Trình bày vị trí giới hạn, đặc điểm địa hình, của các khu vực đồi núi ở nước ta
Mục tiêu của bài học hôm nay là:
1. Trình bày được vị trí và giới hạn của các khu vực đồi núi ở nước ta.
2. Mô tả được đặc điểm địa hình của các khu vực đồi núi chính.
Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào phần đầu tiên: Vị trí và giới hạn của các khu vực đồi núi ở nước ta.
Theo kiến thức đã học ở bài trước về phạm vi lãnh thổ Việt Nam, các em hãy nhớ lại xem phần lớn diện tích nước ta là gì? (Giáo viên gợi ý, gọi học sinh trả lời). Đúng rồi, phần lớn diện tích nước ta là đồi núi, chiếm tới 3/4 diện tích lãnh thổ. Tuy nhiên, địa hình bằng phẳng vẫn đóng vai trò quan trọng, đó là các đồng bằng.
Bây giờ, chúng ta sẽ tập trung vào khu vực đồi núi. Các em hãy quan sát vào bản đồ Địa lý tự nhiên Việt Nam trong sách giáo khoa.
1. Khu vực đồi núi nước ta có vị trí và giới hạn như thế nào?
* Giới hạn: Các khu vực đồi núi nước ta kéo dài từ Bắc xuống Nam, chiếm phần lớn diện tích đất liền. Chúng có ranh giới rõ ràng với vùng biển và các vùng đất thấp hơn.
* Giới hạn cụ thể:
* Ở phía Bắc, các dãy núi ăn lan ra sát biển và ăn sâu vào đất liền.
* Ở phía Tây, vùng núi giáp với Lào và Trung Quốc.
* Ở phía Đông, vùng núi giáp với đồng bằng ven biển và Biển Đông.
* Ở phía Nam, vùng núi nối liền với các cao nguyên và vùng đồng bằng.
2. Đặc điểm địa hình của các khu vực đồi núi ở nước ta
Mặc dù đều là đồi núi, nhưng mỗi khu vực lại có những đặc điểm riêng biệt. Chúng ta sẽ chia khu vực đồi núi thành các bộ phận chính để dễ dàng nghiên cứu. Sách giáo khoa đã phân chia rất rõ ràng, đó là:
a) Vùng đồi núi Đông Bắc
* Vị trí: Nằm ở phía Đông của sông Hồng.
* Đặc điểm địa hình:
* Đây là vùng đồi núi thấp, chủ yếu là các khối núi trung bình và thấp.
* Địa hình bị chia cắt mạnh bởi các thung lũng sông suối.
* Các dãy núi thường chạy theo hướng cánh cung, mở rộng về phía biển như: Đông Triều, Bắc Sơn, Sông Gâm, Ngân Sơn, Côsin… (Các em có thể chỉ vào bản đồ để xác định các dãy núi này).
* Có các cao nguyên đá vôi như Đồng Văn, Cao Bằng.
* Vùng ven biển có các cồn cát, đảo đá vôi.
b) Vùng đồi núi Tây Bắc
* Vị trí: Nằm ở phía Tây của sông Hồng, giáp với biên giới Việt-Trung và Việt-Lào.
* Đặc điểm địa hình:
* Đây là vùng núi cao, hiểm trở nhất nước ta.
* Địa hình bị chia cắt mạnh bởi các thung lũng sâu, hẹp.
* Các dãy núi chạy theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, xen kẽ là các dãy núi cao đồ sộ. Tiêu biểu là dãy Hoàng Liên Sơn với đỉnh Phan Xi Păng cao 3.143m. Đây là đỉnh núi cao nhất Việt Nam. (Các em có thể ghi lại thông tin này vào vở).
* Có các cao nguyên đá vôi rộng lớn như Mộc Châu, Sơn La.
* Phía Tây có các dãy núi xen kẽ với các thung lũng sông lớn như sông Mã, sông Đà.
c) Vùng Trường Sơn Bắc
* Vị trí: Từ phía Tây sông Lam đến phía Nam dãy Bạch Mã.
* Đặc điểm địa hình:
* Đây là vùng núi gồm các dãy núi chạy theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, xen kẽ là các thung lũng sông.
* Địa hình thấp dần từ Tây sang Đông.
* Phần lớn là núi thấp và đồi, ít núi cao hiểm trở.
* Có các sườn dốc đứng ở phía Tây, sườn thoải hơn ở phía Đông.
* Đặc trưng bởi các cao nguyên badan cao xen kẽ, như là cao nguyên Đồng Hới.
d) Vùng đồi núi và cao nguyên Nam Trung Bộ
* Vị trí: Từ phía Nam dãy Bạch Mã đến vùng Đông Nam Bộ.
* Đặc điểm địa hình:
* Đây là vùng chuyển tiếp từ vùng núi sang đồng bằng ven biển.
* Phần lớn là các cao nguyên badan bazan rộng lớn, bằng phẳng với độ cao trung bình từ 800m – 1000m. Các cao nguyên tiêu biểu là: Kon Tum, Plâyku, Buôn Ma Thuột, Mơ Nông, Di Linh. (Các em hãy thử xác định các cao nguyên này trên bản đồ).
* Các cao nguyên này xếp tầng theo hướng từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông.
* Phía Đông là các dãy núi thấp ăn sát biển, tạo thành các mũi đất và vũng vịnh đẹp.
e) Vùng núi và cao nguyên Nam Bộ
* Vị trí: Bao gồm vùng Đông Nam Bộ và một phần của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
* Đặc điểm địa hình:
* Vùng đồi núi chủ yếu tập trung ở phía Đông và Đông Bắc của Đông Nam Bộ.
* Địa hình đồi núi thấp, xen kẽ là các cao nguyên nhỏ như Bà Rá, Chân Thành.
* Đặc trưng bởi địa hình bằng phẳng, thấp dần về phía biển.
Tổng kết:
Như vậy, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu về vị trí giới hạn và đặc điểm địa hình của các khu vực đồi núi ở nước ta. Có thể thấy, địa hình đồi núi nước ta rất đa dạng, từ núi cao hiểm trở ở Tây Bắc, đến các vùng đồi thấp ở Đông Bắc, các cao nguyên rộng lớn ở Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Sự đa dạng này tạo nên những cảnh quan thiên nhiên phong phú và góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.
Các em về nhà xem lại bài, ghi chép đầy đủ và chuẩn bị cho tiết học tiếp theo nhé. Có em nào có câu hỏi nào không? (Giáo viên hỏi và trả lời câu hỏi của học sinh).
Khu vực đồi núi chia thành 4 vùng:
a) Vùng núi Đông Bắc
– Là một vùng đồi núi thấp nằm ở tả ngạn sông Hồng.
– Có những cánh cung lớn và đồi trung du phát triển rộng.
– Địa hình Caxtơ khá phổ biến.
b) Vùng núi Tây Bắc
– Là những dải núi cao, những sơn nguyên đá vôi hiểm trở nằm song song, kéo dài theo hướng Tây Bắc-Đông Nam.
– Dãy Hoàng Liên Sơn cao và đồ sộ nhất nước ta (Đỉnh Phan-xi-păng cao 3143m).
– Khu vực còn có những đồng bằng nhỏ trù phú nằm ở giữa vùng núi cao như: Mường Thanh, Nghĩa Lộ, Than Uyên.
c) Vùng Trường Sơn Bắc
– Từ phía nam sông Cả đến dãy Bạch Mã, dài khoảng 600km.
– Là vùng núi thấp, hướng núi là tây bắc – đông nam.
– Sườn Đông hẹp và dốc, có nhiều núi nằm ngang chia cắt đồng bằng.
d) Vùng Trường Sơn Nam
– Là vùng đồi núi và cao nguyên hùng vĩ.
– Đất đỏ badan dày, xếp thành từng tầng trên các độ cao 400m, 800m, 1000m
e) Ngoài ra còn có địa hình bán bình nguyên Đông Nam Bộ và vùng đồi trung du Bắc Bộ.
- Địa hình nước ta được chia thành các khu vực : đồi núi, đồng bằng, bờ biển và thềm lục địa. +) Đồi núi chiềm 3/4 diện tích đất liền, kéo dài liên tục từ bắc vào nam và được chia thành 4 vùng: Đông Bắc, Tây Bắc, Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam.
- +) Đồng bằng chiếm 1/4 diện tích đất liền.
- +) Rộng nhất là đồng bằng sống Cửu Long và đồng bằng sông Hồng.
- \(# Nhật đh #\)