Trắc nghiệm đúng saiMột vật dao động điều hòa theo một trục cố định (mốc thế năn…
Trắc nghiệm đúng sai
Một vật dao động điều hòa theo một trục cố định (mốc thế năng ở vị trí cân bằng) thì:
A. Động năng của vật cực đại khi gia tốc của vật có độ lớn cực đại.
B. Khi vật đi từ vị trí cân bằng ra biên, vận tốc và gia tốc của vật luôn cùng dấu,
C. Thế năng của vật cực đại khi vật ở vị trí cân bằng.
D. Khi ở vị trí cân bằng, động năng cực đại và bằng cơ năng.
Chúng ta sẽ lần lượt phân tích từng phát biểu A, B, C, D.
Phát biểu A: Động năng của vật cực đại khi gia tốc của vật có độ lớn cực đại.
Để kiểm tra phát biểu này, chúng ta cần nhớ lại công thức tính động năng và gia tốc trong dao động điều hòa.
Vận tốc của vật trong dao động điều hòa được cho bởi: \( v = – \omega A \sin(\omega t + \phi) \)
Động năng của vật được tính bằng: \( K = \frac{1}{2} m v^2 = \frac{1}{2} m (\omega A)^2 \sin^2(\omega t + \phi) \)
Động năng đạt cực đại khi \( \sin^2(\omega t + \phi) = 1 \), tức là khi \( |\sin(\omega t + \phi)| = 1 \). Lúc này, \( |v| = \omega A \).
Gia tốc của vật trong dao động điều hòa được cho bởi: \( a = – \omega^2 x = – \omega^2 A \cos(\omega t + \phi) \)
Gia tốc đạt độ lớn cực đại khi \( |\cos(\omega t + \phi)| = 1 \). Lúc này, \( |a| = \omega^2 A \).
Khi động năng cực đại, \( |v| = \omega A \). Tại vị trí này, \( x = 0 \) (vị trí cân bằng), vì \( v = \pm \omega \sqrt{A^2 – x^2} \). Nếu \( x=0 \), thì \( |v| = \omega A \).
Khi gia tốc có độ lớn cực đại, \( |a| = \omega^2 A \). Tại vị trí này, \( |x| = A \) (vị trí biên).
Ta thấy, động năng cực đại khi vật ở vị trí cân bằng (\( x=0 \)), còn gia tốc có độ lớn cực đại khi vật ở vị trí biên (\( |x|=A \)). Hai điều này không xảy ra đồng thời.
Do đó, phát biểu A là Sai.
Phát biểu B: Khi vật đi từ vị trí cân bằng ra biên, vận tốc và gia tốc của vật luôn cùng dấu.
Chúng ta xét vật đi từ vị trí cân bằng theo chiều dương.
Vận tốc: \( v = \omega A \cos(\omega t + \phi) \). Nếu đi từ vị trí cân bằng theo chiều dương, ta có thể chọn \( \phi = -\frac{\pi}{2} \), khi đó \( x = A \sin(\omega t) \) và \( v = \omega A \cos(\omega t) \).
Khi đi từ vị trí cân bằng (\( x=0 \)) ra biên dương (\( x=A \)), \( \omega t \) tăng từ 0 đến \( \frac{\pi}{2} \).
Trong khoảng \( (0, \frac{\pi}{2}) \), \( \cos(\omega t) > 0 \), nên \( v > 0 \).
Gia tốc: \( a = – \omega^2 x = – \omega^2 A \sin(\omega t) \).
Trong khoảng \( (0, \frac{\pi}{2}) \), \( \sin(\omega t) > 0 \), nên \( a < 0 \).
Như vậy, khi vật đi từ vị trí cân bằng ra biên dương, vận tốc dương và gia tốc âm. Chúng trái dấu nhau.
Tương tự, nếu vật đi từ vị trí cân bằng theo chiều âm ra biên âm.
Chọn \( \phi = \frac{\pi}{2} \), khi đó \( x = -A \sin(\omega t) \) và \( v = -\omega A \cos(\omega t) \).
Khi đi từ vị trí cân bằng (\( x=0 \)) ra biên âm (\( x=-A \)), \( \omega t \) tăng từ 0 đến \( \frac{\pi}{2} \).
Trong khoảng \( (0, \frac{\pi}{2}) \), \( \cos(\omega t) > 0 \), nên \( v < 0 \).
Gia tốc: \( a = - \omega^2 x = - \omega^2 (-A \sin(\omega t)) = \omega^2 A \sin(\omega t) \).
Trong khoảng \( (0, \frac{\pi}{2}) \), \( \sin(\omega t) > 0 \), nên \( a > 0 \).
Như vậy, khi vật đi từ vị trí cân bằng ra biên âm, vận tốc âm và gia tốc dương. Chúng trái dấu nhau.
Do đó, phát biểu B là Sai.
Phát biểu C: Thế năng của vật cực đại khi vật ở vị trí cân bằng.
Thế năng của vật trong dao động điều hòa được tính bằng: \( W_t = \frac{1}{2} k x^2 = \frac{1}{2} m \omega^2 x^2 \)
Trong đó, \( x = A \cos(\omega t + \phi) \).
Vậy, \( W_t = \frac{1}{2} m \omega^2 A^2 \cos^2(\omega t + \phi) \).
Thế năng cực đại khi \( \cos^2(\omega t + \phi) = 1 \), tức là \( |x| = A \) (vị trí biên).
Thế năng cực tiểu (bằng 0) khi \( \cos^2(\omega t + \phi) = 0 \), tức là \( x = 0 \) (vị trí cân bằng).
Do đó, phát biểu C là Sai.
Phát biểu D: Khi ở vị trí cân bằng, động năng cực đại và bằng cơ năng.
Chúng ta đã phân tích ở phát biểu A, khi ở vị trí cân bằng (\( x=0 \)), vận tốc của vật đạt độ lớn cực đại \( |v| = \omega A \).
Khi đó, động năng của vật là: \( K = \frac{1}{2} m v^2 = \frac{1}{2} m (\omega A)^2 \).
Cơ năng của vật trong dao động điều hòa được tính bằng: \( W = \frac{1}{2} k A^2 = \frac{1}{2} m \omega^2 A^2 \).
Ta thấy, tại vị trí cân bằng, động năng \( K = \frac{1}{2} m \omega^2 A^2 \) và cơ năng \( W = \frac{1}{2} m \omega^2 A^2 \).
Như vậy, khi ở vị trí cân bằng, động năng cực đại và bằng cơ năng.
Do đó, phát biểu D là Đúng.
Vậy, trong các phát biểu trên, chỉ có phát biểu D là đúng.
Hy vọng qua bài tập này, các em đã củng cố thêm kiến thức về động năng, thế năng, vận tốc và gia tốc trong dao động điều hòa. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, các em đừng ngần ngại hỏi cô nhé!
Đáp án : D. Khi ở vị trí cân bằng, động năng cực đại và bằng cơ năng.
GT : Ở vị trí cân bằng, vận tốc của vật dao động điều hòa đạt giá trị lớn nhất, nên động năng cực đại. Do cơ năng là tổng của động năng và thế năng, và tại vị trí cân bằng thế năng bằng 0, nên động năng lúc này bằng toàn bộ cơ năng.
\(\textit{nhatminhnguyen997 – Chúc bạn học tốt}\)
Đáp án:
\(SSSD\)
Giải thích các bước giải:
a) Sai.
Động năng cực đại tại VTCB còn gia tốc cực đại tại biên.
b) Sai.
Gia tốc hướng vào VTCB còn vận tốc hướng ra biên.
c) Sai.
Vì động năng cực đại tại VTCB nên thế năng ở VTCB là cực tiểu.
d) Đúng.
Vì thế năng tại đó bằng 0.