soạn văn lớp 7 cánh diều bài 9 tùy bút và tản văn sgk tập 2 soạn bài cây tre vie…
—
Bài 9: Tùy bút và Tản văn – Cây tre Việt Nam
I. Kiến thức về Tùy bút và Tản văn
Các em thân mến,
Trong chương trình Ngữ Văn lớp 7 tập 2, chúng ta đã được làm quen với hai thể loại văn xuôi mang đậm dấu ấn cá nhân và cảm xúc của tác giả: tùy bút và tản văn.
1. Tùy bút:
* Khái niệm: Tùy bút là một thể loại văn xuôi nghệ thuật, thuộc loại văn nghị luận trữ tình. Tùy bút thường viết về những sự vật, hiện tượng, vấn đề,… trong cuộc sống, nhưng không đi sâu vào phân tích, chứng minh như văn nghị luận thông thường. Thay vào đó, tác giả bộc lộ những suy nghĩ, cảm xúc, quan niệm cá nhân của mình một cách tự do, phóng khoáng.
* Đặc điểm:
* Tính trữ tình cao: Tùy bút giàu cảm xúc, chất thơ. Tác giả thường dùng những lời văn bay bổng, giàu hình ảnh, so sánh, ẩn dụ để diễn tả tâm trạng.
* Tự do về bố cục và nội dung: Tùy bút không bị ràng buộc bởi một bố cục chặt chẽ, cố định. Tác giả có thể tùy bút, tùy theo mạch cảm xúc, ý tưởng của mình mà triển khai bài viết.
* Tính cá nhân sâu sắc: Tùy bút là tiếng nói của “cái tôi” trữ tình. Qua đó, ta thấy được cách nhìn, cách cảm nhận độc đáo của tác giả về cuộc sống.
* Ngôn ngữ giàu hình ảnh, gợi cảm: Tác giả thường sử dụng các biện pháp tu từ như ẩn dụ, so sánh, nhân hóa,… để làm cho ngôn ngữ thêm sinh động, hấp dẫn.
2. Tản văn:
* Khái niệm: Tản văn cũng là một thể loại văn xuôi, có thể hiểu là văn “tản mạn”, “lan man”, không có chủ đề cố định, chỉ xoay quanh một vài ý nhỏ, một vài cảm xúc vu vơ, bất chợt của tác giả. Nó gần gũi với tùy bút ở chỗ đều thể hiện cảm xúc cá nhân, nhưng tản văn thường nhẹ nhàng, ít tính triết lý sâu sắc hơn.
* Đặc điểm:
* Nhẹ nhàng, tinh tế: Tản văn thường mang giọng văn trò chuyện, tâm tình, thủ thỉ với người đọc.
* Chủ đề đa dạng, không cố định: Có thể là một kỷ niệm nhỏ, một cảnh vật thoáng qua, một suy nghĩ chợt nảy ra.
* Tính tự sự, miêu tả xen lẫn tự sự: Tản văn thường có những đoạn kể, tả nhẹ nhàng để làm nổi bật cảm xúc.
* Ngôn ngữ giản dị, gần gũi: Thường dùng từ ngữ đời thường, dễ hiểu.
II. Phân tích bài “Cây tre Việt Nam”
Bài “Cây tre Việt Nam” của tác giả Thép Mới là một đoạn trích tiêu biểu, mang đậm tính chất của tùy bút.
1. Vẻ đẹp và ý nghĩa của cây tre Việt Nam:
* Vẻ đẹp thiên nhiên: Cây tre hiện lên với hình ảnh thân quen, gắn bó với làng quê Việt Nam: “bóng tre”, “rặng tre”, “lũy tre xanh rì rào”. Tre không chỉ là cây, mà còn là hình ảnh biểu tượng cho đất nước, cho con người Việt Nam.
*
Tre xanh xanh tự bao giờ…
*
Tre xanh xanh mạnh mẽ, vươn cao…
* Sức sống mãnh liệt: Dù khô gãy, tre vẫn đâm chồi, nảy lộc. Sức sống ấy tượng trưng cho ý chí kiên cường, bất khuất của dân tộc Việt Nam.
*
Dù tre già tre măng mọc lên thay thế…
* Giá trị trong đời sống: Cây tre có muôn vàn công dụng: làm nhà, làm đồ dùng, làm vũ khí…
*
Cây tre là bạn của người nông dân…
*
Cây tre là vũ khí chiến đấu của dân tộc…
* Biểu tượng cho phẩm chất con người:
* Đoàn kết: “Thân tre dẻo dai, bền chặt, tượng trưng cho sự đoàn kết, đùm bọc lẫn nhau của dân tộc ta.”
* Kiên cường, bất khuất: “Dù bị chặt đốn, tre vẫn vươn lên mạnh mẽ.”
* Thủy chung, son sắt: “Cây tre già không quên gốc rễ, cây tre non kế thừa truyền thống.”
2. Nghệ thuật:
* So sánh, ẩn dụ: Tác giả sử dụng nhiều biện pháp so sánh, ẩn dụ để làm nổi bật vẻ đẹp và ý nghĩa của cây tre. Cây tre được ví như con người Việt Nam, như lịch sử dân tộc.
* Ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc: Lời văn bay bổng, hào hùng, gợi nhiều liên tưởng.
* Bố cục tự do, mạch cảm xúc nối tiếp nhau.
III. Bài thực hành Tiếng Việt
Câu hỏi: Hãy đặt một câu hoặc một đoạn ngắn (khoảng 2-3 câu) sử dụng biện pháp so sánh để nói về một hình ảnh thân quen trong cuộc sống của em, tương tự như cách tác giả Thép Mới miêu tả cây tre.
Gợi ý: Các em có thể chọn các hình ảnh như: con đường làng, mái nhà, dòng sông, cánh đồng, thầy cô giáo, bạn bè,…
Ví dụ (siêu ngắn):
*
Mái nhà em như một con thuyền nhỏ, chở che em qua bao bão giông.
*
Tiếng cười của em như những bông hoa nở rộ trong vườn.
*
Thầy cô giáo như những người lái đò thầm lặng, đưa chúng em đến bến bờ tri thức.
—
Bài học hôm nay đã giúp chúng ta hiểu rõ hơn về hai thể loại tùy bút và tản văn, đồng thời cảm nhận được vẻ đẹp và ý nghĩa sâu sắc của “Cây tre Việt Nam”. Các em hãy ghi nhớ những kiến thức này và áp dụng vào bài làm của mình nhé!
Xin chào các em!
Cây tre Việt Nam (tùy bút)
-Nội dung:Ca ngợi cây tre gắn bó với đời sống và con người Việt Nam.
-Ý chính: Tre gắn với lao động, chiến đấu. Tre tượng trưng phẩm chất: cần cù, đoàn kết, bất khuất. Nghệ thuật: Nhân hóa, hình ảnh giàu cảm xúc.
Người ngồi đợi trước hiên nhà (tản văn)
-Nội dung: Nỗi nhớ và tình cảm gia đình (thường là bà/mẹ đợi con cháu).
-Ý chính: Hình ảnh người chờ đợi → yêu thương, hi sinh. Gợi sự trân trọng tình thân. Nghệ thuật: Giọng nhẹ nhàng, giàu cảm xúc.
Trưa tha hương (tản văn)
-Nội dung: Nỗi nhớ quê khi ở xa.
-Ý chính: Cảnh trưa nơi xa → cô đơn. Nhớ quê, nhớ gia đình da diết.
-Nghệ thuật: Miêu tả + cảm xúc chân thật.
Thực hành tiếng Việt (bài 9)
-Nội dung chính: Nhận biết tùy bút – tản văn (giàu cảm xúc, tự do).
-Biện pháp tu từ: nhân hóa, so sánh. Cách bộc lộ cảm xúc trong văn.
duoc chua vay bn?
1. Cây tre Việt Nam (Thép Mới)
Nội dung chính: Ca ngợi vẻ đẹp của cây tre – biểu tượng cho những phẩm chất cao quý của con người và dân tộc Việt Nam (cần cù, giản dị, bất khuất, thủy chung).
Sự gắn bó của tre:
Trong đời sống: Tre là bóng mát, là cánh tay của người nông dân, gắn với tuổi thơ và tuổi già.
Trong chiến đấu: Tre là đồng chí, là vũ khí (gậy tre, chông tre) chống lại sắt thép quân thù.
Nghệ thuật: Nhân hóa, so sánh, điệp từ “tre”, “giữ”.
2. Người ngồi đợi trước hiên nhà (Huỳnh Như Phương)
Nội dung chính: Kể về sự hy sinh thầm lặng và lòng thủy chung son sắt của dì Bảy – người phụ nữ chờ chồng đi tập kết suốt 20 năm chiến tranh cho đến ngày hòa bình.
Ý nghĩa: Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh: kiên trung, nhẫn nại và giàu lòng vị tha.
Cảm xúc: Xót xa cho những mất mát của gia đình và lòng cảm phục trước sự hy sinh của thế hệ đi trước.
3. Trưa tha hương (Trần Cư)
Nội dung chính: Từ tiếng ru con ở một nơi xa lạ, nhân vật “tôi” nhớ về quê hương xứ sở với những kỉ niệm thân thương, bình dị.
Nỗi nhớ: Tiếng võng đưa, tiếng ru hời trở thành sợi dây kết nối tâm hồn người xa quê với nguồn cội.
Thông điệp: Tình yêu quê hương luôn thường trực trong lòng mỗi người, chỉ cần một âm thanh quen thuộc cũng đủ khơi dậy nỗi nhớ khôn nguôi.
4. Thực hành tiếng Việt (Trang 64)
Số từ: Là những từ chỉ số lượng hoặc thứ tự của sự vật (một, hai, nhất, nhì…).
Phó từ: Là những từ chuyên đi kèm động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa (đã, đang, sẽ, cũng, vẫn, rất, quá…).