Chào các em! Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau ôn tập và làm quen với một dạng bài tập quen thuộc trong chương trình Hóa học lớp 11, đó là gọi tên hợp chất hữu cơ. Bài tập hôm nay của chúng ta là xác định tên gọi của hợp chất có công thức cấu tạo CH3-CH(OH)-CH2OH.

Chúng ta sẽ đi từng bước một, tuân thủ đúng quy tắc IUPAC để có kết quả chính xác nhất nhé.

Bước 1: Xác định mạch cacbon chính.

Mạch cacbon chính là mạch dài nhất chứa nhóm chức ưu tiên. Trong hợp chất này, chúng ta thấy có một chuỗi các nguyên tử cacbon liên kết với nhau. Ta đếm số nguyên tử cacbon trong chuỗi: C – C – C. Vậy mạch cacbon chính của chúng ta có 3 nguyên tử cacbon.

Bước 2: Đánh số thứ tự các nguyên tử cacbon trong mạch chính.

Nguyên tắc đánh số là sao cho nhóm chức có số chỉ vị trí nhỏ nhất. Ở đây, chúng ta có nhóm chức -OH (nhóm hydroxyl). Chúng ta có thể đánh số từ bên trái sang hoặc từ bên phải sang.

* Nếu đánh số từ trái sang: C1 – C2(OH) – C3
* Nếu đánh số từ phải sang: C3 – C2(OH) – C1

Quan sát hai cách đánh số, ta thấy nhóm -OH gắn vào nguyên tử cacbon thứ 2 trong cả hai trường hợp. Như vậy, việc đánh số từ trái sang hay từ phải sang đều cho vị trí nhóm chức như nhau. Tuy nhiên, để tiện cho việc đọc tên theo quy tắc IUPAC, chúng ta sẽ thống nhất đánh số từ trái sang.
Mạch cacbon chính có 3 nguyên tử cacbon, vậy nó sẽ có gốc là “prop”.

Bước 3: Xác định và gọi tên các nhóm chức có trong phân tử.

Trong phân tử CH3-CH(OH)-CH2OH, chúng ta thấy có hai nhóm chức -OH.
Nhóm -OH là nhóm hydroxyl, khi nó là nhóm chức chính của hợp chất, nó sẽ quy định tên loại hợp chất là ancol (hay alcohol).

Bước 4: Xác định số lượng nhóm chức và vị trí của chúng trên mạch cacbon.

Chúng ta có hai nhóm -OH.
Một nhóm -OH gắn vào nguyên tử cacbon số 2 (C2) của mạch cacbon chính.
Một nhóm -OH gắn vào nguyên tử cacbon số 1 (C1) của mạch cacbon chính.

Bước 5: Ghép tên gốc hidrocacbon, số chỉ vị trí nhóm chức và phần hậu tố tương ứng.

Vì có hai nhóm -OH, phần hậu tố sẽ là “diol”.
Khi có hai nhóm -OH, chúng ta cần chỉ rõ vị trí của cả hai nhóm.

Dựa trên mạch cacbon chính có 3 nguyên tử cacbon (gốc “prop”) và hai nhóm -OH gắn vào các vị trí 1 và 2, ta sẽ gọi tên như sau:

* Gốc hidrocacbon no có 3 cacbon là “propan”.
* Hai nhóm -OH, nên phần đuôi là “diol”.
* Vị trí của hai nhóm -OH là 1 và 2.

Khi ghép lại, ta sẽ có tên: Propan-1,2-diol.

Vậy, tên gọi của hợp chất CH3-CH(OH)-CH2OH là Propan-1,2-diol.

Các em thấy đó, việc xác định tên gọi hợp chất hữu cơ tuân theo những nguyên tắc rất logic. Các em hãy luyện tập thêm nhiều bài tập tương tự để làm quen và thành thạo hơn nhé!