Tóm tắt diễn biến chính của cuộc kháng chiến chống Tống thời lý
Trước hết, chúng ta cần nhớ bối cảnh lịch sử. Cuối thế kỷ X, nhà Tống sau khi thống nhất Trung Quốc đã có dã tâm xâm lược Đại Cồ Việt (tên nước ta thời bấy giờ) để mở rộng lãnh thổ. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của nhà Lý, nhân dân ta đã đứng lên kháng cự và giành thắng lợi.
Chúng ta sẽ đi qua từng giai đoạn của cuộc kháng chiến:
Giai đoạn 1: Chuẩn bị và mở đầu cuộc kháng chiến (khoảng năm 1075)
Sau khi nhà Tống chuẩn bị tấn công, nhà Lý đã có những biện pháp đối phó tích cực.
– Về quân sự: Lý Thường Kiệt đã chủ động tấn công trước vào các căn cứ quân sự của Tống ở phía Nam sông Ung Châu, Liêm Châu, Phòng Châu để chặn đánh giặc từ xa.
– Về phòng thủ: Lý Thường Kiệt còn cho quân sĩ dọc theo sông Như Nguyệt xây dựng các đồn lũy kiên cố, chuẩn bị lực lượng để đón đánh quân Tống khi chúng tiến vào xâm lược.
Giai đoạn 2: Cuộc chiến đấu trên sông Như Nguyệt (khoảng năm 1077)
Đây là giai đoạn diễn ra trận đánh quyết định, làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến.
– Quân Tống do Hữu Ti soái Triệu Tiết và Binh mã sứ Quách Quỳ chỉ huy tràn sang xâm lược Đại Cồ Việt.
– Quân dân nhà Lý đã anh dũng chiến đấu phòng ngự trên phòng tuyến sông Như Nguyệt.
– Một trong những yếu tố làm nên chiến thắng lẫy lừng là bài “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt. Bài thơ này không chỉ thể hiện ý chí quyết tâm chống giặc ngoại xâm của dân tộc mà còn có tác dụng khích lệ tinh thần chiến đấu của quân sĩ ta. “Nam quốc sơn hà” là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc, khẳng định chủ quyền của Đại Cồ Việt.
Giai đoạn 3: Phản công và kết thúc cuộc kháng chiến (khoảng năm 1077)
Sau khi làm tiêu hao lực lượng địch và khích lệ tinh thần quân sĩ, quân đội nhà Lý đã chuyển sang thế phản công.
– Quân đội nhà Lý do Lý Thường Kiệt chỉ huy đã tổ chức phản công, đánh tan quân Tống.
– Quân Tống bị tổn thất nặng nề, hoang mang, buộc phải rút quân về nước.
– Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi, bảo vệ vững chắc nền độc lập của dân tộc.
Qua đó, chúng ta thấy được tinh thần đoàn kết, ý chí quật cường và tài thao lược của quân dân nhà Lý, mà tiêu biểu là danh tướng Lý Thường Kiệt.
Các em về nhà ôn tập lại bài này thật kỹ nhé. Cô sẽ kiểm tra lại kiến thức của các em vào buổi học tới. Chúc các em học tốt!
Bài 11: Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống (1075 – 1077):
I – Giai đoạn thứ nhất (1075)
- Nhà Tống âm mưu xâm lược nước ta:
* Tình hình nhà Tống:
– Tình hình nhà Tống gặp phải những khó khăn chồng chất . Ngân khố cạn kiệt, tài chính khốn đốn, nhân dân thì đói khổ.
– Bên ngoài 2 nước Liêu – Hạ quấy nhiễu
* Giải quyết khó khăn:
– Nhà Tống tiến hành chiến tranh để xâm lược Đại Việt
* Âm mưu:
– Nhà Tống xúi dục Cham-Pa đánh từ phía nam lên, phía bắc thì ngăn cản việc buôn bán đi lại của nhân dân 2 nước, dụ dỗ các tù trưởng người Việt
- Nhà Lý chủ động tiến công để phòng vệ:
– Nhà Lý chủ động đối phó với nhà Tống, cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ huy quân đội
– Tuyển chọn binh lính, sẵn sàng chiến đấu
– Phong chức tước cho các tù trưởng, đối phó với quân Tống ở phía Bắc, tiến đánh Cham-Pa
* Diễn biến:
– Tháng 10/1075 : Lý Thường Kiệt cùng với Tông Đản và Thân Cảnh Phúc chỉ huy 10 vạn quân đánh vào đất Tống
– Quân bộ đánh vào Châu Ung
– Quân thúy đánh vào Châu Khâm và Châu Liêm
– Tiến đánh thành Ung Châu
*Kết quả:
– Sau 42 ngày đêm chiến đấu ta đã hạ được thành Ung Châu . Ta nhanh chóng rút quân về nước, xây dựng phòng tuyến chuẩn bị lực lượng kháng chiến
*Ý nghĩa:
– Làm chậm bước tiến của nhà Tống, đẩy chúng vào thế hoang mang, bị động
- Giai đoạn thứ hai (1076 – 1077)
- Kháng chiến bùng nổ:
*Chuẩn bị cuộc kháng chiến:
– Lý Thường Kiệt cho ráo riết chuẩn bị bố phong và mai phục quân Tống, ở những vị trí chiến lược quan trọng
– Thuỷ binh đóng ở Đông Kênh do Lý Kế Nguyên chỉ huy
– Bộ binh do Lý Thương Kiệt chỉ huy, được bố trí ở dòng sông Như Nguyệt
*Diễn biến:
– Vào cuối năm 1076 quân Tống gồm: 10 vạn binh, 1 vạn ngựa, 20 vạn quân phu tiến vào nước ta
– Tháng 1/1077: Quân Tống đã vượt cửa ải Nam Quan
– Lý Thường Kiệt cho đánh nhiều trận nhỏ, làm cho quân địch phải đóng tại bờ Bắc sông Như Nguyệt
– Quân thuỷ do Lý Kế Nguyên chỉ huy, đã liên tiếp đánh 10 trận nhỏ => ngăn chặn bước tiến của quân thuỷ.
- Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt:
*Diến biến:
– Quân Tống bắc cầu phao, đóng bè lớn, ào ạt tiến qua sông, đánh vào phòng tuyến của ta
– Ta mở cuộc tấn công lớn, đẩy chúng về phía bờ Bắc
– Cuối mùa xuân năm 1077: Lý thường Kiệt bất ngờ mở cuộc tấn công vào trận tuyến của địch
*Kết quả:
– Quân Tống thua to, rơi vào tình thế khó khăn, tuyệt vọng
– Lý Thường Kiệt quyết định giảng hoà, cho quân Tống rút về nước
*Nguyên nhân thắng lợi:
– Nhờ có tinh thần đoàn kết, toàn dân
– Sự chỉ huy tài tình của Lý Thường Kiệt
*Ý nghĩa lịch sử:
– Là chiến thắng tuyệt vời, trong lịch sử trống quân xâm lược của quân và dân Đại Việt
– Buộc nhà Tống phải từ bỏ mộng xâm lược nước ta
– Củng cố nền độc lập của dân tộc
diễn biến của cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược thời nhà Lí (1075-1077):
+Nhận được tin nhà Tống chuẩn bị xâm lược Đại Việt, nhà Lí đã giao quyền chỉ huy cuộc kháng chiến chống Tống cho Lí Thường Kiệt. Với tinh thần “Ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân ra trước để chặn mũi nhọn của giặc”, Lí Thường Kiệt đã huy động hơn 10 vạn quân tập kích sang đất Tống nhằm phá hủy sự chuẩn bị xâm lược của nhà Tống ở Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu và thể hiện ở “Phạt Tống lộ bố văn”.
+Sau khi thắng lợi, Lí Thường Kiệt đã chủ động rút về nước và xây dựng phòng tuyến trên sông Như Nguyệt để chống giặc. Năm 1076, quân Tống với hai đường thủy bộ ồ ạt sang xâm lược nước ta. Thủy quân nhà Tống bị Lí Nguyên Kế chặn đứng không thể hợp quân với quân bộ của Quách Quỳ.
+Đầu năm 1077, quân Tống ở bờ Bắc và quân nhà Lí ở bờ phía Nam sông Như Nguyệt đánh trận “quyết chiến chiến lược”. Quân Tống nhiều lần tiến công phòng tuyến Như Nguyệt nhưng không thành và ngày càng tỏ ra bất lực. Để làm quân Tống suy yếu về mặt tinh thần và cổ vũ tinh thần kháng chiến của quân dân Đại Việt, Lí Thường Kiệt cho người vào ngôi đền Trương Hống, Trương Hát, mỗi đêm vang lên bài thơ “thần” – “Nam quốc sơn hà”. Quân Tống suy yếu về mặt số lượng và sa sút về mặt tinh thần.
+Nắm bắt cơ hội đó, Lí Thường Kiệt mở cuộc tập kích lớn ở bờ Bắc sông Như Nguyệt giành thắng lợi to lớn, quân Tống thất bại nặng nề. Trong thế “tiến thoái lưỡng nan” của quân Tống, Lí Thường Kiệt đã chủ động giảng hòa, kết thúc cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ hai.