Đoạn văn của chúng ta có câu: “Em ạ, Cu-ba ngọt lịm đường Mía xanh đồng bãi, biếc đồi nương Cam ngon, xoài ngọt vàng nông trại Ông lạc đường hoa, rộn bốn phương…”

Các em hãy nhìn kỹ vào cách sắp xếp các từ ngữ trong câu này. Thông thường, khi miêu tả sự vật, chúng ta sẽ nói “Đường mía Cu-ba ngọt lịm”, “Mía xanh đồng bãi”, “Cam ngon, xoài ngọt vàng nông trại”. Nhưng ở đây, tác giả đã đảo trật tự thông thường của các từ ngữ. Đây chính là một biện pháp nghệ thuật quen thuộc mà chúng ta đã được học: biện pháp đảo ngữ.

Vậy, tác dụng của biện pháp đảo ngữ trong đoạn văn này là gì? Chúng ta cùng nhau phân tích từng bước nhé!

Bước 1: Nhận diện các sự vật, hình ảnh được miêu tả.

Trong đoạn văn, chúng ta thấy có các hình ảnh sau:
* Cu-ba
* Đường mía
* Mía
* Cam
* Xoài
* Ông (ý nói người nông dân, người lao động)

Bước 2: Xem xét cách sắp xếp từ ngữ so với trật tự thông thường.

Chúng ta hãy thử sắp xếp lại theo trật tự thông thường để thấy rõ sự khác biệt:

* Thay vì “Cu-ba ngọt lịm đường mía”, ta có “Đường mía Cu-ba ngọt lịm”.
* Thay vì “Mía xanh đồng bãi”, ta giữ nguyên nhưng cảm giác nhấn mạnh hơn.
* Thay vì “Cam ngon”, ta có “Cam ngon”.
* Thay vì “Xoài ngọt vàng nông trại”, ta có “Xoài ngọt vàng nông trại”.
* Thay vì “Ông lạc đường hoa”, ta có “Người nông dân làm việc giữa những cánh đồng hoa”.

Nhưng trong bài, tác giả đã làm ngược lại, ví dụ: “Cu-ba ngọt lịm đường”.

Bước 3: Phân tích tác dụng của việc đảo ngữ.

Khi đảo các từ ngữ lên đầu câu hoặc đặt chúng ở vị trí đặc biệt, tác giả muốn nhấn mạnh những hình ảnh, đặc điểm đó.

* “Cu-ba ngọt lịm đường”: Thay vì nói “Đường mía Cu-ba ngọt lịm”, việc đảo “Cu-ba ngọt lịm đường” lên trước giúp người đọc cảm nhận ngay sự ngọt ngào, trù phú của đất nước Cu-ba qua hình ảnh ngọt lịm của đường mía. Nó tạo ấn tượng mạnh mẽ, gợi lên sự hấp dẫn, mời gọi.

* “Mía xanh đồng bãi”: Việc đảo “Mía” lên trước cũng làm nổi bật hình ảnh cây mía tươi tốt, xanh mướt trải dài trên những cánh đồng.

* “Cam ngon, xoài ngọt vàng nông trại”: Tương tự, việc đặt “Cam ngon”, “xoài ngọt vàng” lên trước nhằm tô đậm hương vị thơm ngon, màu sắc hấp dẫn của các loại trái cây này, làm cho hình ảnh nông trại thêm phần sinh động, trù phú.

* “Ông lạc đường hoa, rộn bốn phương”: Câu này có thể hiểu là người nông dân (ông) đang làm việc miệt mài giữa những cánh đồng hoa, và hình ảnh lao động đó khiến cho khắp nơi trở nên nhộn nhịp, tràn đầy sức sống. Việc đảo “Ông” lên trước nhấn mạnh vai trò, sự hiện diện của người lao động trong bức tranh trù phú này.

Bước 4: Tổng kết tác dụng chung.

Như vậy, tác dụng của biện pháp đảo ngữ trong đoạn văn này là:

1. Nhấn mạnh, làm nổi bật các hình ảnh, đặc điểm về sự trù phú, ngọt ngào, tươi tốt của đất nước Cu-ba (qua sản vật).
2. Tạo nhịp điệu cho câu văn, làm cho lời văn thêm sinh động, giàu hình ảnh và cảm xúc.
3. Gợi lên một không khí vui tươi, rộn ràng, tràn đầy sức sống của một đất nước thanh bình, sung túc.

Các em thấy không, chỉ bằng một phép đảo ngữ nhỏ thôi mà lời văn đã trở nên vô cùng sinh động và ý nghĩa phải không nào?

Chúc các em học tốt!