Hôm nay, cô trò chúng ta sẽ cùng đi sâu vào một trong những nhân vật phức tạp và bí ẩn nhất của văn học thế giới, thuyền trưởng Nê-mô trong tác phẩm “Hai vạn dặm dưới đáy biển” (tên tiếng Việt trong sách giáo khoa của chúng ta thường là “Dòng sông đen”). Đặc biệt, chúng ta sẽ phân tích thái độ của ông đối với ba vị khách bất đắc dĩ trên tàu Nautilus: giáo sư A-rô-nắc, người hầu trung thành Công-xây và thợ săn cá voi Nét Len.

Để hiểu rõ thái độ của Nê-mô, trước hết, chúng ta cần nhớ lại bối cảnh: A-rô-nắc, Công-xây và Nét Len là những người chứng kiến bí mật về con tàu ngầm Nautilus và sự tồn tại của thuyền trưởng Nê-mô. Vì lẽ đó, họ không thể trở về thế giới loài người. Thuyền trưởng Nê-mô buộc phải giữ họ lại trên tàu. Tuy nhiên, thái độ của ông không hoàn toàn giống nhau đối với từng người.

Chúng ta sẽ cùng phân tích chi tiết nhé:

1. Thái độ của Nê-mô đối với giáo sư A-rô-nắc:

Đối với A-rô-nắc, thái độ của Nê-mô là phức tạp nhất, pha trộn giữa sự tôn trọng, sự đồng điệu về tri thức nhưng cũng không kém phần thận trọng và giữ khoảng cách.

• Sự tôn trọng và đồng điệu về tri thức:

  Nê-mô là một nhà khoa học vĩ đại, một nhà phát minh kiệt xuất với kiến thức sâu rộng về đại dương. Khi biết A-rô-nắc là một giáo sư sinh vật học nổi tiếng, chuyên nghiên cứu về thế giới biển, Nê-mô đã thể hiện sự kính trọng đặc biệt. Ông coi A-rô-nắc là một người có thể hiểu và chia sẻ niềm đam mê khám phá khoa học của mình. Chính vì thế, Nê-mô đã:

  • Mở lòng chia sẻ kiến thức: Ông sẵn sàng dẫn A-rô-nắc đi tham quan thư viện đồ sộ trên tàu Nautilus, giới thiệu về những phát minh, những nghiên cứu của mình. Ông giải thích cặn kẽ về cấu tạo, hoạt động của con tàu, về những loài sinh vật biển mà ông đã khám phá.

  • Cùng A-rô-nắc trải nghiệm: Nê-mô mời A-rô-nắc cùng tham gia các chuyến thám hiểm dưới đáy biển, săn bắt các loài sinh vật quý hiếm, khám phá những cảnh quan tuyệt đẹp mà chưa ai từng thấy. Ông coi A-rô-nắc là một người bạn đồng hành trong hành trình khoa học của mình, một nhân chứng cho những kỳ quan của đại dương mà ông muốn cho thế giới biết (mặc dù ông lại không muốn thế giới biết về mình).

  • Tin tưởng (ở một mức độ nhất định): Nê-mô dường như tin tưởng vào sự chân thành và tình yêu khoa học của A-rô-nắc. Ông đã thổ lộ một phần nỗi lòng, những suy nghĩ về thế giới loài người với giáo sư.

• Sự thận trọng và giữ khoảng cách:

  Tuy nhiên, dù có sự đồng điệu về tri thức, Nê-mô vẫn là một con người bí ẩn với quá khứ đau thương và mối thù sâu sắc với xã hội loài người. Do đó, ông luôn giữ một ranh giới nhất định với A-rô-nắc:

  • Không tiết lộ danh tính và quá khứ: Nê-mô chưa bao giờ tiết lộ tên thật hay câu chuyện đau khổ đã đẩy ông xuống biển sâu. Đây là ranh giới lớn nhất giữa ông và A-rô-nắc.

  • Kiểm soát tự do: Dù được đối xử tốt, A-rô-nắc vẫn là tù nhân trên tàu. Mọi hoạt động của ông đều nằm trong tầm kiểm soát của Nê-mô, đặc biệt là khi Nê-mô thực hiện các hành động trả thù đối với tàu thuyền khác.

  • Giấu giếm một số hành động: Nê-mô thường nhốt A-rô-nắc cùng Nét Len và Công-xây trong phòng khi ông có những việc riêng tư hoặc những hành động mang tính báo thù, không muốn họ chứng kiến.

2. Thái độ của Nê-mô đối với Nét Len:

Đối với Nét Len, thái độ của Nê-mô chủ yếu là cảnh giác, hoài nghi và đôi khi là coi thường.

• Cảnh giác và hoài nghi:

  Nê-mô hiểu rõ bản chất của Nét Len là một người yêu tự do, mạnh mẽ, thực dụng và luôn tìm cách thoát khỏi con tàu. Ông coi Nét Len là một mối đe dọa tiềm tàng, một người có thể phá vỡ sự cô lập và bí mật của mình. Do đó:

  • Giám sát chặt chẽ: Nê-mô thường xuyên để ý đến Nét Len, không tin tưởng vào bất kỳ lời nói hay hành động nào của anh ta liên quan đến việc trốn thoát.

  • Hạn chế tự do tối đa: So với A-rô-nắc, Nét Len có ít quyền tự do hơn. Anh ta thường bị nhốt lại hoặc được cho phép đi lại trong những khu vực hạn chế.

• Coithường (về mặt trí tuệ và tinh thần):

  Nê-mô là một người có trí tuệ siêu việt, tâm hồn phức tạp, trong khi Nét Len là một người đơn giản, thẳng thắn, chú trọng vào nhu cầu vật chất và tự do cá nhân. Sự khác biệt này khiến Nê-mô có phần coi thường Nét Len, cho rằng anh ta không thể hiểu được những giá trị sâu sắc hay mục đích sống của mình. Nê-mô không mấy khi đối thoại hay chia sẻ với Nét Len như với A-rô-nắc.

• Tuy nhiên, cũng có sự công nhận:

  Mặc dù vậy, Nê-mô vẫn công nhận sức mạnh thể chất, kỹ năng săn bắt cá voi điêu luyện của Nét Len. Anh ta là một người có thể lực tốt, hữu ích trong một số tình huống nhất định (ví dụ như khi săn cá hoặc đối phó với nguy hiểm).

3. Thái độ của Nê-mô đối với Công-xây:

Đối với Công-xây, thái độ của Nê-mô có thể nói là thờ ơ, ít quan tâm.

• Ít quan tâm, coi như người đi kèm:

  Công-xây là người hầu trung thành của giáo sư A-rô-nắc, luôn theo sát giáo sư và ít khi thể hiện ý kiến cá nhân. Anh ta không phải là nhà khoa học để Nê-mô chia sẻ tri thức, cũng không phải là người có ý định nổi loạn để Nê-mô phải cảnh giác đặc biệt. Vì vậy, Nê-mô dường như không mấy chú ý đến Công-xây. Anh ta đơn giản là một phần không thể thiếu của A-rô-nắc.

• Công nhận sự trung thành:

  Dù ít quan tâm, Nê-mô có lẽ vẫn ngầm công nhận sự trung thành tuyệt đối của Công-xây đối với A-rô-nắc. Điều này có thể khiến Nê-mô không xem Công-xây là một mối đe dọa mà chỉ là một người đi kèm. Công-xây là nhân vật ít có tương tác trực tiếp với Nê-mô nhất trong số ba người.

Kết luận:

Thái độ của thuyền trưởng Nê-mô đối với A-rô-nắc, Nét Len và Công-xây phản ánh sâu sắc tính cách phức tạp, bi kịch của ông. Ông vừa là một thiên tài khoa học, một người yêu thiên nhiên mãnh liệt, vừa là một kẻ cô độc, chất chứa nỗi thù hận với thế giới loài người. Sự khác biệt trong cách ông đối xử với từng người thể hiện rõ ràng sự phân loại của ông: A-rô-nắc là trí tuệ để chia sẻ, Nét Len là mối đe dọa cần đề phòng, còn Công-xây là sự tồn tại không đáng bận tâm. Điều này tạo nên những tầng lớp ý nghĩa sâu sắc cho tác phẩm, khiến chúng ta phải suy nghĩ về tình yêu, thù hận, khoa học và bản chất của tự do.

Mong rằng bài phân tích này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về nhân vật Nê-mô và tác phẩm “Dòng sông đen” nhé!