Trong câu thơ: “Bầy ong giữ hộ cho người/ Những mùa hoa đã tàn phai tháng ngày” …
1 điểm
So sánh
Nhân hoá
Hoán dụ
Ẩn dụ
Đề bài yêu cầu chúng ta xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ: “Bầy ong giữ hộ cho người/ Những mùa hoa đã tàn phai tháng ngày”.
Các em hãy cùng cô suy nghĩ từng bước một.
Bước 1: Đọc kỹ câu thơ và hiểu nghĩa đen của nó.
Câu thơ nói về bầy ong. Bầy ong đang làm gì? “Giữ hộ cho người”. Giữ hộ cái gì? “Những mùa hoa đã tàn phai tháng ngày”.
Nghĩa đen ở đây có vẻ hơi lạ. Ong làm sao mà “giữ hộ” được mùa hoa đã tàn phai? Mùa hoa tàn phai là đã hết rồi mà.
Bước 2: Quan sát đối tượng được nói đến và hành động của nó.
Đối tượng ở đây là “bầy ong”. Hành động của bầy ong là “giữ hộ”.
Thông thường, ong làm gì? Ong đi hút mật, thụ phấn cho hoa, từ đó tạo ra mật ngọt cho con người. Mật ong là sản phẩm của ong, là kết tinh từ những mùa hoa.
Bước 3: Phân tích ý nghĩa biểu tượng của “những mùa hoa đã tàn phai tháng ngày”.
“Những mùa hoa đã tàn phai tháng ngày” không chỉ đơn thuần là những bông hoa đã nở rồi úa. Nó gợi lên sự mong manh, vẻ đẹp thoáng qua của thiên nhiên, và còn là công sức, là thành quả lao động của thiên nhiên, mà bầy ong đã góp phần tạo nên. “Tháng ngày” chỉ thời gian, sự trôi chảy của cuộc đời.
Bước 4: Xem xét các biện pháp tu từ được gợi ý trong các lựa chọn.
Chúng ta có các lựa chọn: So sánh, Nhân hoá, Hoán dụ, Ẩn dụ.
– So sánh là đối chiếu hai sự vật, sự việc có nét tương đồng để làm rõ ý. Câu này có dùng “như”, “là” để so sánh không? Không.
– Nhân hoá là gán cho sự vật, hiện tượng không có đặc điểm, tính chất của con người. “Giữ hộ” có phải là hành động của con người không? Có. Vậy “bầy ong” có được xem như con người để thực hiện hành động “giữ hộ” không?
– Hoán dụ là lấy tên sự vật, sự việc này gọi tên sự vật, sự việc khác có quan hệ gần gũi với nó.
– Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó.
Bước 5: Xác định biện pháp tu từ phù hợp nhất.
Khi phân tích, ta thấy “bầy ong” được miêu tả với hành động “giữ hộ cho người”. “Giữ hộ” là một hành động mang tính ý thức, là việc con người thường làm để bảo vệ, gìn giữ một điều gì đó quý giá. Trong khi đó, bầy ong vốn là loài vật, không có ý thức như con người. Việc gán cho bầy ong hành động “giữ hộ” làm cho bầy ong trở nên sống động, có tâm trạng, có ý nghĩa hơn. Đây chính là dấu hiệu của biện pháp tu từ nhân hoá.
“Những mùa hoa đã tàn phai tháng ngày” được bầy ong “giữ hộ” có thể hiểu là ong đã góp phần tạo ra mật ngọt từ những mùa hoa ấy, và mật ngọt ấy mang theo những gì tinh túy nhất của mùa hoa, của thời gian. Việc “giữ hộ” này là sự đóng góp, sự hy sinh thầm lặng của bầy ong cho con người, cho cuộc đời.
Vì vậy, biện pháp tu từ được sử dụng ở đây là Nhân hoá. Bầy ong được nhân hoá như một người lao động cần mẫn, có ý thức bảo vệ và gìn giữ những giá trị của thiên nhiên.
Đáp án chính xác là: Nhân hoá.
Biện pháp tu từ : Nhân hóa
\(->\) Nhân hóa bầy ong có thể giữ hộ cho con người những mùa hoa đã tàn phai tháng ngày.
\(->\)Nhân hóa có tác dụng làm cho các sự vật trở nên sống động gần gũi với con người.
Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu đã sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa.