Chúng ta sẽ đi qua từng phát biểu một, dựa trên kiến thức đã học trong Sách giáo khoa.

Phát biểu thứ nhất: “Chất khử (chất bị oxi hóa) là chất nhường electron và chất oxi hóa (chất bị khử) là chất nhận electron.”

Để kiểm tra phát biểu này, chúng ta cần nhớ lại định nghĩa về chất khử và chất oxi hóa.
Chất khử là chất mà trong phản ứng hóa học, nguyên tử của nó đã nhường electron. Khi nhường electron, số oxi hóa của nguyên tử đó sẽ tăng lên, và chất đó được gọi là chất bị oxi hóa.
Chất oxi hóa là chất mà trong phản ứng hóa học, nguyên tử của nó đã nhận electron. Khi nhận electron, số oxi hóa của nguyên tử đó sẽ giảm xuống, và chất đó được gọi là chất bị khử.
Vậy, phát biểu này hoàn toàn đúng với định nghĩa.

Phát biểu thứ hai: “Quá trình nhường electron là quá trình khử và quá trình nhận electron là quá trình oxi hóa.”

Bây giờ, chúng ta sẽ xem xét quá trình nhường và nhận electron.
Quá trình oxi hóa là quá trình một nguyên tử, ion hoặc phân tử nhường electron, dẫn đến sự tăng số oxi hóa.
Quá trình khử là quá trình một nguyên tử, ion hoặc phân tử nhận electron, dẫn đến sự giảm số oxi hóa.
Vậy, phát biểu này đã nhầm lẫn giữa quá trình nhường electron và quá trình khử, cũng như quá trình nhận electron và quá trình oxi hóa. Quá trình nhường electron chính là quá trình oxi hóa, còn quá trình nhận electron chính là quá trình khử. Do đó, phát biểu này là không đúng.

Phát biểu thứ ba: “Trong phản ứng oxi hóa – khử, sự oxi hóa và sự khử luôn xảy ra đồng thời.”

Trong một phản ứng oxi hóa – khử, luôn có sự chuyển electron từ chất này sang chất khác. Nếu có chất nhường electron (bị oxi hóa) thì chắc chắn phải có chất nhận electron (bị khử). Sự nhường electron và sự nhận electron này không thể tách rời nhau, chúng luôn diễn ra đồng thời trong cùng một phản ứng. Ví dụ, trong phản ứng của kẽm với đồng(II) sunfat: Zn + CuSO4 -> ZnSO4 + Cu. Nguyên tử kẽm nhường electron (bị oxi hóa) đồng thời ion đồng(II) nhận electron (bị khử).
Vì vậy, phát biểu này là đúng.

Phát biểu thứ tư: “Phản ứng có sự trao đổi electron là phản ứng oxi hóa – khử.”

Đây là định nghĩa cốt lõi của phản ứng oxi hóa – khử. Bản chất của phản ứng oxi hóa – khử chính là sự trao đổi electron giữa các chất tham gia phản ứng. Sự trao đổi này dẫn đến sự thay đổi số oxi hóa của một số nguyên tố.
Do đó, phát biểu này là đúng.

Qua phân tích từng phát biểu, chúng ta nhận thấy phát biểu không đúng là: “Quá trình nhường electron là quá trình khử và quá trình nhận electron là quá trình oxi hóa.”

Đáp án của chúng ta là phát biểu thứ hai.

Các em cần ghi nhớ rõ định nghĩa về chất khử, chất oxi hóa, quá trình oxi hóa và quá trình khử để làm tốt các bài tập dạng này nhé. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, các em đừng ngần ngại hỏi thầy.