Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng nhau giải một bài tập rất hay trong văn bản “Cô bé bán diêm” của nhà văn An-đéc-xen. Bài tập này giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về hoàn cảnh và nỗi bất hạnh của nhân vật chính. Chúng ta sẽ cùng nhau đi từng bước để tìm ra câu trả lời đầy đủ và chính xác nhất nhé.

A. Tìm những chi tiết đối lập về gia cảnh của cô bé bán diêm trong quá khứ và hiện tại

Để làm tốt phần này, chúng ta cần tìm lại các chi tiết trong văn bản mô tả về cuộc sống của em bé khi bà còn sống và cuộc sống của em ở thời điểm câu chuyện diễn ra. Cô sẽ trình bày dưới dạng so sánh để các em dễ hình dung nhé.

1. Gia cảnh trong quá khứ (khi bà nội còn sống):

Đây là khoảng thời gian được gợi lại qua những dòng hồi tưởng và mộng tưởng của cô bé.

• Về tình cảm: Em được sống trong tình yêu thương vô bờ của người bà hiền hậu. Bà là người duy nhất yêu thương em. Em có một điểm tựa tinh thần vững chắc.
• Về vật chất: Em được sống trong một ngôi nhà xinh xắn, có cây thường xuân bao quanh. Điều này cho thấy một cuộc sống tuy không quá giàu sang nhưng rất ấm cúng, đủ đầy và bình yên.
• Về không khí gia đình: Luôn ấm áp, hạnh phúc. Chi tiết em bé nhớ về bà, nhớ về những câu chuyện bà kể cho thấy một tuổi thơ êm đềm.

2. Gia cảnh ở hiện tại (khi bà nội đã qua đời):

Đây là thực tại phũ phàng, tàn nhẫn mà em bé đang phải đối mặt trong đêm giao thừa.

• Về tình cảm: Em hoàn toàn cô độc. Bà đã mất, em không còn ai yêu thương, che chở. Em phải sống với một người bố hay mắng nhiếc, đánh đập. Em sợ hãi không dám về nhà vì chưa bán được diêm.
• Về vật chất: Em phải ở trong một xó tối tăm trên gác xép, gió lùa vào hun hút mặc dù đã nhét giẻ rách vào các kẽ hở lớn. Em phải đi bán diêm trong đêm đông giá rét, đầu trần, chân đất, bụng đói.
• Về không khí gia đình: Lạnh lẽo, đáng sợ. Ngôi nhà không còn là tổ ấm mà trở thành nơi em sợ hãi phải trở về vì những lời mắng chửi, những cú đòn của người bố.

B. Nhận xét về gia cảnh của cô bé bán diêm trong quá khứ và hiện tại

Từ những chi tiết đối lập mà chúng ta vừa tìm được ở trên, các em có thể rút ra một số nhận xét quan trọng như sau:

Thứ nhất, có một sự đối lập sâu sắc, một trời một vực giữa quá khứ và hiện tại. Quá khứ là thiên đường của tình yêu thương, sự ấm áp và bình yên. Ngược lại, hiện tại là địa ngục của sự lạnh lẽo, cô độc, đói rét và bạo hành. Nếu quá khứ là ánh sáng và hơi ấm thì hiện tại chỉ toàn là bóng tối và giá băng.

Thứ hai, sự đối lập này làm nổi bật tột cùng nỗi bất hạnh, đáng thương của cô bé. Nỗi đau của em không chỉ là nỗi đau về thể xác (đói, rét) mà còn là nỗi đau tột cùng về tinh thần. Em đã từng được nếm trải hạnh phúc, nên giờ đây khi mất đi tất cả, sự bất hạnh của em càng trở nên thấm thía và đau đớn hơn. Chính vì ký ức về quá khứ tươi đẹp đó đã khiến thực tại tàn nhẫn của em càng thêm nghiệt ngã.

Thứ ba, qua sự đối lập này, nhà văn An-đéc-xen đã thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc. Ông xót thương cho số phận của những đứa trẻ nghèo khổ, bất hạnh. Đồng thời, ông cũng lên án một cách kín đáo xã hội Đan Mạch đương thời, một xã hội lạnh lùng, vô cảm trước nỗi đau của con người, đặc biệt là trẻ thơ.

Qua bài tập này, chúng ta thấy được nghệ thuật đối lập là một thủ pháp rất đặc sắc của nhà văn An-đéc-xen. Nó không chỉ giúp xây dựng hình tượng nhân vật mà còn thể hiện một cách sâu sắc chủ đề và tư tưởng của tác phẩm.

Cô hy vọng phần giải bài tập chi tiết này sẽ giúp các em hiểu sâu hơn về tác phẩm. Chúc các em học tốt