Tìm các giá trị nguyên của x để A = 2x^3 + 5x^2 – 5x + 5 / 2x – 1
Chúng ta cần tìm các giá trị nguyên của x để biểu thức A = (2x^3 + 5x^2 – 5x + 5) / (2x – 1) nhận giá trị nguyên.
Để A nhận giá trị nguyên, thì tử số (2x^3 + 5x^2 – 5x + 5) phải chia hết cho mẫu số (2x – 1).
Chúng ta sẽ sử dụng phương pháp chia đa thức hoặc phương pháp tách hạng tử để biến đổi biểu thức A. Ở đây, cô sẽ hướng dẫn các em cách tách hạng tử cho dễ hiểu nhất, bám sát kiến thức các em đã học.
Bước 1: Biến đổi tử số sao cho xuất hiện thừa số (2x – 1).
Quan sát tử số: 2x^3 + 5x^2 – 5x + 5.
Chúng ta muốn xuất hiện (2x – 1).
Ta có thể viết lại như sau:
2x^3 + 5x^2 – 5x + 5 = (2x^3 – x^2) + (6x^2 – 3x) + (-2x + 1) + 4
Ở đây, chúng ta đã khéo léo tách các hạng tử để có thể nhóm lại và xuất hiện thừa số (2x – 1).
Giải thích cho việc tách này:
– Từ 2x^3, ta muốn có (2x – 1) nhân với một cái gì đó. Nếu nhân với x^2, ta được 2x^3 – x^2. Vậy ta tách -x^2 ra.
– Sau khi tách -x^2, ta còn lại 5x^2 – (-x^2) = 6x^2. Bây giờ ta cần xử lý 6x^2. Nếu ta muốn xuất hiện (2x – 1), ta có thể nhân với 3x, được 6x^2 – 3x. Vậy ta tách -3x ra.
– Sau khi tách -3x, ta còn lại -5x – (-3x) = -2x. Bây giờ ta cần xử lý -2x. Nếu ta muốn xuất hiện (2x – 1), ta có thể nhân với -1, được -2x + 1. Vậy ta tách +1 ra.
– Cuối cùng, ta có 5 + 5 – 1 = 4. Số 4 này không thể chia hết cho (2x – 1) trong mọi trường hợp, nên nó sẽ là phần dư.
Bây giờ, ta nhóm các hạng tử lại:
A = [(2x^3 – x^2) + (6x^2 – 3x) + (-2x + 1) + 4] / (2x – 1)
Ta đặt nhân tử chung cho từng nhóm:
A = [x^2(2x – 1) + 3x(2x – 1) – 1(2x – 1) + 4] / (2x – 1)
Tiếp tục đặt nhân tử chung (2x – 1):
A = [(2x – 1)(x^2 + 3x – 1) + 4] / (2x – 1)
Bây giờ, ta tách phân thức này thành hai phần:
A = (2x – 1)(x^2 + 3x – 1) / (2x – 1) + 4 / (2x – 1)
Rút gọn phần đầu tiên (với điều kiện 2x – 1 khác 0, tức là x khác 1/2):
A = x^2 + 3x – 1 + 4 / (2x – 1)
Bước 2: Tìm các giá trị nguyên của x để A là số nguyên.
Để A là số nguyên, thì biểu thức x^2 + 3x – 1 đã là nguyên với mọi x nguyên. Do đó, điều kiện để A là số nguyên phụ thuộc vào phần dư: 4 / (2x – 1).
Để 4 / (2x – 1) là số nguyên, thì (2x – 1) phải là ước của 4.
Các ước của 4 là: {-4, -2, -1, 1, 2, 4}.
Do đó, ta có các trường hợp sau:
Trường hợp 1: 2x – 1 = -4
=> 2x = -4 + 1
=> 2x = -3
=> x = -3/2 (Không phải số nguyên, loại)
Trường hợp 2: 2x – 1 = -2
=> 2x = -2 + 1
=> 2x = -1
=> x = -1/2 (Không phải số nguyên, loại)
Trường hợp 3: 2x – 1 = -1
=> 2x = -1 + 1
=> 2x = 0
=> x = 0 (Là số nguyên, thỏa mãn)
Trường hợp 4: 2x – 1 = 1
=> 2x = 1 + 1
=> 2x = 2
=> x = 1 (Là số nguyên, thỏa mãn)
Trường hợp 5: 2x – 1 = 2
=> 2x = 2 + 1
=> 2x = 3
=> x = 3/2 (Không phải số nguyên, loại)
Trường hợp 6: 2x – 1 = 4
=> 2x = 4 + 1
=> 2x = 5
=> x = 5/2 (Không phải số nguyên, loại)
Kết luận:
Vậy, các giá trị nguyên của x để biểu thức A nhận giá trị nguyên là x = 0 và x = 1.
Các em nhớ kiểm tra lại các bước làm của mình nhé. Dạng bài này đòi hỏi sự cẩn thận trong biến đổi và việc liệt kê đầy đủ các ước số.
Chúc các em học tốt!
\(A = \dfrac{2x^3 + 5x^2 – 5x + 5}{2x-1} \bigg(x \neq \dfrac{1}{2}\bigg)\)
\(= \dfrac{2x^3 – x^2 + 6x^2 – 3x – 2x + 1 +4}{2x-1}\)
\(=\dfrac{x^2(2x – 1) + 3x(2x -1) – (2x-1) + 4}{2x-1}\)
\(=\dfrac{(2x-1)(x^2 + 3x – 1) + 4}{2x – 1}\)
Để A là số nguyên thì \(\text{\)(2x-1)(x^2 + 3x – 1) +4\( \)\vdots\( 2x-1}\)
⇔ \(\text{4 \)\vdots\( 2x-1}\)
⇔ (2x-1) ∈ {1; -1; 2; -2; 4; -4}\(
Tương ứng x ∈ {1; 0; 1,5; 2.5; -1.5}\)
Mà x ∈ Z nên x ∈ {1; 0}$