COO-.
* Nếu X là CH3-C6H4-COOH (axit có nhóm ankyl). C8H8O2.
* Có 1 vòng benzene (3 pi), 1 nhóm C=O trong COOH (1 pi), 1 nhóm C-O trong COOH (1 pi).
* Tổng pi = 3 + 1 + 1 = 5.
* Độ bất bão hòa tính theo công thức: (2*8+2-8)/2 = 5.
* Số vòng = 1 (benzene). Số pi = 5 – 1 = 4.
* Vậy, công thức CH3-C6H4-COOH có 4 liên kết pi.
* Nhưng phản ứng X + 2NaOH –> Y + 2H2O. Axit chỉ phản ứng với 1 NaOH.
* Vậy cấu trúc này không phù hợp.
* Quay lại với X = CH3COO-C6H5 (phenylaxetat).
* Phân tử này có 1 vòng benzene (3 pi), 1 nhóm C=O trong este (1 pi). Tổng cộng 4 pi.
* Phát biểu a) X có 5 liên kết pi trong phân tử. –> Sai (chúng ta đã tính được là 4).
* Phát biểu d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine.
* Để làm mất màu dung dịch bromine, phân tử phải có:
* Liên kết đôi hoặc liên kết ba C=C, C≡C trong mạch hở.
* Nhóm -OH hoặc -NH2 gắn trực tiếp vào vòng benzene (phenol, anilin).
* Cấu trúc X = CH3COO-C6H5 (phenylaxetat).
* Gốc C6H5 có liên kết pi, nhưng các liên kết pi trong vòng benzene không dễ dàng tham gia phản ứng cộng với dung dịch brom ở điều kiện thường (trừ khi có xúc tác hoặc điều kiện khắc nghiệt).
* Quan trọng hơn, nhóm -OH gắn vào vòng benzene (phenol) làm tăng khả năng phản ứng với dung dịch brom (thay thế hidro ở vị trí ortho, para).
* Trong cấu trúc CH3COO-C6H5, gốc C6H5 có nhóm thế este -COO-CH3 gắn vào. Nhóm này không phải nhóm hoạt hóa mạnh như -OH hay -NH2.
* Tuy nhiên, gốc phenyl vẫn có thể tham gia phản ứng với Br2 trong điều kiện nhất định (phản ứng thế, không phải cộng).
* Nhưng, câu hỏi là “làm mất màu dung dịch bromine”, thường ám chỉ phản ứng cộng hoặc phản ứng thế nhanh ở các vị trí hoạt động.
* Nếu X là phenol hoặc anilin, nó sẽ làm mất màu dung dịch brom nhanh chóng.
* Trong trường hợp CH3COO-C6H5, phản ứng thế brom vào vòng benzene là có thể xảy ra (ví dụ: ở vị trí ortho, para của gốc C6H5). Tuy nhiên, tốc độ phản ứng và khả năng làm mất màu có thể không rõ rệt như phenol.
* Chúng ta xem xét lại một khả năng khác cho X.
* Nếu X là CH3-C6H4-COOH. Cấu trúc này có nhóm -COOH.
* Phát biểu d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine.
* Nếu X là axit có nhóm ankyl, ví dụ: CH3-C6H4-COOH.
* Gốc ankyl (CH3-) không làm mất màu dung dịch brom.
* Nhóm -COOH không làm mất màu dung dịch brom.
* Vòng benzene có thể phản ứng thế với Br2, nhưng không làm mất màu dung dịch brom nhanh ở điều kiện thường.
* Vậy cấu trúc CH3-C6H4-COOH không làm mất màu dung dịch brom.
* Nếu X là C6H5-CH2-COOH (phenylaxetic). C8H8O2.
* Cấu trúc này có 1 vòng benzene (3 pi). Nhóm -COOH (1 pi C=O).
* Tổng pi = 3 + 1 = 4 pi.
* Phát biểu a) X có 5 liên kết pi trong phân tử. –> Sai.
* Phát biểu d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine.
* Nhóm -CH2- gắn với vòng benzene, nhóm này hoạt hóa vòng benzene yếu.
* Nhóm -COOH không làm mất màu.
* Vòng benzene có thể phản ứng thế, nhưng không làm mất màu nhanh.
* Có khả năng X là một trong các đồng phân của C8H8O2 có nhóm -OH phenol.
* Ví dụ: Axit 4-hydroxybenzoic: HO-C6H4-COOH. C7H6O3 (sai).
* Ví dụ: Axit 3-methyl-4-hydroxybenzoic. C8H8O3 (sai).
* QUAY LẠI VỚI PHÂN TÍCH ĐỘ BẤT BÃO HÒA: k = 5. Có 1 vòng benzene. Số liên kết pi = 5 – 1 = 4.
* Phát biểu a) X có 5 liên kết pi trong phân tử. –> Sai.
* Phát biểu d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine.
* Nếu X là một phenol có nhóm thế khác, nó có thể làm mất màu dung dịch bromine.
* Ví dụ: Axit p-hydroxybenzoic (HO-C6H4-COOH). C7H6O3.
* Nếu X là CH3COO-C6H5 (phenylaxetat). Vòng benzene có thể phản ứng thế với dung dịch brom ở vị trí ortho và para. Tuy nhiên, phản ứng này không mạnh bằng phenol.
* Trong sách giáo khoa lớp 11, các hợp chất làm mất màu dung dịch brom điển hình là: anken, ankin, phenol, anilin.
* Với X = CH3COO-C6H5, phản ứng thế vào vòng benzene cần điều kiện nhất định và không mạnh mẽ như phenol.
* Tuy nhiên, nếu đề bài ám chỉ khả năng phản ứng, thì có thể X có khả năng phản ứng thế với dung dịch brom.
* Nếu xem xét cấu trúc CH3-C6H4-COOH, nó không làm mất màu dung dịch brom.
* Nếu xem xét cấu trúc C6H5-CH2-COOH, nó không làm mất màu dung dịch brom.
* Hãy xem xét lại cấu trúc và phản ứng với NaOH: X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Cấu trúc X = CH3COO-C6H5 (phenylaxetat).
* Phản ứng: CH3COO-C6H5 + 2NaOH –> CH3COONa + C6H5ONa + H2O. (tạo 1 nước).
* Có thể phương trình đề bài là: X + 2NaOH –> Y + Z (với Z là 2H2O).
* Nếu X là phenylaxetat, thì Y là hỗn hợp 2 muối.
* Phát biểu a) X có 5 liên kết pi. –> Sai.
* Phát biểu b) Y là phenol đa chức. –> Sai (Y là muối).
* Phát biểu c) Trong phân tử Y có 6 nguyên tử hydrogen. –> Sai (Y là hỗn hợp 2 muối, tổng H = 8).
* Phát biểu d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine.
* Nếu X là phenylaxetat, thì gốc phenyl có thể phản ứng thế brom.
* Tuy nhiên, nếu X là một phenol, nó sẽ làm mất màu dung dịch brom rõ rệt.
* Xét trường hợp X là một axit có nhóm -OH phenol, ví dụ: HO-C6H4-COOH. C7H6O3.
* Xét trường hợp X là một este của phenol có nhóm -OH phenol, ví dụ: CH3COO-C6H4-OH (metyl 4-hydroxybenzoat). C8H8O3. (Sai công thức).
* Khả năng khác: X là axit có hai nhóm chức phản ứng với NaOH.
* Ví dụ: Axit 2-carboxyphenylaxetic? Không.
* THAY ĐỔI CÁCH TIẾP CẬN: Dựa vào các phát biểu.
* Phát biểu a) X có 5 liên kết pi. Nếu sai, thì số pi khác.
* Phát biểu b) Y là phenol đa chức.
* Phát biểu c) Trong phân tử Y có 6 nguyên tử hydrogen.
* Phát biểu d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine.
* Nếu phát biểu d) đúng, thì X phải là một phenol hoặc có liên kết đôi/ba mạch hở.
* Nếu X là phenol, ví dụ C6H5OH, thì C6H6O. X là C8H8O2.
* Nếu X là phenol có nhóm thế axit, ví dụ HO-C6H4-COOH, C7H6O3.
* Nếu X là phenol có nhóm thế ankyl, ví dụ HO-C6H3(CH3)-COOH?
* Xét lại X = CH3COO-C6H5 (phenylaxetat).
* a) X có 4 liên kết pi. Phát biểu a sai.
* d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine (phản ứng thế vào vòng benzene). Phát biểu d đúng (hoặc ít nhất là có khả năng).
* Xét lại phản ứng X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Nếu X là CH3COO-C6H5. Phản ứng: CH3COO-C6H5 + 2NaOH –> CH3COONa + C6H5ONa + H2O. (tạo 1 nước).
* Nếu đề cho 2 nước, có thể là X có cấu trúc khác.
* Cấu trúc X có vòng benzene, C8H8O2, phản ứng với 2 NaOH.
* Khả năng: X là este của phenol và có nhóm axit.
* Ví dụ: Axit 4-hydroxyphenylaxetic (HO-C6H4-CH2-COOH). C8H8O3. (Sai công thức).
* Khả năng: X là axit có nhóm -OH phenol và nhóm -COOH.
* Ví dụ: HO-C6H4-COOH (axit salixylic). C7H6O3. (Sai công thức).
* Cấu trúc có 2 nhóm phản ứng với NaOH:
* -COOH + NaOH –> muối + H2O (1 NaOH)
* -OH phenol + NaOH –> muối phenolat + H2O (1 NaOH)
* -COO- + NaOH –> muối + ancol/phenol (1 NaOH)
* Nếu X có nhóm -COOH và nhóm -OH phenol: HO-Ar-COOH. Cần 2 NaOH.
* HO-Ar-COOH + 2NaOH –> Ar(ONa)-COONa + 2H2O.
* Thử trường hợp này: X là HO-C6H4-COOH (axit salixylic). C7H6O3. (Sai công thức).
* Chúng ta cần C8H8O2. Vậy cần thêm 1C và 2H.
* Vậy là có nhóm CH3 trên vòng benzene hoặc trên nhóm ankyl.
* Ví dụ: Axit 3-metyl-4-hydroxybenzoic? HO-C6H3(CH3)-COOH. C8H8O3. (Sai công thức).
* Ví dụ: Axit 2-metyl-4-hydroxybenzoic? HO-C6H3(CH3)-COOH. C8H8O3. (Sai công thức).
* Nếu X là este của axit có nhóm -OH phenol.
* Ví dụ: Axit 4-hydroxybenzoic có nhóm metyl.
* HO-C6H4-COO-CH3 (metyl 4-hydroxybenzoat). C8H8O3. (Sai công thức).
* Có lẽ X không phải là axit có nhóm phenol.
* THAY ĐỔI CẤU TRÚC: X = C8H8O2, có vòng benzene, phản ứng với 2 NaOH.
* Có thể X là một axit cacboxylic có một nhóm thế ankyl và một nhóm chức phản ứng với NaOH.
* Hoặc X là một phenol có nhóm thế ankyl và nhóm chức phản ứng với NaOH.
* QUAY LẠI VỚI CÁC PHÁT BIỂU.
* Phát biểu a) X có 5 liên kết pi. (Độ bất bão hòa k=5, 1 vòng -> 4 pi). –> Sai.
* Phát biểu b) Y là phenol đa chức.
* Phát biểu c) Trong phân tử Y có 6 nguyên tử hydrogen.
* Phát biểu d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine.
* Nếu phát biểu d) đúng, X có nhóm -OH phenol, hoặc nhóm anilin, hoặc liên kết C=C, C≡C.
* Nếu X có -OH phenol, thì nó phản ứng với NaOH.
* Nếu X là HO-C6H4-COOH, thì nó phản ứng 2 NaOH. Y là ONa-C6H4-COONa. Y không phải phenol đa chức. Phát biểu b sai.
* Trong Y = ONa-C6H4-COONa: không có H. Phát biểu c sai.
* Vậy, khả năng cao là X là phenylaxetat (CH3COO-C6H5).
* a) 4 pi. Phát biểu a sai.
* Phản ứng: CH3COO-C6H5 + 2NaOH –> CH3COONa + C6H5ONa + H2O.
* Y là hỗn hợp 2 muối.
* b) Y là phenol đa chức. –> Sai.
* c) Trong phân tử Y có 6 nguyên tử hydrogen. –> Sai (hỗn hợp có 8H).
* d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine. –> Đúng (do gốc phenyl có thể phản ứng thế brom).
* Chúng ta cần kiểm tra lại Y + 2H2O. Đề cho là X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Nếu X = CH3COO-C6H5, thì phản ứng là CH3COO-C6H5 + 2NaOH –> CH3COONa + C6H5ONa + H2O. Chỉ có 1 nước.
* Vậy, cấu trúc X = CH3COO-C6H5 có thể không đúng với phương trình phản ứng.
* Hãy thử một cấu trúc khác thỏa mãn X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Cần 2 nhóm chức phản ứng với NaOH và tạo ra 2 nước.
* Ví dụ: Axit có 2 nhóm -COOH: HOOC-Ar-COOH. Cần 2 NaOH.
* Ví dụ: Axit phtalic (benzene-1,2-dicarboxylic acid). C8H6O4. (Sai công thức).
* Ví dụ: Axit có 1 nhóm -COOH và 1 nhóm -OH phenol: HO-Ar-COOH. Cần 2 NaOH.
* Chúng ta đã kiểm tra trường hợp này với C7H6O3, C8H8O3.
* Nếu X là HO-C6H4-COOH. C7H6O3.
* Nếu có thêm 1C, 2H.
* Có thể là CH3-C6H3(OH)-COOH (axit hydroxybenzoic có nhóm methyl). C8H8O3. (Sai công thức).
* Có thể X là este của axit có nhóm -OH phenol.
* Ví dụ: CH3COO-C6H4-OH (metyl 4-hydroxybenzoat). C8H8O3. (Sai công thức).
* Có một khả năng là X có vòng benzene và hai nhóm chức khác nhau phản ứng với NaOH.
* Ví dụ: X là phenyl axetat (CH3COO-C6H5). C8H8O2.
* Phản ứng: CH3COO-C6H5 + 2NaOH –> CH3COONa + C6H5ONa + H2O. (Tạo 1 nước).
* Nếu đề cho 2 nước, có thể là có 1 phản ứng thủy phân este tạo muối và ancol/phenol, và 1 phản ứng trung hòa ancol/phenol đó. Hoặc có 2 phản ứng thủy phân este khác nhau.
* Nếu xem xét X = CH3COO-C6H5:
* a) X có 4 pi. Phát biểu a sai.
* d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine (thế vào vòng benzene). Phát biểu d đúng.
* Do đó, chúng ta có thể suy ra a là sai.
* Nếu a sai, thì phải chọn đáp án sai. Nhưng đề bài yêu cầu phát biểu đúng sai.
* Giả sử cấu trúc là CH3COO-C6H5.
* a) Sai (4 pi).
* b) Y = CH3COONa + C6H5ONa. Y không phải phenol đa chức. Sai.
* c) Y = CH3COONa + C6H5ONa. Tổng H = 3 + 5 = 8. Phát biểu c sai.
* d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine. Đúng (phản ứng thế).
* Vậy có 3 phát biểu sai: a, b, c. Phát biểu d đúng.
* TÔI CẦN XÁC NHẬN CẤU TRÚC CHÍNH XÁC.
* Với công thức C8H8O2 và vòng benzene, phản ứng với 2 NaOH.
* Cấu trúc có khả năng cao nhất là CH3COO-C6H5 (phenylaxetat).
* Phản ứng thủy phân: CH3COO-C6H5 + NaOH –> CH3COONa + C6H5OH.
* Sau đó C6H5OH + NaOH –> C6H5ONa + H2O.
* Tổng cộng: CH3COO-C6H5 + 2NaOH –> CH3COONa + C6H5ONa + H2O.
* Đề cho X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Nếu Y là CH3COONa + C6H5ONa, thì chỉ có 1 nước tạo ra.
* Có thể Y là một phức chất hoặc một chất gì đó mà khi phản ứng tạo ra 2 nước.
* Xem xét lại phát biểu d). Nếu X là phenol, nó sẽ làm mất màu dung dịch brom.
* Nếu X = HO-C6H4-COOH, C7H6O3.
* Nếu X = CH3-C6H4-COOH, C8H8O2. Phản ứng 1 NaOH.
* Nếu X = C6H5-CH2-COOH, C8H8O2. Phản ứng 1 NaOH.
* Giả sử đề bài đúng và X là phenylaxetat.
* a) X có 4 liên kết pi. Sai.
* b) Y là hỗn hợp 2 muối. Sai.
* c) Y là hỗn hợp 2 muối, tổng H = 8. Sai.
* d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine. Đúng.
* Vậy, ta có thể kết luận: a, b, c sai. d đúng.
* Nếu X là một đồng phân khác, ví dụ như axit có nhóm ankyl và nhóm chức khác:
* Ví dụ: CH3-C6H4-O-COOH? Không.
* KHẢ NĂNG X = CH3-C6H4-COOH. C8H8O2. Độ bất bão hòa = 4. Vòng benzene (3pi), C=O (1pi).
* Phát biểu a) X có 5 liên kết pi. Sai. (Chỉ có 4 pi).
* Phản ứng với NaOH: CH3-C6H4-COOH + NaOH –> CH3-C6H4-COONa + H2O. Cần 1 NaOH.
* Đề cho X + 2NaOH. Vậy X không thể là CH3-C6H4-COOH.
* Khả năng X = C6H5-CH2-COOH. C8H8O2. Độ bất bão hòa = 4. Vòng benzene (3pi), C=O (1pi).
* Phát biểu a) X có 5 liên kết pi. Sai. (Chỉ có 4 pi).
* Phản ứng với NaOH: C6H5-CH2-COOH + NaOH –> C6H5-CH2-COONa + H2O. Cần 1 NaOH.
* Đề cho X + 2NaOH. Vậy X không thể là C6H5-CH2-COOH.
* Vậy, cấu trúc X là phenylaxetat CH3COO-C6H5 là hợp lý nhất dựa trên C8H8O2 và phản ứng 2 NaOH.
* Tuy nhiên, phản ứng tạo ra 1 nước.
* Nếu Y + 2H2O thì phương trình Y là sai.
* Giả sử đề cho X + 2NaOH –> Y + H2O.
* Với X = CH3COO-C6H5, Y = CH3COONa + C6H5ONa.
* a) X có 4 pi. Sai.
* b) Y là hỗn hợp 2 muối. Sai.
* c) Hỗn hợp Y có 8H. Sai.
* d) X có khả năng làm mất màu dung dịch brom. Đúng.
* KHẢ NĂNG: X có thể là một chất có nhóm -COO- và nhóm -OH phenol.
* HO-C6H4-COOH (axit salixylic) – C7H6O3.
* CH3COO-C6H4-OH (metyl 4-hydroxybenzoat) – C8H8O3.
* Nếu vẫn giữ nguyên đề bài X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Và X = C8H8O2 có vòng benzene.
* Y là phenol đa chức (phát biểu b). Nếu Y là phenol đa chức, thì Y phải có nhiều nhóm -OH gắn vào vòng benzene.
* Nếu Y là phenol đa chức, thì X phải là chất có nhóm chức bị thủy phân/tác dụng với NaOH để tạo ra phenol đa chức.
* Và X phải có 2 nhóm chức phản ứng với NaOH.
* THAY ĐỔI CẤU TRÚC X:
* X có thể là hợp chất có nhóm -COOH và nhóm -OH trên vòng benzene.
* Ví dụ: HO-C6H4-COOH (axit salixylic). C7H6O3.
* Phản ứng: HO-C6H4-COOH + 2NaOH –> ONa-C6H4-COONa + 2H2O.
* Trong trường hợp này, Y là ONa-C6H4-COONa. Y không phải phenol đa chức. Phát biểu b sai.
* Trong Y = ONa-C6H4-COONa, không có H. Phát biểu c sai.
* Số pi trong HO-C6H4-COOH: vòng benzene (3pi), C=O (1pi), C-O (1pi). Tổng 5 pi.
* Độ bất bão hòa: (2*7+2-6)/2 = 10/2 = 5. Số vòng = 1. Số pi = 5-1 = 4 pi.
* Vậy, phát biểu a) X có 5 liên kết pi. Sai (chỉ có 4 pi).
* Phát biểu d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine. (Có nhóm -OH phenol). Đúng.
* Vậy, nếu X là axit salixylic, thì a, b, c sai, d đúng. Tuy nhiên, X là C7H6O3, không phải C8H8O2.
* QUAY LẠI VỚI C8H8O2 VÀ X + 2NaOH –> Y + 2H2O.
* Cấu trúc X là CH3COO-C6H5. (Phenylaxetat).
* Phát biểu a) X có 5 liên kết pi. –> Sai (4 pi).
* Phản ứng: CH3COO-C6H5 + 2NaOH –> CH3COONa + C6H5ONa + H2O.
* Y là hỗn hợp 2 muối.
* b) Y là phenol đa chức. –> Sai.
* c) Trong phân tử Y có 6 nguyên tử hydrogen. –> Sai (hỗn hợp có 8H).
* d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine. –> Đúng (do gốc phenyl phản ứng thế).
* Vậy, kết luận là: a, b, c sai, d đúng.
* Nếu chỉ có 1 phát biểu sai, thì đó là phát biểu d.
* Nếu đề bài hỏi phát biểu nào là đúng, thì đó là d.
* Nếu đề bài hỏi phát biểu nào là sai, thì có 3 phát biểu sai.
* Dựa trên cách hỏi “phát biểu đúng sai”, chúng ta sẽ đánh giá từng phát biểu.
* Đánh giá các phát biểu:
1. Phát biểu a) X có 5 liên kết pi trong phân tử.
* Công thức phân tử X là C8H8O2. Vòng benzene có 1 vòng.
* Độ bất bão hòa \(k = \frac{(2 \times 8 + 2) – 8}{2} = \frac{18 – 8}{2} = 5\).
* Số liên kết pi = độ bất bão hòa – số vòng = 5 – 1 = 4.
* Vậy, X có 4 liên kết pi. Phát biểu a là Sai.
2. Phát biểu b) Y là phenol đa chức.
* Phản ứng X + 2NaOH –> Y + 2H2O cho thấy X có 2 nhóm chức phản ứng với NaOH.
* Với công thức C8H8O2 và có vòng benzene, cấu trúc hợp lý nhất thỏa mãn phản ứng với 2NaOH là Phenylaxetat: CH3COO-C6H5.
* Phản ứng: CH3COO-C6H5 + 2NaOH –> CH3COONa + C6H5ONa + H2O.
* Y là hỗn hợp hai muối: natri axetat (CH3COONa) và natri phenolat (C6H5ONa).
* Y không phải là phenol đa chức. Phát biểu b là Sai.
3. Phát biểu c) Trong phân tử Y có 6 nguyên tử hydrogen.
* Y là hỗn hợp CH3COONa và C6H5ONa.
* Trong CH3COONa có 3 nguyên tử H.
* Trong C6H5ONa có 5 nguyên tử H.
* Tổng số nguyên tử H trong hỗn hợp Y là 3 + 5 = 8.
* Không có “phân tử Y” nào có 6 nguyên tử H. Phát biểu c là Sai.
4. Phát biểu d) X có khả năng làm mất màu dung dịch bromine.
* X có gốc phenyl (C6H5-). Gốc phenyl có thể tham gia phản ứng thế với dung dịch bromine ở các vị trí ortho và para.
* Phản ứng thế này làm mất màu dung dịch bromine.
* Ví dụ: CH3COO-C6H5 + Br2 –> CH3COO-C6H4Br + HBr.
* Phát biểu d là Đúng.
* Kết luận cho bài 1:
* Phát biểu a: Sai.
* Phát biểu b: Sai.
* Phát biểu c: Sai.
* Phát biểu d: Đúng.
—
BÀI 2
Chúng ta sẽ phân tích từng phát biểu một dựa vào thông tin đề bài cho.
Đề bài cho: Hợp chất X no, mạch hở. Phần trăm khối lượng C và H lần lượt bằng 66,67% và 11,11%. Còn lại là O. Phổ MS tìm thấy tín hiệu ứng với phân tử khối của X là 72. X không tác dụng với dung dịch AgNO3 trong NH3 nhưng có phản ứng tạo iodoform.
Phân tích cấu trúc X:
1. Xác định công thức phân tử của X:
* Phần trăm khối lượng O trong X:
* %O = 100% – %C – %H = 100% – 66,67% – 11,11% = 22,22%.
* Giả sử công thức phân tử của X là CxHyOz.
* Ta có tỉ lệ mol các nguyên tố:
* x : y : z = (%C / M_C) : (%H / M_H) : (%O / M_O)
* x : y : z = (66,67 / 12) : (11,11 / 1) : (22,22 / 16)
* x : y : z ≈ 5,556 : 11,11 : 1,389
* Chia cho số nhỏ nhất (1,389):
* x : y : z ≈ (5,556 / 1,389) : (11,11 / 1,389) : (1,389 / 1,389)
* x : y : z ≈ 4 : 8 : 1
* Vậy, công thức thực nghiệm của X là C4H8O.
* Phổ MS cho biết phân tử khối của X là 72.
Tính phân tử khối của C4H8O: 4 12 + 8 * 1 + 16 = 48 + 8 + 16 = 72.
* Phân tử khối thực nghiệm trùng với phân tử khối của công thức thực nghiệm.
* Vậy, công thức phân tử của X là C4H8O.
2. Phân tích các tính chất hóa học của X:
* X no, mạch hở.
* X không tác dụng với dung dịch AgNO3 trong NH3.
* Điều này loại trừ các hợp chất có nhóm chức CHO (andehit) và nhóm chức -C≡CH (ankan).
* X có phản ứng tạo iodoform.
* Phản ứng tạo iodoform (CH3CHO, CH3CH(OH)R, CH3COR, CH3CH2OH) xảy ra với các hợp chất có nhóm CH3CHO-, CH3CH(OH)- hoặc CH3CO-.
* Trong hợp chất no, mạch hở C4H8O, các nhóm chức có thể có là:
* Andehit: CH3CH2CH2CHO (butanal), (CH3)2CHCHO (2-metylpropanal).
* Xeton: CH3COCH2CH3 (butanone hay ethyl methyl ketone), CH3COCH(CH3)2 (isopropyl methyl ketone – không có, do C4). CH3COCH3 (axeton) – C3.
* Ancol: CH3CH2CH2CH2OH (butan-1-ol), CH3CH2CH(OH)CH3 (butan-2-ol), (CH3)2CHCH2OH (2-metylpropan-1-ol), (CH3)3COH (2-metylpropan-2-ol).
* Kết hợp các dữ kiện:
* X no, mạch hở, C4H8O.
* Không tác dụng với AgNO3/NH3 –> loại trừ andehit.
* Tạo iodoform.
* Andehit đã bị loại.
* Xeton tạo iodoform: phải có nhóm CH3CO-. Với C4H8O, chỉ có butanone (CH3COCH2CH3) thỏa mãn.
* Ancol tạo iodoform: phải có nhóm CH3CH(OH)- hoặc CH3CH2OH-.
* Butan-1-ol (CH3CH2CH2CH2OH): có nhóm CH3CH2- nhưng không có CH3CH(OH)- hoặc CH3CO-. Tuy nhiên, có thể bị oxi hóa thành butanal (CH3CH2CH2CHO) và rồi tạo iodoform, nhưng đề cho X không tác dụng AgNO3/NH3 (chứng tỏ X không phải andehit). Vậy butan-1-ol không tạo iodoform trực tiếp.
* Butan-2-ol (CH3CH2CH(OH)CH3): có nhóm CH3CH(OH)- và nhóm CH3-. Khi phản ứng với I2/NaOH, nó sẽ tạo iodoform.
* 2-metylpropan-1-ol ((CH3)2CHCH2OH): không có nhóm CH3CH(OH)- hoặc CH3CO-.
* 2-metylpropan-2-ol ((CH3)3COH): không có nhóm CH3CH(OH)- hoặc CH3CO-.
* Vậy, X có thể là:
* Butanone (ethyl methyl ketone): CH3COCH2CH3. (Chứa nhóm CH3CO-)
* Butan-2-ol: CH3CH2CH(OH)CH3. (Chứa nhóm CH3CH(OH)-)
* Kiểm tra lại điều kiện “X không tác dụng với dung dịch AgNO3 trong NH3”.
* Butanone (xeton) không tác dụng với AgNO3/NH3.
* Butan-2-ol (ancol bậc 2) không tác dụng với AgNO3/NH3.
* Vậy, X có thể là Butanone hoặc Butan-2-ol.
3. Đánh giá các phát biểu:
* Phát biểu a) Công thức phân tử của X là C4H8O.
* Chúng ta đã xác định công thức phân tử là C4H8O dựa trên phần trăm khối lượng và phân tử khối.
* Phát biểu a là Đúng.
* Phát biểu b) X là ketone, tên gọi của X là ethyl methyl ketone hay butanone.
* X có thể là ketone (butanone) hoặc ancol bậc 2 (butan-2-ol).
* Nếu X là butanone (CH3COCH2CH3), thì đây là một ketone, tên gọi là ethyl methyl ketone hoặc butanone.
* Tuy nhiên, X cũng có thể là butan-2-ol.
* Nếu X là butan-2-ol, thì phát biểu “X là ketone” là sai.
* Do đó, phát biểu này không chắc chắn đúng. Tuy nhiên, ta cần xem xét liệu có dữ kiện nào loại trừ butan-2-ol hay không.
* Cả butanone và butan-2-ol đều thỏa mãn: no, mạch hở, C4H8O, không tác dụng AgNO3/NH3, tạo iodoform.
* Sách giáo khoa phân biệt rõ ketone và ancol.
* Nếu X chỉ có một cấu trúc duy nhất, thì phát biểu này đúng hoặc sai. Nếu có nhiều cấu trúc, ta cần xét.
* Giả sử đề bài muốn tìm một đáp án duy nhất.
* Khả năng: Xeton và ancol bậc 2 có phản ứng tạo iodoform.
* Butanone (CH3COCH2CH3): Nhóm CH3CO-. Phản ứng tạo iodoform.
* Butan-2-ol (CH3CH2CH(OH)CH3): Nhóm CH3CH(OH)-. Phản ứng tạo iodoform.
* Cả hai đều có thể là X.
* Nếu X là butan-2-ol, thì phát biểu “X là ketone” là sai. Do đó, phát biểu b là Sai.
* CHÚ Ý: Trong các bài tập trắc nghiệm, nếu có nhiều khả năng, ta cần xem xét liệu có dữ kiện nào làm nó trở nên “sai” ở một khía cạnh nào đó.
* Nếu đề bài không khẳng định X chỉ có 1 cấu trúc, thì phát biểu “X là ketone” có thể sai vì X cũng có thể là ancol.
* Phát biểu c) X tan vô hạn trong nước và các dung môi hữu cơ.
* X là C4H8O.
* Nếu X là ancol bậc nhỏ, nó có khả năng tan trong nước do liên kết hydro.
* Butan-2-ol (C4H10O) có khả năng tan trong nước.
* Nếu X là xeton bậc nhỏ, nó cũng có khả năng tan trong nước do liên kết hydro với nước.
* Butanone (C4H8O) có khả năng tan trong nước.
* Tóm lại, các hợp chất C4H8O (ancol và xeton) thường có khả năng tan tốt trong nước.
* Về dung môi hữu cơ, chúng thường tan tốt trong các dung môi hữu cơ phân cực và không phân cực.
* Vì vậy, phát biểu “X tan vô hạn trong nước và các dung môi hữu cơ” có khả năng đúng. Tuy nhiên, “vô hạn” là một từ mạnh.
* Ancol C4H10O, xeton C4H8O thường tan tốt trong nước.
* Butan-2-ol tan tốt trong nước. Butanone tan tốt trong nước.
* Tuy nhiên, không hẳn là “vô hạn” trong mọi dung môi hữu cơ.
* Chúng ta cần xem xét kỹ hơn.
* Butanone: Tan tốt trong nước, etanol, ete, benzen. Có thể coi là tan tốt.
* Butan-2-ol: Tan tốt trong nước, etanol, ete. Có thể coi là tan tốt.
* Phát biểu “tan vô hạn” có thể hơi quá mức. Tuy nhiên, trong chương trình lớp 11, các hợp chất C1-C4 thường được coi là tan tốt hoặc tan vô hạn.
* Xét lại: X có thể là Butanone hoặc Butan-2-ol. Cả hai đều là hợp chất phân cực và có khả năng tạo liên kết hydro với nước. Do đó, chúng có độ tan cao trong nước. Khả năng tan tốt trong các dung môi hữu cơ khác là cao.
* Nên phát biểu này có thể đúng.
* Phát biểu d) X có đồng phân hình học.
* Đồng phân hình học (cis-trans) xảy ra khi một nguyên tử carbon trong liên kết đôi (hoặc trong vòng) đồng thời liên kết với hai nhóm thế khác nhau.
* X là no, mạch hở. Vậy đồng phân hình học chỉ xét trên liên kết đôi C=C.
* Chúng ta đã xác định X có thể là Butanone (CH3COCH2CH3) hoặc Butan-2-ol (CH3CH2CH(OH)CH3).
* Butanone không có liên kết đôi C=C. Do đó, butanone không có đồng phân hình học.
* Butan-2-ol không có liên kết đôi C=C. Do đó, butan-2-ol không có đồng phân hình học.
* Vậy, X không có đồng phân hình học.
* Phát biểu d là Sai.
* Kiểm tra lại phát biểu b và c
* Phát biểu b) X là ketone, tên gọi của X là ethyl methyl ketone hay butanone.
* Nếu X là butan-2-ol, phát biểu này sai.
* Do X có 2 khả năng cấu tạo (butanone, butan-2-ol), và phát biểu này khẳng định X là ketone, nên phát biểu này là Sai.
* Phát biểu c) X tan vô hạn trong nước và các dung môi hữu cơ.
* Butanone tan tốt trong nước.
* Butan-2-ol tan tốt trong nước.
* Nếu “vô hạn” là “tan tốt”, thì có thể đúng. Tuy nhiên, “vô hạn” là một từ tuyệt đối.
* Sách giáo khoa thường nói ancol có số nguyên tử C nhỏ tan tốt trong nước. Xeton cũng vậy.
* Ta cần so sánh với phát biểu d đã chắc chắn sai.
* Kết luận cuối cùng cho bài 2:
* Phát biểu a) Công thức phân tử của X là C4H8O. –> Đúng.
* Phát biểu b) X là ketone, tên gọi của X là ethyl methyl ketone hay butanone. –> Sai (vì X cũng có thể là butan-2-ol).
* Phát biểu c) X tan vô hạn trong nước và các dung môi hữu cơ. –> Sai (Từ “vô hạn” có thể không chính xác, mặc dù độ tan cao). Tuy nhiên, so với phát biểu d, d chắc chắn sai.
* Phát biểu d) X có đồng phân hình học. –> Sai (không có liên kết đôi C=C).
* Dựa trên việc phân tích, có 2 phát biểu chắc chắn sai là b và d.
* Phát biểu a chắc chắn đúng.
* Phát biểu c có thể sai vì từ “vô hạn”.
* Nếu câu hỏi yêu cầu chỉ ra phát biểu đúng/sai.
* Phát biểu a: Đúng.
* Phát biểu b: Sai.
* Phát biểu c: Sai (do từ “vô hạn”).
* Phát biểu d: Sai.
* Ta cần xem xét lại phát biểu c.
* Butanone tan trong nước: 1 L nước hòa tan 25 mL butanone ở 20 độ C. Không phải vô hạn.
* Butan-2-ol tan trong nước: 1 L nước hòa tan 128 mL butan-2-ol ở 20 độ C. Cũng không phải vô hạn.
* Vậy, phát biểu c là Sai.
* Tổng hợp kết quả bài 2:
* a) Đúng.
* b) Sai.
* c) Sai.
* d) Sai.
—
Hy vọng qua việc phân tích chi tiết các bài tập này, các em đã nắm vững hơn các kiến thức về Hidrocacbon thơm và Hợp chất hữu cơ tạp chức. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, các em đừng ngần ngại hỏi nhé.
Đáp án:
1.
\(X: C_2H_3-C_6H_3(OH)_2\)
\(Y: C_2H_3-C_6H_3(ONa)_2\)
a, Sai. \(X\) có \(4\) liên kết \(\pi\).
b, Sai. \(X\) là phenol đa chức, \(Y\) là muối.
c, Đúng.
d, Đúng.
2.
\(\%m_O=100\%-\%m_C-\%m_H=22,22\%\)
Số \(C:\) số \(H:\) số \(O=\dfrac{66,67}{12}:\dfrac{11,11}{1}:\dfrac{22,22}{16}\)
\(=5,56:11,11:1,39\)
\(=4:8:1\)
\(\Rightarrow\) CTPT của \(X\) có dạng \((C_4H_8O)_n\)
\(M_X=72\Rightarrow (12.4+8.1+16.1).n=72\)
\(\Rightarrow n=1\)
Vậy CTPT \(X\) là \(C_4H_8O\)
\(X\) không tác dụng với \(AgNO_3/NH_3\) nên không có nhóm \(-CHO\)
\(X\) có phản ứng iodoform nên có nhóm \(CH_3CO-\)
Vậy CTCT \(X\) là: \(CH_3-CO-CH_2-CH_3\)
a, Đúng.
b, Đúng.
c, Sai. \(X\) không phải ketone đầu dãy nên tan hữu hạn trong nước.
d, Sai.
Câu \(1\):
Vì \(X\) tác dụng với \(2NaOH\)
\(->X\) có \(2OH\) nhóm chức phenol
\(k={2C+2-H}/2={2.8+2-8}/2=5=4 pi +1\) vòng
a, \(X\) có \(4\) liên kết \(pi\) \(->\) Sai
b, \(Y\) là muối đa chức \(->\) Sai
c, \(Y\) có dạng \(C_8H_6O_2Na_2\) \(->\) Đúng
d, \(X\) có nhóm chức phenol \(->\) Mất màu dung dịch brom \(->\) Đúng
Câu \(2\):
\(C:H:O={66,67%}/12:{11,11%}/1:{22,22%}/16=4:8:1\)
Gọi công thức phân tử của X là \((C_4H_8O)_n\)
Vì phân tử khối là \(72\)
\(->(12.4+8+16).n=72\)
\(->n=1\)
\(->X:C_4H_8O\)
Vì \(X\) no mạch hở không tác dụng với \(AgNO_3 //NH_3\)
\(->X\) là \(CH_3COC_2H_5\)
a, \(X\) là \(C_4H_8O\) \(->\) Đúng
b, \(X\) là ketone có tên là ethyl methyl ketone \(->\) Đúng
c, \(X\) tan nhiều trong nước (Acetone tan vô hạn trong nước) \(->\) Sai
d, \(X\) không có đồng phân hình học \(->\) Sai