Thằng Kiên không đếm được những đêm nó nằm nghe tiếng tầu chuối quạt gió ngoài v…
Thằng Kha đã không còn hỏi anh bao giờ mẹ về. Hàng xóm cũng không gặng hỏi hai anh em nó thông tin về mẹ Hân. Rốt cuộc thì ai cũng phải lo chuyện nhà mình, sức đâu mà quan tâm mãi đến chuyện của nhà khác được. Nhưng nhỡ mẹ đi không về nữa thì sao? Ý nghĩ ấy khiến thằng Kiên thấy ớn lạnh. Cha chúng cũng đi biền biệt rồi có thấy về đâu. Ai dám bảo đảm rằng… Thằng Kiên không dám nghĩ tiếp. Nhưng càng xua đuổi viễn cảnh u ám đó thì nó lại càng nghĩ nhiều hơn. Tiền mẹ để ở nhà đã gần cạn. Chẳng mấy nữa mà nó phải chạy nhờ cô Loan. Nhưng cứ kéo dài mãi thế này thì không ổn. Nó phải nghĩ cách để nuôi em Kha. Nó là anh, nó phải gánh vác trách nhiệm này.
Nhiều lần đi qua hàng sửa xe máy của ông Cân, nó nảy ra ý định xin vào đó theo học và kiếm việc. Xóm Cót bây giờ nhà nào chẳng có xe máy, đi nhiều ắt sẽ hỏng. Thanh niên xóm thì đua nhau lên phố, ông Cân chắc sẽ cần người làm trẻ khỏe nhanh nhẹn như nó. Nó chịu khó học thế nào cũng làm được. Ít ra thì nó cũng biết rửa xe. Ai dè bữa trước nó vừa loạng quạng vào hỏi chuyện đã bị ông Cân trừng mắt đuổi về. Ông Cân mắng nó lo về mà học hành cho tử tế, chứ học đến chừng này rồi còn định bỏ là sao? Học xong thì thiếu gì việc mà làm.
Thằng Kiên lủi thủi đi về như con gà chọi bị đá khỏi xới. Ý nghĩ bỏ học kiếm việc nuôi em càng bùng lên dữ dội. Đấy cũng là cách để nó đỡ đần cho mẹ. Vừa may kỳ nghỉ hè đến nên nó có cơ hội để tập dượt, thử sức.
***
Bữa cơm muộn cuối ngày hôm nay có thịt gà rang. Đấy là tiền công của thằng Kiên đi bốc dỡ hàng hóa cho xưởng vật liệu xây dựng ở xóm bên. Cầm được những đồng tiền đầu tiên do mình kiếm được nó chạy ngay ra chợ nhờ bác Sành làm cho con gà sạch sẽ, chặt sẵn, ướp gừng, về chỉ việc nêm nếm mắm muối mà rang lên ăn. Khỏi nói thằng Kha hân hoan đến thế nào. Nó cầm sẵn bát đũa ngồi chực chờ bên bếp, cái miệng tem tém nuốt nước bọt liên tục.
– Chịu khó học hành tử tế, anh đi kiếm tiền, anh em mình lại có thịt gà mà ăn.
Thằng Kiên tuyên bố chắc nịch. Thằng Kha gật gật đầu, không phản đối, mắt vẫn hóng vào nồi gà rang thơm lừng.
Nồi thịt đã chính, thằng Kiên nghiêng người dụi lửa, tắt bếp. Tự nhiên nó thấy khắp không gian dâng lên một mùi hương quen thuộc đến nôn nao. Trong tích tắc nó thấy tim mình đập chộn rộn.
Mẹ!
Thằng Kiên quay phắt ra ngoài cửa bếp. Mắt nó như thể bị nhòe đi.
Mẹ. Đúng là mẹ rồi. Cạnh mẹ là dáng người gầy gò, cao lênh khênh của cha đứng như tạc vào khung cửa liêu xiêu. Liệu nó có nhìn nhầm không vậy?
– Các con…
Tiếng cha nhòe đi trong khói bếp cay xè, nghẹn những yêu thương.
Câu 1: Đọc đoạn trích trên và cho biết câu: “Nhưng nhỡ mẹ đi không về nữa thì sao?” thuộc kiểu câu gì? Nêu tác dụng của câu đó.
Câu 1: Đọc đoạn trích trên và cho biết câu: “Nhưng nhỡ mẹ đi không về nữa thì sao?” thuộc kiểu câu gì? Nêu tác dụng của câu đó.
Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần phân tích kỹ câu văn và ngữ cảnh của nó.
1. Câu: “Nhưng nhỡ mẹ đi không về nữa thì sao?” thuộc kiểu câu gì?
Quan sát câu văn, chúng ta thấy:
- Câu này có chứa từ nghi vấn “sao”.
- Câu này không dùng để hỏi thông tin trực tiếp mà là diễn tả một nỗi băn khoăn, lo lắng, dự cảm không lành.
- Câu này thể hiện tâm trạng day dứt, bất an của nhân vật “thằng Kiên”.
Dựa vào những đặc điểm trên, chúng ta có thể khẳng định:
Câu: “Nhưng nhỡ mẹ đi không về nữa thì sao?” thuộc kiểu câu hỏi tu từ.
2. Nêu tác dụng của câu đó.
Câu hỏi tu từ này có những tác dụng quan trọng trong việc thể hiện tâm trạng và tình huống của nhân vật:
- Diễn tả nỗi lo lắng, bất an sâu sắc của nhân vật Kiên: Câu hỏi đặt ra một giả định đáng sợ là mẹ sẽ không bao giờ trở về. Nỗi lo này xuất phát từ việc cha đã đi biền biệt, tạo ra một tâm trạng bất an, dự cảm về sự cô đơn và mất mát.
- Khắc họa hoàn cảnh gia đình éo le, thiếu vắng tình thương của cha mẹ: Câu hỏi này cho thấy sự mong manh, thiếu thốn của hai anh em Kiên và Kha khi cả cha lẫn mẹ đều vắng mặt. Nó làm nổi bật lên sự cô độc và sự cần thiết phải có người che chở, yêu thương.
- Làm nổi bật trách nhiệm và sự trưởng thành của Kiên: Trước nỗi lo lắng về mẹ, Kiên không chỉ chìm đắm trong sợ hãi mà còn bắt đầu suy nghĩ đến việc phải làm gì để bảo vệ em. Câu hỏi này là khởi đầu cho những suy nghĩ về trách nhiệm của người anh.
- Tạo yếu tố tâm lý, dẫn dắt mạch truyện: Câu hỏi này gieo vào lòng người đọc sự tò mò, đồng cảm và mong chờ diễn biến tiếp theo. Nó là một bước đệm quan trọng để dẫn Kiên đến quyết định phải tìm cách tự lập và gánh vác trách nhiệm.
- Tăng tính biểu cảm cho đoạn văn: Câu hỏi tu từ mang đậm cảm xúc cá nhân, khiến đoạn văn trở nên sinh động, giàu sức gợi và lay động lòng người hơn.
Tóm lại, câu hỏi tu từ “Nhưng nhỡ mẹ đi không về nữa thì sao?” không chỉ là một câu hỏi về thông tin mà còn là lời tự vấn của nhân vật, là biểu hiện của nỗi lòng sâu kín và là yếu tố quan trọng định hình tâm lý, hành động của nhân vật Kiên trong đoạn trích.
Các em về nhà ôn tập kỹ lại kiến thức về câu hỏi tu từ và cách phân tích tác dụng của nó nhé. Buổi học hôm nay của chúng ta đến đây là kết thúc.
Câu \(1\):
“Nhưng nhỡ mẹ đi không về nữa thì sao?”
\(-\) Kiểu câu: Câu nghi vấn
\(star\) Câu có chứa từ “sao” và dấu “?”
\(- Tác dụng:
\)star\( Bộc lộ nỗi lo sợ, bất an của Kiên khi mẹ đi vắng quá lâu
\)star\( Khắc họa sự trưởng thành đầy lo toan và tình cảm gắn bó của người anh dành cho mẹ và em
—————————
\)color{#D3EAFB}{#yeu}color{#A7C7E7}{em}color{#7E9FCD}{de}color{#4682B4}{lam}`
** chúc b hc tốt >o<
\(-\) Thuộc kiểu câu nghi vấn \((\)câu hỏi\().\)
\(->\) Tác dụng: Mang sắc thái lo lắng, thể hiện nỗi sợ hãi, bất an sâu sắc của Thằng Kiên khi nghĩ đến viễn cảnh mẹ không quay về, cho thấy sự cô đơn, thiếu thốn tình cảm của hai anh em khi cha mẹ vắng mặt. Câu hỏi này vừa khắc họa rõ hoàn cảnh khó khăn, éo le của cậu bé, vừa giúp người đọc đồng cảm và cảm nhận sâu sắc hơn về tình anh em cũng như ý chí nghị lực của Thằng Kiên khi cố gắng gánh vác gia đình.
\(—–\)
\(***\) Đặc điểm/DHNB:
\(-\) Sử dụng từ nghi vấn: sao.
\(-\) Kế thúc bằng dấu chấm hỏi \((?)\).