Trình bày cấu tạo của cầu mắt và màng lưới
Trước hết, chúng ta sẽ tìm hiểu về cấu tạo của cầu mắt.
Cấu tạo của cầu mắt
Cầu mắt của chúng ta có hình dạng gần giống một khối cầu, có đường kính khoảng 2,5cm. Cầu mắt được cấu tạo bởi nhiều bộ phận khác nhau, mỗi bộ phận có một chức năng riêng biệt. Chúng ta sẽ đi từ ngoài vào trong:
1. Màng cứng: Đây là lớp ngoài cùng, dày, màu trắng, có nhiệm vụ bảo vệ phần bên trong của nhãn cầu. Phía trước, màng cứng trong suốt và lồi ra, được gọi là giác mạc.
* Giác mạc: Là phần phía trước của màng cứng, trong suốt. Giác mạc có vai trò quan trọng trong việc khúc xạ ánh sáng đi vào mắt.
2. Màng bồ đào: Nằm ngay dưới màng cứng. Màng bồ đào là lớp mạch máu dày đặc, có nhiệm vụ nuôi dưỡng nhãn cầu. Màng bồ đào gồm ba phần:
* Võng mạc: Tuy nằm phía trong cùng nhưng ban đầu chúng ta sẽ nói đến phần này vì nó quan trọng cho chức năng nhìn. Tuy nhiên, theo cấu tạo từ ngoài vào trong, chúng ta sẽ tiếp tục với màng bồ đào.
* Tú thể mi (thể mi): Là một phần phình to của màng bồ đào, chứa cơ thể mi. Cơ thể mi có vai trò điều khiển thủy tinh thể để điều chỉnh tiêu cự, giúp mắt nhìn rõ vật ở các khoảng cách khác nhau.
* Mống mắt (con ngươi): Là phần màng có màu sắc, nằm phía trước túi thể mi. Mống mắt có lỗ ở giữa gọi là đồng tử. Mống mắt có thể co dãn làm thay đổi kích thước đồng tử, từ đó điều chỉnh lượng ánh sáng đi vào mắt. Ví dụ, khi trời sáng, đồng tử co lại, khi trời tối, đồng tử giãn ra.
3. Võng mạc: Đây là lớp trong cùng của cầu mắt, mỏng và có chứa các tế bào thụ cảm ánh sáng. Võng mạc đóng vai trò là nơi tiếp nhận ánh sáng và chuyển tín hiệu thành các xung thần kinh.
Bên cạnh ba lớp chính đó, cầu mắt còn có các bộ phận khác:
* Thủy tinh thể: Nằm phía sau mống mắt và đồng tử. Thủy tinh thể là một thấu kính hai mặt lồi, trong suốt, có khả năng thay đổi hình dạng nhờ sự co dãn của cơ thể mi. Chức năng chính của thủy tinh thể là tập trung ánh sáng lên màng lưới.
* Môi trường chiết quang: Bao gồm các phần trong suốt của mắt giúp khúc xạ ánh sáng. Đó là:
* Thủy dịch: Nằm phía trước thủy tinh thể, trong khoang giữa giác mạc và mống mắt.
* Thủy tinh thể (đã nêu ở trên).
* Dịch thủy tinh: Là một khối chất keo lấp đầy phần lớn thể tích bên trong nhãn cầu, phía sau thủy tinh thể.
Bây giờ, chúng ta sẽ đi sâu vào bộ phận quan trọng nhất cho việc tiếp nhận hình ảnh: màng lưới.
Cấu tạo của màng lưới
Màng lưới, hay còn gọi là võng mạc, là lớp lót phía sau của nhãn cầu. Đây là nơi ánh sáng được chuyển đổi thành các tín hiệu thần kinh mà bộ não có thể hiểu được. Cấu tạo của màng lưới rất phức tạp, nhưng chúng ta sẽ tập trung vào những điểm chính sau:
1. Các lớp tế bào: Màng lưới bao gồm nhiều lớp tế bào khác nhau, trong đó quan trọng nhất là các tế bào thụ cảm ánh sáng:
* Tế bào que: Số lượng nhiều hơn tế bào nón. Tế bào que giúp chúng ta nhìn thấy trong điều kiện ánh sáng yếu, cho phép nhìn thấy hình dạng và chuyển động nhưng không thấy màu sắc.
* Tế bào nón: Tập trung chủ yếu ở vùng trung tâm của màng lưới, gọi là điểm vàng. Tế bào nón giúp chúng ta nhìn thấy màu sắc và chi tiết rõ nét trong điều kiện ánh sáng mạnh.
2. Điểm vàng: Là một vùng nhỏ, hơi lõm, nằm ở trung tâm của màng lưới. Đây là nơi tập trung nhiều tế bào nón nhất, do đó là vùng nhìn rõ nhất, cho phép chúng ta nhìn thấy các chi tiết sắc nét và màu sắc rực rỡ nhất.
3. Điểm mù: Là vùng trên màng lưới nơi các dây thần kinh thị giác tập trung lại và đi ra khỏi nhãn cầu để tạo thành dây thần kinh thị giác. Tại điểm mù không có tế bào thụ cảm ánh sáng, nên chúng ta không nhìn thấy gì ở vùng này.
Nguyên lý hoạt động tóm tắt
Khi ánh sáng đi vào mắt, nó sẽ đi qua giác mạc, thủy dịch, đồng tử, thủy tinh thể và dịch thủy tinh. Các môi trường này khúc xạ ánh sáng và hội tụ nó lên màng lưới. Các tế bào que và tế bào nón trên màng lưới sẽ tiếp nhận ánh sáng này và biến đổi nó thành các tín hiệu thần kinh. Các tín hiệu này sau đó được truyền qua các neuron liên kết trên màng lưới và cuối cùng tập trung lại tại điểm mù, đi qua dây thần kinh thị giác để truyền lên não bộ. Chính não bộ sẽ xử lý các tín hiệu này và cho chúng ta nhận thức về hình ảnh, màu sắc và độ sâu.
Các em hãy xem lại hình ảnh cấu tạo cầu mắt trong sách giáo khoa để có thể hình dung rõ hơn nhé. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại hỏi cô.
Chúc các em học tốt!
Đáp án+Giải thích các bước giải:
Cấu tạo của cầu mắt gồm: \(3\) phần: màng cứng, màng lưới, màng mạch.
+) Màng lưới: Ở ngoài, bảo vệ cầu mắt, phía trước trong suốt là màng giác để ánh sáng đi qua.
+) Màng mạch: Ở giữa có nhiều mạch máu và các tế bào sắc tố đen.
+) Màng lưới: Ở trong cùng, chứa các tế bào thụ cảm thị giác hình que và hình nón.
+) Môi trường trong suốt gồm có: thủy tinh, dịch thủy tinh, thể thủy tinh.
\(-\) Cấu tạo màng lưới: gồm có: các tế bào nón, tế bào que, điểm vàng, điểm mù.
+) Tế bào nón: tiếp nhận ánh sáng mạch và màu sắc.
+) Tế bào que: tiếp nhận ánh sáng yếu.
+) Điểm vàng: nơi tập trung các tế bào nón.
+)Điểm mù: là nơi tập trung các tế que.
\(#BenOkk\)
Đáp án \(+\) Giải thích các bước giải:
\(1.\) Cấu tạo của cầu mắt:
– Cầu mắt được bảo vệ bởi các mi mắt, lông mày và lông mi. Cầu mắt vận động được là nhờ các cơ vận động mắt.
\(-\) Cấu tạo gồm \(3\) lớp:
\(+\) Màng cứng.
\(+\) Màng mạch.
\(+\) Màng lưới.
\(-\) Chức năng:
\(+\) Tạo ảnh trên màng lưới.
\(+\) Điều tiết ánh sáng.
\(2.\) Cấu tạo của màng lưới:
\(-\) Màng lưới gồm:
\(+\) Các tế bào nón: tiếp nhận kích thích ánh sáng mạnh và màu sắc.
\(+\) Tế bào que: tiếp nhận kích thích ánh sáng yếu.
\(+\) Điểm vàng (trên trục mắt) là nơi tập trung các tế bào nón, mỗi tế bào nón liên hệ với một tế bào thần kinh thị giác qua \(1\) tế bào \(2\) cực giúp ta tiếp nhận hình ảnh của vật rõ nhất.
\(+\) Điểm mù: là nơi đi ra của các sợi trục các TBTK cảm giác thị giác, không có tế bào thụ cảm thị giác nên rơi vào đây bạn sẽ không thấy gì ở vật.