ptbđ chính của bài thơ quê hương
Để xác định được phương thức biểu đạt chính của một văn bản, chúng ta cần phải trả lời câu hỏi: Mục đích chính của tác giả khi viết văn bản này là gì? Là kể một câu chuyện, miêu tả một đối tượng, bộc lộ cảm xúc, hay mục đích nào khác? Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau phân tích từng bước nhé.
Bước 1: Nhắc lại kiến thức về các phương thức biểu đạt (PTBĐ)
Các em đã được học 6 phương thức biểu đạt:
– Tự sự: Kể lại một chuỗi sự việc, có nhân vật, có cốt truyện.
– Miêu tả: Tái hiện lại đặc điểm, tính chất của sự vật, sự việc, con người, phong cảnh…
– Biểu cảm: Bày tỏ trực tiếp tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của người viết.
– Nghị luận: Trình bày ý kiến, quan điểm, tư tưởng nhằm thuyết phục người đọc.
– Thuyết minh: Cung cấp tri thức một cách khách quan về sự vật, hiện tượng.
– Hành chính – công vụ.
Một bài thơ thường kết hợp nhiều phương thức, nhưng sẽ luôn có một phương thức giữ vai trò chủ đạo, chi phối toàn bộ bài thơ. Nhiệm vụ của chúng ta là tìm ra PTBĐ chủ đạo đó.
Bước 2: Phân tích các yếu tố trong bài thơ “Quê hương”
Chúng ta hãy đọc lại bài thơ và xem có những yếu tố nào nổi bật nhé:
1. Có yếu tố miêu tả không?
Có, rất rõ ràng. Tác giả miêu tả rất nhiều hình ảnh đẹp và đặc trưng của làng chài:
– Cảnh đoàn thuyền ra khơi: “Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã / Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.”
– Hình ảnh người dân chài: “Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng / Cả thân hình nồng thở vị xa xăm.”
– Cảnh đoàn thuyền trở về: “Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ / Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.” và hình ảnh “con cá bạc”.
2. Có yếu tố tự sự không?
Có. Bài thơ có kể lại một trình tự sự việc: cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi vào buổi sớm mai và cảnh trở về vào ngày hôm sau. Đây là một câu chuyện nhỏ về một ngày lao động của người dân làng chài.
3. Có yếu tố biểu cảm không?
Chắc chắn là có. Yếu tố này thể hiện rất đậm nét qua từng câu chữ. Cảm xúc của nhà thơ bộc lộ trực tiếp qua những từ ngữ, hình ảnh:
– Nỗi nhớ da diết: “Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ”.
– Tình yêu và sự gắn bó với những hình ảnh quê hương: “Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá!”.
– Những hình ảnh so sánh độc đáo cũng chứa đựng tình cảm yêu mến, trân trọng của tác giả: “Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng”. Chiếc buồm vô tri đã được thổi hồn, trở thành biểu tượng thiêng liêng cho cả làng quê.
Bước 3: Xác định phương thức biểu đạt chính
Sau khi phân tích ở Bước 2, chúng ta thấy bài thơ có cả miêu tả, tự sự và biểu cảm. Vậy, đâu mới là phương thức chính?
Chúng ta hãy tự hỏi: Tế Hanh miêu tả cảnh, kể lại chuyện đoàn thuyền ra khơi để làm gì?
Mục đích cuối cùng của ông không phải chỉ để chúng ta biết làng chài có gì, người dân chài làm gì. Mục đích sâu xa và bao trùm nhất là để bộc lộ tình yêu quê hương và nỗi nhớ da diết của một người con xa quê. Mọi hình ảnh miêu tả, mọi chi tiết kể chuyện đều là phương tiện để làm nổi bật tình cảm ấy.
Toàn bộ bài thơ được bao trùm bởi dòng cảm xúc của chủ thể trữ tình “tôi”. Nỗi nhớ và tình yêu quê hương chính là mạch nguồn cảm hứng dạt dào đã khơi gợi nên những vần thơ này.
Vì vậy, dù có sự kết hợp của các phương thức khác, nhưng mục đích chính là để bày tỏ cảm xúc.
KẾT LUẬN
Phương thức biểu đạt chính của bài thơ “Quê hương” là BIỂU CẢM.
Các em lưu ý nhé, tác giả đã kết hợp rất tài tình giữa biểu cảm với miêu tả và tự sự. Các yếu tố miêu tả, tự sự làm cho cảm xúc của nhà thơ không còn chung chung, trừu tượng mà trở nên cụ thể, sống động và chân thực hơn. Đây chính là một trong những thành công lớn của bài thơ.
Chúc các em học tốt
Phương thức biểu đạt chính của bài thơ Quê Hương là biểu cảm.
(Còn kết hợp với tự sự và miêu tả)
Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm