Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá một thế giới thú vị trong Tiếng Việt, đó là thế giới của thành ngữ. Như các em đã biết, thành ngữ là những cụm từ cố định, mang ý nghĩa sâu sắc và thường được mượn hình ảnh từ thiên nhiên để diễn đạt. Trong đó, có rất nhiều thành ngữ lấy cảm hứng từ động vật và thực vật.

Chúng ta sẽ cùng nhau đi qua hai phần chính:

Phần 1: Tìm và giải thích 10 thành ngữ chỉ động vật.
Phần 2: Tìm và giải thích 10 thành ngữ chỉ thực vật.

Bây giờ, chúng ta bắt đầu với phần đầu tiên nhé!

Phần 1: 10 thành ngữ chỉ động vật và giải thích nghĩa

Các em cùng mở Sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 7 trang … (cô sẽ chỉ cụ thể sau) hoặc chúng ta cùng ghi nhớ những thành ngữ quen thuộc này nhé.

1. Chó ăn đá, gà ăn sỏi
* Giải thích: Thành ngữ này miêu tả một vùng đất nghèo nàn, khô cằn, nơi mà ngay cả những loài vật nuôi như chó, gà cũng khó kiếm được thức ăn. Nó thường được dùng để chỉ sự khó khăn, thiếu thốn cùng cực.

2. Chó cậy chủ
* Giải thích: Ý nói người làm việc xấu, tác oai tác oái vì có người dựa dẫm, bảo vệ. Hình ảnh con chó thường dựa vào chủ để trở nên hung hăng, càn quấy.

3. Bò đội nón
* Giải thích: Thành ngữ này mang nghĩa là hoàn toàn trái ngược, không thể nào xảy ra. Bò vốn không đội nón, nên việc này là phi lý, không tưởng.

4. Gà đẻ trứng vàng
* Giải thích: Miêu tả một nguồn lợi lớn, mang lại nhiều của cải, sung túc. Gà đẻ trứng đã là quý, đẻ trứng vàng còn quý hơn gấp bội.

5. Vịt nghe sấm
* Giải thích: Chỉ người nghe không hiểu gì cả, nghe nhưng không tiếp thu được thông tin hoặc không hiểu ý nghĩa của điều nghe thấy. Con vịt không hiểu tiếng sấm, chỉ kêu lên thôi.

6. Thả hổ về rừng
* Giải thích: Ý nói buông tha kẻ ác, để cho chúng có cơ hội tiếp tục làm hại người khác, gây ra hậu quả nguy hiểm. Hổ là loài vật nguy hiểm, khi thả về rừng sẽ rất khó kiểm soát.

7. Mèo mả gà đồng
* Giải thích: Chỉ những kẻ sống lang thang, vô lại, thường ăn cắp vặt. Mèo hay lui tới những nơi bẩn thỉu (mả), gà đồng hay bị bắt trộm.

8. Trâu chậm uống nước đục
* Giải thích: Ý nói người chậm chạp, không nhanh nhẹn sẽ phải chịu thiệt thòi, nhận lấy những thứ kém may mắn hơn. Trâu đến sau sẽ uống phần nước đục ở dưới.

9. Lợn cãi vá gầy
* Giải thích: Chỉ những người không có năng lực, trình độ nhưng lại hay cãi lý, cho mình là đúng. Con lợn béo tốt thì không cần cãi, con lợn gầy thì tìm mọi cách biện minh.

10. Ngựa quen đường cũ
* Giải thích: Chỉ người đã quen với thói quen cũ, khó thay đổi, hoặc quay lại làm những việc đã từng làm. Ngựa là loài vật thông minh, nhớ đường quen thuộc.

Tiếp theo, chúng ta sẽ chuyển sang phần thứ hai nhé các em!

Phần 2: 10 thành ngữ chỉ thực vật và giải thích nghĩa

Tương tự như phần trên, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu những thành ngữ quen thuộc này.

1. Ăn cây nào rào cây ấy
* Giải thích: Ý nói phải biết ơn và đền ơn người đã giúp đỡ mình. Ăn quả của cây nào thì phải có trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ cây đó.

2. Đục nước béo cò
* Giải thích: Chỉ những kẻ lợi dụng lúc người khác gặp khó khăn, lộn xộn để trục lợi. Nước đục thì cò dễ bắt cá hơn.

3. Nước chảy đá mòn
* Giải thích: Ý nói sự kiên trì, nhẫn nại sẽ đạt được kết quả, ngay cả những thứ tưởng chừng như không thể thay đổi cũng sẽ bị tác động. Dòng nước chảy liên tục có thể làm mòn cả tảng đá.

4. Bẻ hành không mầm
* Giải thích: Miêu tả sự việc đã quá muộn, không còn cơ hội để làm gì nữa. Hành đã bẻ rồi thì không còn mầm để trồng lại.

5. Cây đắng sao chẳng chừa
* Giải thích: Ý nói người ta thường mắc phải những sai lầm, dù đã từng nếm trải hậu quả không tốt. Biết cây đắng mà vẫn cứ ăn.

6. Bán mặt cho đất, bán lưng cho trời
* Giải thích: Chỉ những người lao động vất vả, cực nhọc, làm việc quần quật ngoài đồng ruộng dưới nắng mưa.

7. Cơm không ăn gạo còn đó
* Giải thích: Ý nói tuy hiện tại có khó khăn, nhưng vẫn còn hy vọng, vẫn còn cơ hội để giải quyết. Gạo vẫn còn đó, khi nào đói thì nấu.

8. Giấy rách phải giữ lấy lề
* Giải thích: Dù trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn về vật chất, nhưng vẫn phải giữ gìn phẩm giá, đạo đức. Tờ giấy rách vẫn có lề để cầm.

9. Lá lành đùm lá rách
* Giải thích: Chỉ sự tương thân tương ái, giúp đỡ những người kém may mắn hơn mình. Người có của che chở, giúp đỡ người không có.

10. Hoa thơm ai nỡ để rơi
* Giải thích: Ý nói những gì đẹp đẽ, quý giá thì nên được trân trọng, giữ gìn, không nên để mất đi một cách đáng tiếc.

Các em thấy không, thế giới thành ngữ thật phong phú và sinh động phải không nào? Mỗi thành ngữ đều mang trong mình một bài học, một kinh nghiệm sống mà cha ông ta đúc kết lại.

Về nhà, các em hãy tập đặt câu với những thành ngữ này để hiểu sâu hơn về ý nghĩa của chúng nhé. Cô tin rằng, với sự chăm chỉ và yêu thích môn Văn, các em sẽ ngày càng làm giàu thêm vốn từ của mình.

Buổi học hôm nay của chúng ta đến đây là kết thúc. Cô chào tạm biệt các em!