Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong bài học hôm nay. Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc ta, đó là cuộc kháng chiến chống quân Tống lần thứ hai.

Các em hãy mở sách giáo khoa Lịch sử lớp 7 trang 75 và chúng ta sẽ cùng nhau tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến này nhé.

Trước hết, chúng ta cần nhớ lại bối cảnh lịch sử. Vào thế kỷ XI, nhà Tống của Trung Quốc với tham vọng bành trướng lãnh thổ đã hai lần đưa quân sang xâm lược Đại Việt của chúng ta. Lần thứ nhất, quân Tống đã bị đánh bại. Tuy nhiên, đến năm 1075, chúng lại tiếp tục chuẩn bị cho một cuộc xâm lược mới. Trước nguy cơ đó, nhà Lý đã có những biện pháp chuẩn bị chu đáo.

Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến chống quân Tống lần thứ hai (năm 1076-1077) theo từng bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị kháng chiến của nhà Lý

Ngay từ khi nhận thấy nguy cơ xâm lược, nhà Lý đã thực hiện nhiều biện pháp để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến.
* Về quân sự:
* Thần công Lý Thường Kiệt đã chủ động tiến công trước để chặn thế mạnh của địch. Ông tổ chức một đội quân lớn, vượt biên giới tiến sang đất Tống.
* Cuộc tiến công này nhằm vào các vùng đất của nhà Tống giáp với Đại Việt, phá tan các căn cứ chuẩn bị xâm lược của địch, làm suy yếu lực lượng địch và kéo dài thời gian chuẩn bị của ta.
* Các chiến trường chính mà quân ta tiến công là Ung Châu, Liêm Châu, Khâm Châu. Mục tiêu là tiêu diệt sinh lực địch, cướp lương thực, vũ khí, làm chậm bước tiến của quân Tống.
* Về phòng thủ:
* Ở trong nước, nhà Lý đã củng cố quốc phòng.
* Lý Thường Kiệt cho quân lính đào hào, đắp lũy, xây dựng các phòng tuyến vững chắc dọc sông Như Nguyệt. Đây là tuyến phòng thủ quan trọng để ngăn chặn bước tiến của quân Tống.
* Nhà vua cũng hạ lệnh tổng động viên lực lượng, chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu.

Bước 2: Quân Tống xâm lược Đại Việt

Vào cuối năm 1076, hơn 30 vạn quân Tống dưới sự chỉ huy của Quách Quỳ và Triệu Tiết đã bắt đầu cuộc xâm lược Đại Việt.
* Quân Tống chia làm hai đường thủy bộ tiến vào nước ta.
* Đường thủy tiến vào theo sông Bạch Đằng, đường bộ tiến vào qua ải Vĩnh An.
* Quân Tống nhanh chóng chiếm được một số châu, trại, nhưng chúng cũng gặp phải sự kháng cự quyết liệt của quân dân Đại Việt trên đường hành quân.

Bước 3: Trận quyết chiến trên sông Như Nguyệt

Đây là giai đoạn gay cấn nhất của cuộc kháng chiến.
* Quân Tống sau khi tiến vào đã vượt qua phòng tuyến của ta ở biên giới và tiến sâu vào nội địa.
* Tuyến phòng thủ chính của nhà Lý lúc này là phòng tuyến sông Như Nguyệt (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh).
* Lý Thường Kiệt đã cho quân mai phục hai bên bờ sông.
* Khi quân Tống đến sông Như Nguyệt, quân ta đã ném chất cay vào mắt địch, đốt cháy thuyền địch.
* Đặc biệt, bài thơ “Nam Quốc Sơn Hà” nổi tiếng của Lý Thường Kiệt đã được quân ta hát vang, khích lệ tinh thần chiến đấu của binh sĩ và làm cho quân Tống hoang mang, sợ hãi. Bài thơ có ý nghĩa là khẳng định chủ quyền dân tộc, ý chí quyết tâm bảo vệ đất nước.
* Quân ta đã chiến đấu dũng cảm, đẩy lùi nhiều đợt tấn công của quân Tống.
* Trận chiến trên sông Như Nguyệt kéo dài trong nhiều ngày, quân Tống bị tổn thất nặng nề, không thể vượt qua phòng tuyến sông Như Nguyệt.

Bước 4: Phản công và kết thúc cuộc kháng chiến

Trước tình hình quân Tống bị chặn đứng và tổn thất nặng nề, quân đội nhà Lý đã chuyển sang phản công.
* Lý Thường Kiệt cho quân đánh thẳng vào Thăng Long, nhưng mục tiêu chính của ông không phải là chiếm thành.
* Lý Thường Kiệt đã cho quân bao vây, tấn công các đơn vị địch đang cố thủ ở các vị trí xung yếu, cắt đứt đường tiếp viện của chúng.
* Quân Tống lâm vào tình thế khó khăn, lương thực cạn kiệt, bệnh tật hoành hành.
* Nhận thấy tình hình bất lợi, quân Tống buộc phải xin giảng hòa.
* Lý Thường Kiệt đã chấp nhận giảng hòa, nhưng với điều kiện quân Tống phải rút quân về nước.
* Cuối năm 1077, quân Tống đã rút hết quân về nước, kết thúc cuộc chiến tranh xâm lược.

Ý nghĩa lịch sử:

Cuộc kháng chiến chống quân Tống lần thứ hai thắng lợi đã thể hiện:
* Tinh thần yêu nước, ý chí quật cường của nhân dân Đại Việt.
* Sự lãnh đạo tài tình của triều đình nhà Lý, đặc biệt là Lý Thường Kiệt.
* Khẳng định nền độc lập, chủ quyền của dân tộc Đại Việt.
* Làm cho nhà Tống không dám dòm ngó Đại Việt nữa trong một thời gian dài.

Như vậy, cô và các em đã cùng nhau tóm tắt xong diễn biến cuộc kháng chiến chống quân Tống lần thứ hai. Các em về nhà xem lại bài và chuẩn bị cho bài học tiếp theo nhé.

Chúc các em học tốt!