tính 1*99+2*98+3*97+…+50*50
1*99 + 2*98 + 3*97 + … + 50*50
Đầu tiên, chúng ta cần nhận ra quy luật của các thừa số trong từng tích.
Các thừa số thứ nhất của mỗi tích lần lượt là: 1, 2, 3, …, 50. Đây là một dãy số tự nhiên tăng dần.
Các thừa số thứ hai của mỗi tích lần lượt là: 99, 98, 97, …, 50. Đây là một dãy số tự nhiên giảm dần.
Bây giờ, chúng ta hãy xem mối quan hệ giữa hai thừa số trong mỗi tích.
Tích thứ nhất: 1 và 99. Tổng của chúng là 1 + 99 = 100.
Tích thứ hai: 2 và 98. Tổng của chúng là 2 + 98 = 100.
Tích thứ ba: 3 và 97. Tổng của chúng là 3 + 97 = 100.
…
Tích cuối cùng: 50 và 50. Tổng của chúng là 50 + 50 = 100.
Ta thấy rằng, tổng của hai thừa số trong mỗi tích luôn bằng 100.
Điều này cho phép chúng ta biểu diễn lại các thừa số theo một cách khác.
Xét tích thứ k (với k chạy từ 1 đến 50):
Thừa số thứ nhất là k.
Thừa số thứ hai có thể được viết là 100 – k.
Vậy, tích thứ k sẽ có dạng là k * (100 – k).
Tuy nhiên, nhìn vào dãy số đề bài cho, chúng ta thấy thừa số thứ hai không hẳn là 100 – k.
Hãy xem lại:
Tích 1: 1 99. Ta có thể viết 99 = 100 – 1. Vậy là 1 (100 – 1).
Tích 2: 2 98. Ta có thể viết 98 = 100 – 2. Vậy là 2 (100 – 2).
Tích 3: 3 97. Ta có thể viết 97 = 100 – 3. Vậy là 3 (100 – 3).
…
Tích 50: 50 50. Ta có thể viết 50 = 100 – 50. Vậy là 50 (100 – 50).
Vậy, tổng đã cho có thể được viết lại như sau:
S = 1*(100-1) + 2*(100-2) + 3*(100-3) + … + 50*(100-50)
Bây giờ, chúng ta sẽ nhân phân phối từng tích:
1*(100-1) = 1*100 – 1*1
2*(100-2) = 2*100 – 2*2
3*(100-3) = 3*100 – 3*3
…
50*(100-50) = 50*100 – 50*50
Khi đó, tổng S sẽ là:
S = (1*100 – 1*1) + (2*100 – 2*2) + (3*100 – 3*3) + … + (50*100 – 50*50)
Bây giờ, chúng ta nhóm các hạng tử giống nhau lại với nhau:
S = (1*100 + 2*100 + 3*100 + … + 50*100) – (1*1 + 2*2 + 3*3 + … + 50*50)
Chúng ta thấy rằng, phần đầu tiên có thừa số chung là 100. Ta có thể đặt 100 ra ngoài dấu ngoặc:
1*100 + 2*100 + 3*100 + … + 50*100 = 100 * (1 + 2 + 3 + … + 50)
Phần thứ hai là tổng của các bình phương:
1*1 + 2*2 + 3*3 + … + 50*50 = 1^2 + 2^2 + 3^2 + … + 50^2
Vậy, S = 100 * (1 + 2 + 3 + … + 50) – (1^2 + 2^2 + 3^2 + … + 50^2)
Bây giờ, chúng ta cần tính hai phần này.
Phần 1: Tính tổng của dãy số tự nhiên từ 1 đến 50: 1 + 2 + 3 + … + 50.
Đây là một cấp số cộng có số hạng đầu là 1, số hạng cuối là 50 và có 50 số hạng.
Công thức tính tổng của cấp số cộng là:
\[ \text{Tổng} = \frac{\text{(Số hạng đầu + Số hạng cuối)} \times \text{Số lượng số hạng}}}{2} \]
Áp dụng công thức này, ta có:
Tổng (1 đến 50) = \(\frac{(1 + 50) \times 50}{2}\) = \(\frac{51 \times 50}{2}\) = \(51 \times 25\) = 1275.
Vậy, 100 (1 + 2 + 3 + … + 50) = 100 1275 = 127500.
Phần 2: Tính tổng của các bình phương từ 1^2 đến 50^2: 1^2 + 2^2 + 3^2 + … + 50^2.
Đối với tổng các bình phương, chúng ta có một công thức đã được chứng minh ở các lớp lớn hơn. Tuy nhiên, ở chương trình lớp 6, chúng ta chưa được học công thức này. Cô sẽ hướng dẫn các em cách tính bằng cách phân tích khác, hoặc nếu đề bài cho phép sử dụng kết quả này thì chúng ta sẽ dùng. Giả sử chúng ta được phép sử dụng công thức tính tổng bình phương, công thức là:
\[ \sum_{i=1}^{n} i^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} \]
Với n = 50, ta có:
Tổng (1^2 đến 50^2) = \(\frac{50(50+1)(2 \times 50+1)}{6}\) = \(\frac{50 \times 51 \times 101}{6}\)
Chúng ta rút gọn:
\(\frac{50 \times 51 \times 101}{6}\) = \(50 \times \frac{51}{3} \times \frac{101}{2}\) = \(50 \times 17 \times \frac{101}{2}\). Đây vẫn còn phép chia cho 2.
Hoặc: \(\frac{50}{2} \times \frac{51}{3} \times 101\) = \(25 \times 17 \times 101\)
Thực hiện phép nhân:
25 * 17 = 425
425 101 = 425 (100 + 1) = 42500 + 425 = 42925.
Vậy, 1^2 + 2^2 + 3^2 + … + 50^2 = 42925.
Bây giờ, chúng ta quay lại phép tính S:
S = 127500 – 42925
Thực hiện phép trừ:
127500
– 42925
——-
84575
Vậy, kết quả của phép tính là 84575.
Trình bày lại các bước một cách tóm tắt:
1. Nhận xét quy luật của các thừa số trong mỗi tích: thừa số thứ nhất tăng dần từ 1 đến 50, thừa số thứ hai giảm dần từ 99 đến 50. Tổng của hai thừa số trong mỗi tích luôn bằng 100.
2. Biểu diễn lại từng tích: k * (100 – k) với k chạy từ 1 đến 50.
3. Nhân phân phối từng tích: k*100 – k*k.
4. Viết lại tổng dưới dạng hai tổng riêng biệt:
S = (1*100 + 2*100 + … + 50*100) – (1*1 + 2*2 + … + 50*50)
5. Đặt thừa số chung 100 ra ngoài ở tổng thứ nhất:
S = 100 * (1 + 2 + … + 50) – (1^2 + 2^2 + … + 50^2)
6. Tính tổng của dãy số tự nhiên từ 1 đến 50: 1 + 2 + … + 50 = 1275.
7. Tính tổng các bình phương từ 1^2 đến 50^2 (sử dụng công thức nếu được phép hoặc tính theo cách khác nếu đề bài yêu cầu đơn giản hơn). Giả sử dùng công thức, ta có kết quả là 42925.
8. Thực hiện phép tính cuối cùng:
S = 100 * 1275 – 42925
S = 127500 – 42925
S = 84575.
Các em thấy đó, chỉ cần nhận ra quy luật của dãy số, chúng ta có thể đưa bài toán về dạng quen thuộc hơn và tính toán dễ dàng.
Lưu ý cho học sinh lớp 6:
Ở chương trình lớp 6, các em chưa học công thức tính tổng các bình phương. Tuy nhiên, bài toán này rất hay để các em rèn luyện khả năng quan sát, tìm quy luật và biến đổi biểu thức. Nếu gặp bài toán tương tự trong bài kiểm tra hoặc thi, các em có thể hỏi thầy cô giáo về cách giải quyết phần tính tổng các bình phương. Cô đã đưa ra cách giải bằng công thức, nhưng cô nhấn mạnh rằng đó là kiến thức của các lớp trên.
Cảm ơn các em đã chú ý lắng nghe!
\(=1.(100-1)+2.(100-2)+3.(100-3)+…+50.50\)
\(=100.(1+2+3+..+50)-(1+2^2+3^2+…50^2)\)
\(=100.1275 – {1.(2-1)+2.(3-1)+3(4-1)+…+50.(51-1)}\)
\(=127500-[(1.2+2.3+3.4+…+50.51)-(1+2+3+..+50)]\)
\(=127500-\frac{1.2.3+2.3.(4-1)+..+50.51.(52-49}{3}-1275\)
\(=127500-\frac{1.2.3-1.2.3+2.3.4-…-49.50.51+50.51.52}{3}-1275\)
\(=127500-44200-1275\)
\(=84575\)
Đáp án:
Giải thích các bước giải:
1.99 + 2.98 + 3.97 + ….. + 49.51 + 50.50
= 1..99 + 2.(99 – 1) + 3.(99 – 2) + ….. + 49.(99 – 48) + 50.(99 – 49)
= 1.99 + 2.99 – 1.2 + 3.99 – 2.3 + …….. + 49.99 – 48.49 + 50.99 – 49.50
= (1.99 + 2.99 + 3.99 + ….. + 49.99 + 50.99) – ( 1.2 + 2.3 + …….. + 49.50)
= 99(1 + 2 + 3 + ….. + 50) – ( 1.2 + 2.3 + …….. + 49.50)
= 99.50.512−49.50.513