Rút gọn biểu thức A= \(\frac{1+cosx+cos2x+cos3x}{2cos^2x+cosx-1}\)
A = \(\frac{1+cosx+cos2x+cos3x}{2cos^2x+cosx-1}\)
Bây giờ, thầy sẽ hướng dẫn các em giải chi tiết từng bước một, đảm bảo chúng ta không “vượt lớp” và sử dụng đúng các công thức đã học.
Bước 1: Phân tích tử số và mẫu số
Chúng ta sẽ xem xét tử số và mẫu số của biểu thức A một cách độc lập.
1.1. Rút gọn tử số:
Tử số là \(1+cosx+cos2x+cos3x\).
Chúng ta sẽ nhóm các hạng tử lại để áp dụng các công thức lượng giác đã học. Thầy gợi ý các em nên nhóm hạng tử tự do với \(cos3x\) và \(cosx\) với \(cos2x\).
Ta có: \(1+cos3x + cosx+cos2x\)
Bây giờ, chúng ta sẽ sử dụng công thức cộng và công thức nhân đôi.
Nhớ lại công thức cộng \(cosA + cosB = 2cos\frac{A+B}{2}cos\frac{A-B}{2}\).
Áp dụng cho \(1+cos3x\):
Ở đây, chúng ta có thể xem \(1\) như \(cos(0)\). Tuy nhiên, để gọn gàng hơn, ta sử dụng công thức biến đổi tổng thành tích trực tiếp.
Ta có thể viết \(1 = 2cos^2(\frac{3x}{2}) – 1\) hoặc \(1 = 2sin^2(\frac{3x}{2}) + 1\).
Tuy nhiên, cách tiếp cận đơn giản hơn là áp dụng trực tiếp công thức \(1+cosx = 2cos^2(\frac{x}{2})\). Nhưng ở đây chúng ta có \(cos3x\).
Hãy nghĩ đến việc sử dụng công thức hạ bậc hoặc biến đổi tổng thành tích.
Ta có thể nhóm như sau: \((1+cos2x) + (cosx+cos3x)\).
Sử dụng công thức \(1+cos2x = 2cos^2x\).
Và công thức \(cosx+cos3x = 2cos\frac{x+3x}{2}cos\frac{x-3x}{2} = 2cos2x cos(-x) = 2cos2x cosx\).
Vậy, tử số trở thành: \(2cos^2x + 2cos2x cosx\).
Ta có thể đặt \(2cosx\) làm nhân tử chung: \(2cosx(cosx + cos2x)\).
Bây giờ, ta lại xem xét \(cosx+cos2x\). Ta có thể tiếp tục biến đổi.
Hoặc, chúng ta có thể thử một cách nhóm khác: \((1+cos3x) + (cosx+cos2x)\).
Áp dụng công thức \(cosA + cosB = 2cos\frac{A+B}{2}cos\frac{A-B}{2}\).
\(1+cos3x\) không có dạng \(cosA+cosB\) trực tiếp. Tuy nhiên, ta có thể dùng \(1 = cos(0)\), nhưng cách này không hiệu quả lắm.
Hãy suy nghĩ lại về việc nhóm hạng tử: \(1+cosx+cos2x+cos3x\).
Thầy gợi ý chúng ta hãy nhóm theo cặp có tổng số mũ hoặc tổng góc chênh lệch hợp lý.
Ta có thể nhóm \((1+cos3x) + (cosx+cos2x)\).
Ta biết \(cos3x = 4cos^3x – 3cosx\).
Và \(cos2x = 2cos^2x – 1\).
Thế vào tử số:
\(1 + cosx + (2cos^2x – 1) + (4cos^3x – 3cosx)\)
\( = 1 + cosx + 2cos^2x – 1 + 4cos^3x – 3cosx\)
\( = 4cos^3x + 2cos^2x – 2cosx\)
Đặt \(2cosx\) làm nhân tử chung:
\( = 2cosx(2cos^2x + cosx – 1)\).
Aha! Chúng ta vừa tìm ra một biểu thức giống với mẫu số!
1.2. Rút gọn mẫu số:
Mẫu số là \(2cos^2x+cosx-1\).
Đây là một tam thức bậc hai theo \(cosx\). Đặt \(y = cosx\), ta có \(2y^2+y-1\).
Chúng ta có thể phân tích tam thức này thành nhân tử.
Tìm nghiệm của \(2y^2+y-1 = 0\).
Ta có \(a=2, b=1, c=-1\).
Delta \( \Delta = b^2 – 4ac = 1^2 – 4(2)(-1) = 1 + 8 = 9 \).
Căn bậc hai của Delta là \( \sqrt{\Delta} = \sqrt{9} = 3 \).
Nghiệm thứ nhất: \( y_1 = \frac{-b + \sqrt{\Delta}}{2a} = \frac{-1 + 3}{2(2)} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2} \).
Nghiệm thứ hai: \( y_2 = \frac{-b – \sqrt{\Delta}}{2a} = \frac{-1 – 3}{2(2)} = \frac{-4}{4} = -1 \).
Vậy, \(2y^2+y-1 = 2(y – y_1)(y – y_2) = 2(y – \frac{1}{2})(y – (-1)) = 2(y – \frac{1}{2})(y+1)\).
\( = (2y – 1)(y+1) \).
Thay \(y = cosx\) trở lại, ta được mẫu số là \((2cosx – 1)(cosx+1)\).
Tuy nhiên, ở phần rút gọn tử số, chúng ta đã có \(2cosx(2cos^2x + cosx – 1)\).
Và ta đã biết \(2cos^2x + cosx – 1 = (2cosx – 1)(cosx+1)\).
Vậy tử số là \(2cosx(2cosx – 1)(cosx+1)\).
Bước 2: Thay biểu thức đã rút gọn vào biểu thức A
Bây giờ, chúng ta có:
Tử số: \(2cosx(2cosx – 1)(cosx+1)\)
Mẫu số: \((2cosx – 1)(cosx+1)\)
Biểu thức A trở thành:
A = \(\frac{2cosx(2cosx – 1)(cosx+1)}{(2cosx – 1)(cosx+1)}\)
Bước 3: Rút gọn biểu thức cuối cùng
Để rút gọn biểu thức này, chúng ta cần lưu ý đến điều kiện để các nhân tử bị triệt tiêu là khác 0.
Ta thấy rằng, các nhân tử \( (2cosx – 1) \) và \( (cosx+1) \) xuất hiện ở cả tử và mẫu.
Chúng ta có thể triệt tiêu chúng, miễn là \( 2cosx – 1 \neq 0 \) và \( cosx + 1 \neq 0 \).
\( 2cosx – 1 \neq 0 \Rightarrow cosx \neq \frac{1}{2} \)
\( cosx + 1 \neq 0 \Rightarrow cosx \neq -1 \)
Khi các nhân tử này khác 0, ta rút gọn:
A = \(2cosx\)
Kết luận:
Vậy, biểu thức A được rút gọn thành \(2cosx\).
Trong quá trình rút gọn, chúng ta đã sử dụng các công thức lượng giác cơ bản và công thức hạ bậc, biến đổi tổng thành tích, và kỹ năng phân tích đa thức thành nhân tử. Thầy hy vọng các em đã hiểu rõ từng bước. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi thầy nhé!
Chúc các em học tốt!
Đáp án: \(A=2\cos x\)
Giải thích các bước giải:
\(A=\dfrac{1+\cos x+\cos 2x+\cos 3x}{2{{\cos }^{2}}x+\cos x-1}\)
\(A=\dfrac{\left( 1+\cos 2x \right)+\left( \cos x+\cos 3x \right)}{\left( 2{{\cos }^{2}}x-1 \right)+\cos x}\)
\(A=\dfrac{2{{\cos }^{2}}x+2\cos 2x.\cos x}{\cos 2x+\cos x}\)
\(A=\dfrac{2\cos x\left( \cos x+\cos 2x \right)}{\cos 2x+\cos x}\)
\(A=2\cos x\)
\(A= [1+cosx+cos2x+cos3x]/[2cos^{2}x+cosx-1]\)
\(A= [(1+cos2x)+(cos3x+cosx)]/[1+cos2x+cosx-1]\)
\(A= [2cos^2x+2.cos2x.cosx]/[cos2x+cosx]\)
\(A= [2cosx(cosx+cos2x)]/[cos2x+cosx]\)
\(A=2cos x\)