Chúng ta đang ở trong kỷ nguyên mà chỉ với một cái chạm tay thì ngay lập tức sẽ có một bữa ăn thịnh soạn được “ship” đến chỉ trong thoáng chốc. Trớ trêu thay, sự tiện lợi ấy lại càng làm gia tăng cũng như tốc độ hóa những vấn đề tiêu cực \(-\) bệnh hiểm nghèo. Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng hơn \(600\) triệu người (tương đương với \(1/10\) dân số thế giới) mắc bệnh do thói quen ăn uống không lành mạnh. Phía sau những món ăn nhanh, những cốc trà sữa “full-topping” ấy lại là những hậu quả không thể lường trước được. Vì vậy, chúng ta cần nhìn vào thực trạng đáng bạo động này và cùng nhau chung tay đề ra những giải pháp để cứu lấy tương lai của chính chúng ta.

          Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ vấn đề: “Ăn uống không lành mạnh là gì?”. Đó là hoạt động tiêu thụ những loại thực phẩm chứa nhiều calo rỗng, đường tinh luyện, muối, chất béo bão hòa nhưng lại thiếu đi chất xơ, vitamin cùng các dưỡng chất khác có lợi cho cơ thể. TS.BS Nguyễn Thùy Linh \(-\) Trưởng khoa Dinh dưỡng và Tiết chế, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đã chỉ ra rằng có không ít người trẻ có thói quen bỏ bữa sáng, ăn uống không đúng giờ, sử dụng thường xuyên các loại đồ ăn nhanh và đồ uống nhiều đường hay hơn thế nữa là mì ăn liền và các loại thực phẩm không rõ nguồn gốc. Hơn thế nữa, rau xanh và trái cây cũng không nằm trong thực đơn hàng ngày của nhiều người gây nên những hậu quả đáng lo ngại cho sức khỏe.

          Đã biết được tình trạng, chúng ta cùng nhau đến với nguyên nhân của vấn đề này. Thứ nhất là do sự chủ quan của người trẻ. Có rất nhiều người cho rằng “một cơ thể trẻ là một cơ thể bất tử”, có thể sàng lọc mọi độc tố. Chính vì vậy, họ buông thả để cho sự ngon miệng nhất thời đánh bại lý trí. Nguyên nhân thứ hai đến từ sự áp lực trong cuộc sống, công việc và học tập. Một xã hội cạnh tranh khốc liệt đã vô tình biến những loại thức ăn nhanh trở thành “phần thưởng” cho mọi người sau một ngày căng thẳng. Họ không còn thiết tha việc chuẩn bị những bữa ăn lành mạnh mà lại lựa chọn những cốc trà sữa, gà rán giòn, một chiếc bánh ngọt,… để “bù đắp” cho những áp lực tinh thần trong một ngày mà họ phải chịu. Nguyên nhân tiếp theo có lẽ phải kể đến là nguyên nhân do xã hội. Như chúng ta đều biết, xã hội hiện nay là xã hội của sự tiện ích với sự xuất hiện của hàng loạt các ứng dụng đồ ăn nhanh hoạt động \(24/7\). Chính sự tiện lợi này đã đánh bại thói quen vào bếp (nơi kiểm soát lượng calo nạp vào cơ thể của cơ thể con người). Đáng sợ hơn nữa, ngành công nghiệp thức ăn nhanh đang thực hiện các chiến dịch Marketing đáng sợ với những video “mukbang” kích thích vị giác được đăng tải lên mạng xã hội bởi các KOLs, các TikToker,… khiến cho người trẻ dần xa vào sự kích thích của đồ ăn nhanh, từ đó khiến họ không ngừng tiêu thụ và sử dụng chúng. Cuối cùng, không thể không nhắc đến sự lỏng lẻo trong chế độ ăn của gia đình khi có rất nhiều những ông bố, bà mẹ trong độ tuổi Gen Z đang dần buông lỏng chiếc gậy định hướng dinh dưỡng của con cái. Những bữa cơm chuẩn mực đang dần bị thay thế bằng việc đưa tiền cho con ăn những món tùy thích. Những điều này góp phần hình thành nên thói quen ăn uống không lành mạnh của giới trẻ hiện nay.

          Vậy, hậu quả của vấn đề này là gì? Cùng nhìn vào hậu quả của vấn đề theo hai hướng là: thể chất và tinh thần. Thứ nhất, về thể chất, thói quen ăn uống không lành mạnh của giới trẻ đang tạo ra một xu hướng cực đoan gọi là “sự trẻ hóa của bệnh tật” bởi lẽ những căn bệnh thường thấy ở tuổi xế chiều như tiểu đường tuýp \(1\), tuýp \(2\); cao huyết áp; xơ vữa động mạch;…. ngày càng xuất hiện nhiều ở giới trẻ. Không chỉ thế, vấn đề này còn dẫn đến sự bùng phát của căn bệnh ung thư. Tiếp đến là về tinh thần. Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra mối liên hệ ngặt nghèo giữa hệ vi sinh đường ruột và não bộ. Một chế độ ăn nghèo nàn dinh dưỡng, thừa đường và chất kích thích sẽ làm rối loạn các hormone hạnh phúc như serotonin, khiến người trẻ rơi vào trạng thái uể oải, suy giảm trí nhớ và mất khả năng tập trung sâu. Những cơn khủng hoảng tâm lý, sự nhạy cảm thái quá, stress hay thậm chí là trầm cảm của Gen Z hiện nay, một phần không nhỏ bắt nguồn từ chính những gì họ ăn vào bụng. Khi cơ thể luôn trong trạng thái nhiễm độc và thiếu chất, người trẻ lấy đâu ra năng lượng để sáng tạo, để học tập và hiện thực hóa những hoài bão lớn lao?

          Từ những điều trên, chúng ta nhìn thấy sự cấp thiết của việc tìm ra những giải pháp để khắc phục cũng như giải quyết vấn đề nan giải này. Thứ nhất, người trẻ chúng ta cần học cách “ăn có ý thức” (nghe theo cơ thể mình), hồi sinh văn hóa tự nấu ăn thay vì phụ thuộc vào thức ăn nhanh và thiết lập kỷ luật cá nhân như không bỏ ăn sáng, không ăn những đồ không tốt,… để bảo vệ cơ thể mình. Thứ hai, gia đình và nhà trường cũng cần góp phần vào công cuộc đánh bại thói quen ăn uống không lành mạnh. Với gia đình, thay vì cho con trẻ tiền thì cha mẹ hãy nấu những bữa ăn dinh dưỡng để hình thành thói quen ăn uống lành mạnh cho con cái mình. Với nhà trường, cần kiểm soát các loại đồ ăn bán tại căng-tin, đồng thời tổ chức các câu lạc bộ Eat Clean để định hướng cho người trẻ. Cuối cùng là sự can thiệp từ xã hội. Theo đó, các cơ quan chức năng cần mạnh tay quy hoạch và kiểm tra gắt gao các tụ điểm thức ăn đường phố xung quanh các trường học. Những cơ sở sử dụng dầu mỡ tái chế, nguyên liệu không rõ nguồn gốc cần bị xử phạt hành chính thật nặng hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Ngoài ra, cần sử dụng các nền tảng mạng xã hội để lan tỏa tới người trẻ về tác hại của đồ ăn bẩn, hướng dẫn cách làm món ăn healthy một cách sáng tạo, biến “ăn sạch, sống khỏe” thành một phong cách sống đẳng cấp mà giới trẻ muốn hướng tới.

          Nhà văn người Pháp François de La Rochefoucauld từng nói: “Ăn uống là một nhu cầu của cơ thể, nhưng ăn uống thông minh là một nghệ thuật của tâm hồn”. Thói quen ăn uống không lành mạnh của giới trẻ hiện nay không đơn thuần là câu chuyện của chiếc bụng đói hay sở thích nhất thời, mà nó là tấm gương phản chiếu sự khủng hoảng trong lối sống và tư duy của một thế hệ trước những cám dỗ của thời đại công nghiệp. Hãy nhớ rằng, tương lai của bạn, tầm vóc của quốc gia này không được quyết định bởi những thuật toán giao đồ ăn nhanh, mà được định hình từ chính những gì bạn lựa chọn đặt vào đĩa ăn của mình ngày hôm nay. Ăn lành mạnh để sống trọn vẹn – đó không phải là một trào lưu, đó là lời cam kết của một thế hệ trẻ làm chủ vận mệnh chính mình.

@LP