quy tắc viết phương trình ion
Chúng ta sẽ đi từng bước một, rất chi tiết, bám sát theo Sách giáo khoa nhé.
Bước 1: Viết phương trình phân tử của phản ứng.
Trước hết, chúng ta cần xác định đúng các chất tham gia phản ứng và sản phẩm tạo thành, sau đó viết phương trình phân tử cân bằng. Phương trình phân tử biểu diễn phản ứng hóa học dưới dạng các phân tử trung hòa.
Ví dụ: Phản ứng giữa dung dịch axit clohidric (HCl) và dung dịch natri hidroxit (NaOH).
HCl (dd) + NaOH (dd) → NaCl (dd) + H₂O (l)
Bước 2: Xác định các chất điện li mạnh.
Tiếp theo, chúng ta cần xác định trong phương trình phân tử này, những chất nào là chất điện li mạnh. Chất điện li mạnh là các axit mạnh, bazơ mạnh và hầu hết các muối tan. Chúng phân li hoàn toàn thành ion trong dung dịch nước.
Theo Sách giáo khoa Hóa học lớp 11, chúng ta cần ghi nhớ các axit mạnh: HCl, HBr, HI, HNO₃, H₂SO₄ (lần 1), HClO₄.
Các bazơ mạnh: Các bazơ kiềm (LiOH, NaOH, KOH, RbOH, CsOH) và các bazơ kiềm thổ (Ca(OH)₂, Sr(OH)₂, Ba(OH)₂).
Hầu hết các muối tan: Muối nitrat, muối clorua (trừ AgCl, PbCl₂), muối sunfat (trừ BaSO₄, PbSO₄), muối của kim loại kiềm và amoni.
Quay lại ví dụ trên:
– HCl là một axit mạnh, nên nó điện li mạnh.
– NaOH là một bazơ mạnh, nên nó điện li mạnh.
– NaCl là một muối tan, được tạo thành từ ion Na⁺ và Cl⁻, nên nó điện li mạnh.
– H₂O là một phân tử nước, nó là chất điện li yếu, không phân li ra ion trong phương trình ion.
Bước 3: Viết phương trình ion đầy đủ.
Sau khi xác định các chất điện li mạnh, chúng ta sẽ viết phương trình ion đầy đủ bằng cách thay thế các chất điện li mạnh bằng các ion tương ứng của chúng. Các chất điện li yếu, chất rắn, chất khí, nước sẽ được giữ nguyên dưới dạng phân tử.
Áp dụng vào ví dụ:
– HCl (dd) phân li thành H⁺ và Cl⁻.
– NaOH (dd) phân li thành Na⁺ và OH⁻.
– NaCl (dd) phân li thành Na⁺ và Cl⁻.
– H₂O (l) giữ nguyên.
Vậy phương trình ion đầy đủ là:
H⁺ (dd) + Cl⁻ (dd) + Na⁺ (dd) + OH⁻ (dd) → Na⁺ (dd) + Cl⁻ (dd) + H₂O (l)
Bước 4: Lược bỏ các ion giống nhau ở hai vế của phương trình.
Cuối cùng, chúng ta sẽ xem xét phương trình ion đầy đủ và tìm những ion nào xuất hiện ở cả hai vế. Các ion này được gọi là ion khán giả và chúng ta sẽ lược bỏ chúng để có phương trình ion rút gọn.
Trong phương trình ion đầy đủ: H⁺ (dd) + Cl⁻ (dd) + Na⁺ (dd) + OH⁻ (dd) → Na⁺ (dd) + Cl⁻ (dd) + H₂O (l)
Ta thấy ion Na⁺ và ion Cl⁻ xuất hiện ở cả hai vế.
Sau khi lược bỏ các ion khán giả, ta có phương trình ion rút gọn:
H⁺ (dd) + OH⁻ (dd) → H₂O (l)
Đây chính là phương trình ion rút gọn biểu diễn bản chất của phản ứng giữa axit mạnh và bazơ mạnh.
Tóm lại các bước để viết phương trình ion:
1. Viết phương trình phân tử cân bằng.
2. Xác định các chất điện li mạnh (axit mạnh, bazơ mạnh, hầu hết muối tan).
3. Viết phương trình ion đầy đủ bằng cách phân li các chất điện li mạnh thành ion. Giữ nguyên các chất điện li yếu, chất rắn, chất khí, nước.
4. Lược bỏ các ion giống nhau ở hai vế để có phương trình ion rút gọn.
Các em về nhà luyện tập thêm với các ví dụ khác trong Sách giáo khoa để nắm vững hơn quy tắc này nhé. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi thầy.
Nếu bạn chưa quen viết nhanh pt ion thì làm từng bước như z nè
viết phản ứng ở dạng phân tử ( dạng đầy đủ) rồi phân tích chúng về dạng ion
rút gọn những Ion giống nhau ở hai vế
cân bằng điện tích và nguyên tử của 2 vế ( bên trái điện tích = bên phải điện tích)
thu về phương trình ion
các chất khí, kết tủa, chất điện ly yếu vẫn giữ nguyên
ví dụ nha
\(Na_2^{}CO_3^{} + 2HCl \to 2NaCl + CO_2^{} + H_2^{}O\)
Ở đây có Na giống nhau, Cl giống nhau nên mình sẽ rút gọn bớt
\(CO_3^{2 – } + 2H_{}^ + \to CO_2^{} + H_2^{}O\)
Đáp án + Giải thích các bước giải:
Muốn viết được phương trình ion thu gọn, phải nắm vững được bảng tính tan, tính bay hơi, tính điện li yếu của các chất, thứ tự các chất xảy ra trong dung dịch.
Những chất rắn, chất khí, nước khi viết phương trình ion là viết ở dạng phân tử. Những chất tan được trong dung dịch thì viết ở dạng ion
II. Các dạng phản ứng thường gặp khi sử dụng phương trình ion rút gọn
1. Phản ứng trung hòa: (Phản ứng giữa axit với bazơ)
Phương trình phân tử:
HCl + NaOH → NaCl + H2O
H2SO4 + 2KOH → K2SO4 + 2H2O
Phương trình ion:
H+ + Cl – + Na+ → Cl – + Na+ + H2O
2H+ + SO42- + 2K+ + 2OH– → SO42- + 2K+ + H2O
Phương trình ion rút gọn:
H+ + OH– → H2O
Theo phương trình phản ứng ion rút gọn: nH+ = nOH–
2. Phản ứng giữa axit với muối
Nếu cho từ từ axit vào muối cacbonat
Phương trình phân tử:
HCl + Na2CO3 → NaHCO3 + NaCl
HCl + NaHCO3 → NaCl + CO2 + H2O
Phương trình ion:
H+ + Cl– + 2Na+ + CO32- → Na+ + HCO3– + Na+ + Cl–
H+ + Cl– + HCO3– + Na+ → Na+ + Cl– + CO2 + H2O
Phương trình ion rút gọn:
H+ + CO32- → HCO3–
HCO3– + H+ → CO2 + H2O
Nếu cho từ từ muối cacbonat vào axit
Phương trình phân tử: 2HCl + Na2CO3 → 2NaCl + CO2 + H2O
Phương trình ion: 2H+ + 2Cl– + 2Na+ + CO32- → 2Na+ + 2Cl– + CO2 + H2O
Phương trình ion rút gọn: 2H+ + CO32- → H2O + CO2
Nếu cho muối khác vào axit:
Phương trình phân tử: HCl + AgNO3 → AgCl + HNO3
Phương trình ion: H+ + Cl– + Ag+ + NO3– → AgCl + H+ + NO3–
Phương trình ion rút gọn: Cl– + Ag+ → AgCl
3. Phản ứng của oxit axit với dung dịch kiềm
Phương trình phân tử:
CO2 + 2KOH → K2CO3 + H2O
Hay CO2 + KOH → KHCO3
Phương trình ion: CO2 + 2K+ + 2OH– → 2K+ CO32- + H2O
Hay CO2 + K+ + OH– → K+ + HCO3–
Phương trình ion thu gọn:
CO2 + 2OH– → CO32- + H2O
Hay CO2 + OH– → HCO3–
4. Dung dịch muối tác dụng với dung dịch muối
Phương trình phân tử:
Na2CO3 + MgCl2 → MgCO3 + 2NaCl
Phương trình ion:
2Na+ + CO32- + Mg2+ + Cl– → MgCO3 + 2Na+ + 2Cl–
Phương trình ion thu gọn:
CO32- + Mg2+ → MgCO3
Phương trình phân tử:
Fe2(SO4)3 + 3Pb(NO3)2 → 2Fe(NO3)3 + 3PbSO4
Phương trình ion
2Fe3+ + 3SO42- + 3Pb2+ + 6NO3– → 2Fe3+ + 6NO3- + 3PbSO4
Phương trình ion thu gọn:
Pb2+ + SO42- → PbSO4
5. Oxit bazơ tác dụng với axit
Phương trình phân tử:
Fe2O3 + 3H2SO4 → Fe2(SO4)3 + 3H2O
Phương trình ion:
Fe2O3 + 6H+ + 3SO42- → 2Fe3+ + 3SO42- + 3H2O
Phương trình ion thu gọn:
Fe2O3 + 6H+ → 2Fe3+ + 3H2O
6. Kim loại tác dụng với axit
Phương trình phân tử:
3Cu + 8HNO3 → 3Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O
Phương trình ion:
2Cu + 8H+ + 8NO3– → 3Cu2+ + 6NO3– + 2NO + 4H2O
Phương trình ion thu gọn:
3Cu + 8H+ + 2NO3– → 3Cu2+ + 2NO + 4H2O
\(\text{Chúc Bạn Học Tốt}\)