Chào các em học sinh yêu quý! Hôm nay, cô trò mình sẽ cùng nhau khám phá một câu chuyện vô cùng cảm động trong chương trình Ngữ Văn lớp 7 tập 1, đó là bài “Cuộc chia tay của những con búp bê”. Chúng ta sẽ cùng nhau giải các bài tập ở phần A và B trong sách giáo khoa nhé.

—

PHẦN A: ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

Để hiểu rõ hơn về câu chuyện, chúng ta sẽ đi qua từng bước:

Bước 1: Đọc văn bản

Trước hết, các em hãy mở sách giáo khoa trang 128 và đọc thật kỹ bài “Cuộc chia tay của những con búp bê”. Khi đọc, các em chú ý lắng nghe giọng kể của người dẫn chuyện, diễn biến tâm trạng của các nhân vật, đặc biệt là hai anh em Thành và Thủy.

Bước 2: Trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa

Bây giờ, chúng ta sẽ lần lượt đi vào từng câu hỏi để làm sáng tỏ nội dung bài học.

Câu 1: Em hiểu thế nào về hoàn cảnh gia đình của Thành và Thủy?

* Hướng dẫn trả lời: Các em hãy đọc lại đoạn đầu của văn bản, chú ý đến những chi tiết miêu tả cuộc sống của hai anh em.
* Gia đình Thành và Thủy là một gia đình có hoàn cảnh đặc biệt. Cha mẹ của các em đã mất sớm.
* Hai anh em phải sống nương tựa vào nhau, trong một căn nhà nhỏ.
* Bữa ăn của hai anh em thường đạm bạc, không có thịt cá.
* Tuy khó khăn, nhưng hai anh em luôn yêu thương, đùm bọc lẫn nhau.

Câu 2: Vì sao hai anh em Thành và Thủy phải chia tay nhau?

* Hướng dẫn trả lời: Các em tìm những chi tiết thể hiện lý do dẫn đến sự chia ly này.
* Thành và Thủy phải chia tay nhau vì mẹ kế của Thành không muốn nuôi cả hai.
* Mẹ kế của Thành đã yêu cầu Thành phải lựa chọn hoặc ở lại với mẹ kế, hoặc mang Thủy về quê ngoại.
* Thành, vì thương em, đã chọn cách đưa Thủy về quê ngoại, dù điều đó khiến em rất đau lòng.

Câu 3: Thành đã làm gì để chuẩn bị cho cuộc chia tay? Thái độ của Thủy khi chứng kiến những hành động đó của anh?

* Hướng dẫn trả lời: Chú ý đến các hành động của Thành và phản ứng của Thủy.
* Hành động của Thành:
* Thành mang tất cả đồ chơi ra sắp xếp, phân chia.
* Em dành cho Thủy những món đồ chơi đẹp nhất, quý giá nhất như: búp bê Hằng, búp bê Hồng, chiếc ô tô màu xanh, chú gấu bông…
* Em còn tự tay làm thêm những món quà nhỏ để tặng em.
* Thành cố gắng tỏ ra mạnh mẽ, không để Thủy thấy mình buồn.
* Thái độ của Thủy:
* Thủy ban đầu có vẻ không hiểu chuyện gì đang xảy ra.
* Khi thấy Thành chia đồ chơi, Thủy bắt đầu cảm nhận được sự bất thường.
* Thủy khóc, em không muốn xa anh. Em níu kéo anh.
* Thủy đã nói: “Thành ơi, Thành cho em tất cả những con búp bê này nhé. Nhưng Thành cho em cả… anh Thành nữa…”. Câu nói này thể hiện nỗi buồn và sự mong muốn được ở bên anh.

Câu 4: Phân tích tâm trạng của Thành và Thủy trong cuộc chia tay.

* Hướng dẫn trả lời: Đây là phần trọng tâm, các em cần diễn tả được cảm xúc của hai nhân vật.
* Tâm trạng của Thành:
* Thành vô cùng đau khổ, dằn vặt khi phải chia tay em.
* Em cố gắng kìm nén nỗi đau, tỏ ra mạnh mẽ để em gái yên lòng.
* Trong lòng Thành là sự giằng xé giữa trách nhiệm với mẹ kế và tình yêu thương em vô bờ.
* Hành động chia đồ chơi là cách Thành bày tỏ tình yêu thương, mong muốn em gái có một cuộc sống tốt đẹp hơn dù xa anh.
* Tâm trạng của Thủy:
* Thủy ngây thơ, ban đầu chưa hiểu hết sự việc.
* Khi nhận ra anh trai sắp xa mình, Thủy bộc lộ nỗi buồn sâu sắc, tiếng khóc nức nở.
* Thủy không muốn xa anh, mong muốn giữ chặt tình cảm anh em.
* Câu nói “Thành ơi, Thành cho em tất cả những con búp bê này nhé. Nhưng Thành cho em cả… anh Thành nữa…” thể hiện sự tuyệt vọng, nỗi nhớ thương và tình yêu em dành cho anh.

Câu 5: Theo em, vì sao hai anh em lại gọi “cuộc chia tay của những con búp bê”? Việc gọi tên như vậy có ý nghĩa gì?

* Hướng dẫn trả lời: Suy nghĩ về cách đặt tên của tác giả.
* Hai anh em gọi “cuộc chia tay của những con búp bê” vì:
* Những con búp bê là biểu tượng cho tuổi thơ, cho tình yêu thương, sự gắn bó của hai anh em.
* Cuộc chia tay này gắn liền với việc phân chia đồ chơi, trong đó có những con búp bê mà hai anh em cùng yêu quý.
* Việc chia tay này diễn ra với sự “tham gia” của những con búp bê, như thể chúng cũng đang chứng kiến và chia sẻ nỗi buồn.
* Ý nghĩa của cách gọi tên:
* Thể hiện sự gắn bó mật thiết giữa tình cảm con người và thế giới đồ chơi trẻ thơ.
* Làm cho câu chuyện thêm phần ám ảnh, gợi lên sự xót xa cho hoàn cảnh của hai đứa trẻ.
* Nhấn mạnh sự mất mát, chia ly, làm vỡ đi thế giới tuổi thơ tươi đẹp của hai anh em.

—

PHẦN B: LUYỆN TẬP NGÔN NGỮ

Chúng ta cùng nhau luyện tập để củng cố kiến thức và phát triển kỹ năng ngôn ngữ nhé.

Câu 1: Nêu lại diễn biến tâm trạng của Thành khi chia tay em gái.

* Hướng dẫn trả lời: Các em hãy sắp xếp lại các ý chính về tâm trạng của Thành theo trình tự thời gian diễn ra sự việc.
* Ban đầu: Thành có ý định giấu giếm, cố gắng tỏ ra bình thường để em gái vui.
* Khi chuẩn bị đồ chơi: Thành cảm thấy đau đớn, xót xa khi phải chia tay em. Mỗi món đồ chia đi là một phần kỷ niệm, một phần tình yêu thương. Em cố gắng chọn những món đồ đẹp nhất cho em.
* Khi Thủy khóc: Thành đau lòng nhìn em khóc, nhưng vẫn cố gắng an ủi, động viên em.
* Khi chia tay: Thành không kìm được nước mắt, ôm em thật chặt, thể hiện sự yêu thương và nuối tiếc.

Câu 2: Tìm các từ ngữ, hình ảnh thể hiện tình cảm yêu thương, gắn bó giữa hai anh em Thành và Thủy.

* Hướng dẫn trả lời: Đọc lại văn bản và gạch chân hoặc ghi lại những từ ngữ, câu văn thể hiện sự quan tâm, chăm sóc, yêu quý lẫn nhau.
* Tình cảm của Thành dành cho Thủy:
* “Thành gầy và người lớn hơn Thủy một tuổi. Cũng đã lớn rồi mà vẫn còn thói quen hay khóc nhè.” (Thành lo lắng cho em).
* “Thành dọn đồ chơi ra, chia cho Thủy. Thằng em bé bỏng của anh… ” (Cách gọi thân mật).
* “Thành tự tay làm thêm những con giống… để tặng em.” (Sự quan tâm, chu đáo).
* “Thành nhìn em… rưng rưng nước mắt.” (Sự đau lòng khi chia xa).
* “Thành ôm em… xiết chặt vào lòng.” (Hành động thể hiện tình yêu thương).
* Tình cảm của Thủy dành cho Thành:
* “Thủy chỉ mỉm cười, nhưng đôi mắt nó… cũng đã đỏ hoe.” (Thủy buồn khi thấy anh buồn).
* “Thủy bé bỏng… níu lấy tay anh không rời.” (Sự gắn bó, không muốn xa).
* “Thành ơi, Thành cho em tất cả những con búp bê này nhé. Nhưng Thành cho em cả… anh Thành nữa…” (Lời nói thể hiện tình yêu sâu sắc, khao khát được ở bên anh).
* Những hình ảnh chung:
* Hai anh em “cùng nhau ăn những bữa cơm chỉ có rau và cháo.”
* “Thành ngồi bên em, vuốt ve mái tóc thơm mùi lá bưởi của em.”
* Những con búp bê, đồ chơi là biểu tượng cho tuổi thơ và tình yêu của hai anh em.

Câu 3: Phân tích cách dẫn dắt câu chuyện và cách miêu tả tâm lí nhân vật của tác giả.

* Hướng dẫn trả lời: Đây là câu hỏi về nghệ thuật, các em cần chỉ ra những biện pháp mà tác giả đã sử dụng.
* Cách dẫn dắt câu chuyện:
* Tác giả chọn ngôi kể thứ ba, là người kể chuyện toàn tri, có thể thâm nhập vào suy nghĩ, tình cảm của nhân vật.
* Câu chuyện được kể theo trình tự thời gian, từ lúc chuẩn bị đồ chơi đến lúc chia tay, giúp người đọc dễ dàng theo dõi diễn biến.
* Tác giả khéo léo lồng ghép những đoạn hồi tưởng về quá khứ của hai anh em, làm câu chuyện thêm phần ý nghĩa và cảm động.
* Cách miêu tả tâm lí nhân vật:
* Tả ngoại hình kết hợp với nội tâm: Tác giả miêu tả ngoại hình của Thành (“gầy và người lớn hơn Thủy một tuổi”) để làm nổi bật sự vất vả, gánh nặng mà em phải mang.
* Qua hành động, cử chỉ: Những hành động như chia đồ chơi, làm quà, ôm em, xiết chặt vào lòng… thể hiện rõ tình cảm của nhân vật.
* Qua lời nói: Những lời nói của Thủy (“Thành ơi, Thành cho em cả… anh Thành nữa…”) là minh chứng rõ nhất cho nỗi lòng của em. Lời thoại ngắn gọn nhưng chứa đựng cảm xúc mãnh liệt.
* Qua suy nghĩ, cảm xúc trực tiếp: Tác giả trực tiếp bộc lộ những suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật, ví dụ như nỗi đau đớn, sự dằn vặt trong lòng Thành.
* Sử dụng hình ảnh ẩn dụ, biểu tượng: Hình ảnh những con búp bê, thế giới đồ chơi trở thành biểu tượng cho tuổi thơ, tình yêu thương bị chia cắt, làm cho câu chuyện thêm phần sâu sắc và ám ảnh.

—

Các em thân mến, bài học “Cuộc chia tay của những con búp bê” đã khép lại. Cô hy vọng qua bài học này, các em không chỉ hiểu thêm về nội dung câu chuyện mà còn cảm nhận được giá trị của tình yêu thương, sự sẻ chia và biết trân trọng những gì mình đang có. Hãy ghi nhớ những bài học ý nghĩa này vào lòng nhé!

Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé. Cô sẽ luôn sẵn lòng giải đáp cho các em. Chúc các em học tốt!