Thể dị bội là gì? Trình bày cơ chế phát sinh, hậu quả của thể 1 nhiễm dạng XO ở …
I. Khái niệm thể dị bội
Các em hãy nhớ lại kiến thức về bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội (2n) của sinh vật. Trong một loài, tất cả các cá thể bình thường đều có bộ nhiễm sắc thể đặc trưng, gọi là bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội (2n). Tuy nhiên, đôi khi trong quá trình phân bào, bộ nhiễm sắc thể này có thể bị thay đổi về số lượng, và đó chính là đột biến số lượng nhiễm sắc thể.
Thể dị bội là những cơ thể mà bộ nhiễm sắc thể của chúng có sự thay đổi về số lượng ở một hoặc một vài cặp nhiễm sắc thể tương đồng. Điều này có nghĩa là, thay vì có đủ số lượng nhiễm sắc thể theo cặp (2 chiếc cho mỗi cặp), chúng có thể có nhiều hơn hoặc ít hơn số lượng đó.
Chúng ta có thể phân loại thể dị bội dựa trên sự thay đổi số lượng nhiễm sắc thể ở các cặp:
– Thể tam nhiễm (2n + 1): Một cặp nhiễm sắc thể nào đó có 3 chiếc thay vì 2 chiếc.
– Thể đơn nhiễm (2n – 1): Một cặp nhiễm sắc thể nào đó chỉ còn 1 chiếc thay vì 2 chiếc.
– Thể tứ nhiễm (2n + 2): Một cặp nhiễm sắc thể nào đó có 4 chiếc thay vì 2 chiếc.
– Thể không nhiễm (2n – 2): Một cặp nhiễm sắc thể nào đó hoàn toàn không có chiếc nào.
Hôm nay, chúng ta sẽ tập trung vào một trường hợp cụ thể của thể dị bội, đó là thể 1 nhiễm dạng XO ở người.
II. Cơ chế phát sinh thể 1 nhiễm dạng XO ở người
Ở người, giới tính được quy định bởi cặp nhiễm sắc thể giới tính. Nữ giới có cặp nhiễm sắc thể giới tính là XX, còn nam giới là XY.
Cơ chế phát sinh thể 1 nhiễm dạng XO ở người chủ yếu là do sự phân li bất thường của cặp nhiễm sắc thể giới tính trong quá trình giảm phân tạo giao tử.
Hãy xem xét quá trình này:
1. Giảm phân ở bố (nam giới XY):
* Trong quá trình giảm phân I, cặp nhiễm sắc thể giới tính X và Y có thể không phân li về hai cực tế bào. Điều này dẫn đến việc một tế bào con nhận cả X và Y, còn tế bào con kia không nhận nhiễm sắc thể giới tính nào.
* Trong trường hợp này, tinh trùng tạo ra có thể là XY hoặc không có nhiễm sắc thể giới tính nào (gọi là O).
* Hoặc, trong giảm phân II, nếu nhiễm sắc thể X và Y đã phân li về hai cực trong giảm phân I, thì sự phân li bất thường của nhiễm sắc thể X hoặc Y trong giảm phân II cũng có thể dẫn đến tinh trùng dị thường.
2. Giảm phân ở mẹ (nữ giới XX):
* Thông thường, ở nữ giới, hai nhiễm sắc thể X phân li bình thường trong giảm phân, tạo ra trứng có nhiễm sắc thể X.
* Tuy nhiên, đôi khi, do sự phân li bất thường của cặp nhiễm sắc thể giới tính X trong giảm phân I hoặc giảm phân II, người mẹ có thể tạo ra trứng mang cả hai nhiễm sắc thể X (XX) hoặc trứng không mang nhiễm sắc thể giới tính nào (O).
3. Thụ tinh:
* Khi một loại giao tử dị thường kết hợp với một loại giao tử bình thường, chúng ta sẽ có hợp tử dị bội.
* Trường hợp thể 1 nhiễm dạng XO xảy ra khi:
* Trứng bình thường (mang X) thụ tinh với tinh trùng không mang nhiễm sắc thể giới tính nào (O). Hợp tử sẽ có kiểu gen là XO.
* Hoặc, trứng mang hai nhiễm sắc thể X (XX) thụ tinh với tinh trùng bình thường mang Y (Y). Hợp tử sẽ có kiểu gen là XXY (trường hợp này là thể tam nhiễm giới tính, không phải thể 1 nhiễm dạng XO, nhưng cũng là một dạng đột biến số lượng nhiễm sắc thể).
* Hoặc, trứng mang hai nhiễm sắc thể X (XX) thụ tinh với tinh trùng không mang nhiễm sắc thể giới tính nào (O). Hợp tử sẽ có kiểu gen là XXO (cũng là thể tam nhiễm).
* Cơ chế chính dẫn đến thể 1 nhiễm dạng XO là sự kết hợp giữa trứng mang X và tinh trùng O. Tinh trùng O này sinh ra do sự phân li bất thường của cặp XY ở bố.
Như vậy, cơ chế phát sinh thể 1 nhiễm dạng XO là do sự không phân li đồng đều của cặp nhiễm sắc thể giới tính trong quá trình giảm phân ở bố hoặc mẹ, dẫn đến sự hình thành giao tử dị thường (thiếu hoặc thừa nhiễm sắc thể giới tính).
III. Hậu quả của thể 1 nhiễm dạng XO ở người
Thể 1 nhiễm dạng XO ở người được gọi là hội chứng Turner. Đây là một hội chứng di truyền chỉ gặp ở nữ giới. Những người mắc hội chứng Turner có kiểu gen là XO, tức là họ chỉ có một nhiễm sắc thể giới tính X và không có nhiễm sắc thể Y, cũng như không có nhiễm sắc thể X thứ hai tương ứng.
Hậu quả của thể 1 nhiễm dạng XO biểu hiện rất rõ ràng trên các mặt sau:
1. Đặc điểm cơ thể:
* Người mắc hội chứng Turner thường có tầm vóc thấp bé.
* Họ có thể có các dị tật bẩm sinh ở tim, thận.
* Cổ thường ngắn và có thể có cánh da ở cổ.
* Ngón tay, ngón chân có thể có những biến đổi về hình dạng.
2. Sức khỏe sinh sản:
* Đặc điểm quan trọng nhất và thường thấy nhất là sự thiểu sản buồng trứng, dẫn đến tình trạng vô sinh. Họ không có kinh nguyệt và không phát triển các đặc điểm sinh dục thứ cấp của nữ giới như vú, lông mu.
* Họ không có khả năng sinh con do buồng trứng không phát triển và không sản xuất được trứng.
3. Sự phát triển trí tuệ:
* Phần lớn những người mắc hội chứng Turner có trí tuệ phát triển bình thường. Tuy nhiên, một số ít có thể gặp khó khăn trong học tập, đặc biệt là các vấn đề về không gian hoặc khả năng tính toán.
Tóm lại, thể dị bội là sự thay đổi số lượng nhiễm sắc thể ở một hoặc một vài cặp. Thể 1 nhiễm dạng XO ở người, hay hội chứng Turner, là một ví dụ điển hình, gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất và khả năng sinh sản của nữ giới.
Các em có câu hỏi nào không? Nếu không, chúng ta sẽ dừng bài học tại đây. Hẹn gặp lại các em trong bài học tiếp theo!
Đáp án:
thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một số cặp NST bị thay đổi về số lượng. thể dị bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có một hoặc một số cặp NST bị thay đổi về số lượng. … một cập NST nào đó có thêm 1 NST thứ ba.
Hội chứng Turner cũng còn gọi là hội chứng XO là một hội chứng di truyền đặc trưng bởi người bệnh là nữ mà chỉ có 1 nhiễm sắc thể X
Giải thích các bước giải:
vote 5*, cảm ơn và cho mình câu trả lời hay nhất nhaaaaaa