Chào các em học sinh yêu quý của cô! Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong giờ học Ngữ Văn hôm nay. Bài tập chúng ta sắp sửa khám phá liên quan đến hai từ ngữ rất thú vị trong đoạn thơ: “rầu rĩ” và “mõm mòm”. Chúng ta hãy cùng nhau phân tích thật kỹ để hiểu rõ ý nghĩa của chúng nhé.

Bước 1: Xác định ngữ cảnh của hai từ “rầu rĩ” và “mõm mòm”.

Để hiểu rõ nghĩa của một từ, chúng ta cần đặt nó vào trong ngữ cảnh của câu văn hoặc đoạn thơ. Đoạn thơ cho ta biết:
“Trước nghe những tiếng thêm rầu rĩ,
Sau giận vì duyên để mõm mòm.”

Phân tích ngữ cảnh này, chúng ta thấy hai từ “rầu rĩ” và “mõm mòm” đều miêu tả trạng thái, cảm xúc của nhân vật trữ tình (người đang nói trong bài thơ).

Bước 2: Giải thích nghĩa của từ “rầu rĩ”.

Từ “rầu rĩ” xuất hiện ở câu thơ thứ nhất: “Trước nghe những tiếng thêm rầu rĩ,”.

+ Phân tích: “Rầu rĩ” là một từ láy. Khi nghe những tiếng động, nhân vật cảm thấy một nỗi buồn, một sự ưu tư, không vui. “Thêm” ở đây cho thấy nỗi buồn đó ngày càng tăng lên.

+ Giải thích: Theo từ điển Tiếng Việt, “rầu rĩ” có nghĩa là buồn bã, ủ dột, không vui. Nó diễn tả một tâm trạng buồn thoáng qua, có thể vì một lý do nào đó.

Bước 3: Giải thích nghĩa của từ “mõm mòm”.

Từ “mõm mòm” xuất hiện ở câu thơ thứ hai: “Sau giận vì duyên để mõm mòm.”

+ Phân tích: “Mõm mòm” cũng là một từ láy. Ở đây, nhân vật “giận vì duyên”. “Duyên” ở đây có thể hiểu là duyên phận, là mối quan hệ tình cảm. Việc “giận vì duyên” cho thấy nhân vật đang gặp trắc trở trong chuyện tình cảm, hoặc vì một điều gì đó liên quan đến duyên phận mà họ cảm thấy bực bội, khó chịu. Khi giận, trạng thái “mõm mòm” xuất hiện.

+ Giải thích: “Mõm mòm” thường được dùng để miêu tả dáng vẻ hoặc tâm trạng cau có, khó chịu, không vui vẻ. Nó diễn tả sự bực dọc, giận dỗi bên trong.

Bước 4: Tổng kết ý nghĩa.

Như vậy, ta có thể rút ra kết luận:

* RẦU RĨ: Là trạng thái buồn bã, ưu tư, không vui.
* MÕM MÒM: Là trạng thái cau có, bực bội, giận dỗi.

Cả hai từ đều miêu tả những trạng thái tâm lý tiêu cực của nhân vật trữ tình, nhưng “rầu rĩ” nghiêng về sự buồn bã, còn “mõm mòm” nghiêng về sự giận dỗi, khó chịu.

Chúc các em luôn yêu thích môn Ngữ Văn và có những giờ học thật bổ ích!