Từ ngày 21/3 đến 22/6,mọi địa điểm trên lãnh thổ việt nam đều có hai lần mặt trờ…
Câu hỏi đặt ra là: “Từ ngày 21/3 đến 22/6, mọi địa điểm trên lãnh thổ Việt Nam đều có hai lần Mặt Trời lên thiên đỉnh. Câu nói trên đúng hay sai? Vì sao?”
Để trả lời câu hỏi này một cách chính xác, chúng ta cần nhớ lại những kiến thức đã học về chuyển động biểu kiến của Mặt Trời và mối liên hệ với các mùa trong năm, đặc biệt là ở khu vực nằm trong vùng nhiệt đới.
Bước 1: Xác định mối quan hệ giữa góc chiếu của tia sáng Mặt Trời và hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh.
Mặt Trời lên thiên đỉnh có nghĩa là tia sáng Mặt Trời chiếu thẳng góc (vuông góc) với bề mặt Trái Đất tại một địa điểm nào đó. Điều này xảy ra khi Mặt Trời nằm ở vị trí cao nhất trên bầu trời, và góc tạo bởi tia sáng Mặt Trời và đường chân trời là 90 độ.
Bước 2: Nhắc lại khái niệm vùng nhiệt đới và đường chí tuyến.
Việt Nam nằm trong vùng nội chí tuyến, giới hạn bởi hai đường chí tuyến: Chí tuyến Bắc (23°33’B) và Chí tuyến Nam (23°33’N). Tuy nhiên, lãnh thổ Việt Nam chỉ trải dài từ khoảng 8°34’B đến 23°23’B, nghĩa là toàn bộ lãnh thổ Việt Nam nằm ở Bắc bán cầu và đều nằm về phía Nam của Chí tuyến Bắc.
Bước 3: Phân tích chuyển động biểu kiến hàng năm của Mặt Trời.
Chuyển động biểu kiến của Mặt Trời là do trục Trái Đất nghiêng và Trái Đất quay quanh Mặt Trời. Vào những thời điểm khác nhau trong năm, Mặt Trời sẽ biểu kiến di chuyển từ 23°33’N đến 23°33’S.
* Vào ngày 21 tháng 3 (Xuân phân): Mặt Trời chiếu thẳng góc vào xích đạo (0°).
* Từ ngày 21 tháng 3 đến ngày 22 tháng 6 (Hạ chí): Mặt Trời biểu kiến di chuyển dần lên phía Bắc, đạt cực đại tại Chí tuyến Bắc (23°33’B) vào ngày 22 tháng 6.
* Từ ngày 22 tháng 6 đến ngày 23 tháng 9 (Thu phân): Mặt Trời biểu kiến di chuyển dần về phía Nam, trở lại xích đạo vào ngày 23 tháng 9.
* Từ ngày 23 tháng 9 đến ngày 22 tháng 12 (Đông chí): Mặt Trời biểu kiến di chuyển dần xuống phía Nam, đạt cực đại tại Chí tuyến Nam (23°33’S) vào ngày 22 tháng 12.
* Từ ngày 22 tháng 12 đến ngày 21 tháng 3 (Xuân phân): Mặt Trời biểu kiến di chuyển dần về phía Bắc, trở lại xích đạo vào ngày 21 tháng 3.
Bước 4: Áp dụng kiến thức vào lãnh thổ Việt Nam trong khoảng thời gian từ 21/3 đến 22/6.
Khoảng thời gian từ 21 tháng 3 đến 22 tháng 6 là giai đoạn Mặt Trời biểu kiến di chuyển từ xích đạo (0°) lên Chí tuyến Bắc (23°33’B).
* Vào ngày 21 tháng 3, Mặt Trời chiếu thẳng góc vào xích đạo. Tại Việt Nam, vì tất cả các địa điểm đều nằm ở vĩ độ Bắc, nên không có địa điểm nào trên lãnh thổ Việt Nam có Mặt Trời lên thiên đỉnh vào ngày này.
* Trong khoảng thời gian từ sau ngày 21 tháng 3 đến trước ngày 22 tháng 6, Mặt Trời biểu kiến sẽ có vĩ độ ngày càng tăng dần lên phía Bắc. Sẽ có một ngày trong khoảng thời gian này mà Mặt Trời chiếu thẳng góc xuống một vĩ độ B nào đó.
* Để có Mặt Trời lên thiên đỉnh tại một địa điểm, vĩ độ của địa điểm đó phải nằm trong khoảng từ 23°33’N đến 23°33’S. Lãnh thổ Việt Nam nằm trong khoảng từ 8°34’B đến 23°23’B.
* Như vậy, trong khoảng thời gian từ 21 tháng 3 đến 22 tháng 6, Mặt Trời sẽ lên thiên đỉnh tại một số địa điểm ở Việt Nam khi vĩ độ của Mặt Trời biểu kiến trùng với vĩ độ của địa điểm đó, và vĩ độ này phải nằm trong khoảng từ 8°34’B đến 23°23’B.
* Vào ngày 22 tháng 6, Mặt Trời lên thiên đỉnh tại Chí tuyến Bắc (23°33’B). Vì địa điểm cực Bắc của Việt Nam là 23°23’B, nên vào ngày 22 tháng 6, Mặt Trời chỉ lên thiên đỉnh ở vùng gần Chí tuyến Bắc nhất của Việt Nam, chứ không phải toàn bộ lãnh thổ.
Bước 5: Đánh giá câu nói.
Câu nói “Từ ngày 21/3 đến 22/6, mọi địa điểm trên lãnh thổ Việt Nam đều có hai lần Mặt Trời lên thiên đỉnh” là sai.
Giải thích chi tiết:
Trong khoảng thời gian từ 21/3 đến 22/6, Mặt Trời biểu kiến di chuyển từ xích đạo (0°) lên Chí tuyến Bắc (23°33’B).
* Vào ngày 21/3, Mặt Trời chiếu thẳng góc xuống xích đạo. Không có địa điểm nào trên lãnh thổ Việt Nam (từ 8°34’B đến 23°23’B) có Mặt Trời lên thiên đỉnh vào ngày này.
* Trong khoảng thời gian sau ngày 21/3 cho đến ngày 22/6, Mặt Trời sẽ có vĩ độ từ 0° đến 23°33’B.
* Sẽ chỉ có những địa điểm trên lãnh thổ Việt Nam có vĩ độ nằm trong khoảng từ 0° đến 23°23’B mới có thể có Mặt Trời lên thiên đỉnh.
* Cụ thể, những địa điểm có vĩ độ B nào đó sẽ có Mặt Trời lên thiên đỉnh một lần duy nhất trong khoảng thời gian này khi vĩ độ biểu kiến của Mặt Trời trùng với vĩ độ của địa điểm đó.
* Tuy nhiên, do toàn bộ lãnh thổ Việt Nam nằm ở Bắc bán cầu và giới hạn ở vĩ độ 23°23’B, Mặt Trời không bao giờ lên thiên đỉnh ở vĩ độ cao hơn 23°23’B tại Việt Nam.
* Quan trọng nhất, câu nói khẳng định “mọi địa điểm … đều có hai lần Mặt Trời lên thiên đỉnh”. Điều này là sai. Trong khoảng thời gian này, mỗi địa điểm (nếu có khả năng có Mặt Trời lên thiên đỉnh) chỉ có một lần Mặt Trời lên thiên đỉnh. Lần thứ hai Mặt Trời lên thiên đỉnh chỉ xảy ra ở một số khu vực trên Trái Đất khi Mặt Trời di chuyển từ 23°33’B về 0° (tức là trong khoảng thời gian từ 22/6 đến 23/9), hoặc từ 0° về 23°33’S rồi lại quay về 0° (trong khoảng thời gian từ 23/9 đến 21/3).
Như vậy, không có địa điểm nào trên lãnh thổ Việt Nam có hai lần Mặt Trời lên thiên đỉnh trong khoảng thời gian từ 21/3 đến 22/6. Mỗi địa điểm (nếu có khả năng) chỉ có một lần.
Cô hy vọng qua phân tích này, các em đã hiểu rõ hơn về hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh và cách xác định nó dựa trên vị trí địa lý và thời gian trong năm. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô nhé!
– Mặt Trời lên thiên đỉnh là hiện tượng Mặt Trời ở trên đỉnh đầu của một điểm vào lúc 12 giờ trưa, lúc này tia sáng Mặt trời thẳng góc với đường chân trời của địa phương đó.
– Mọi điểm trong vùng nội chí tuyến trong 1 năm đều có 2 lần Mặt Trời lên thiên đỉnh nhưng vào các ngày khác nhau. Càng xa xích đạo khoảng cách giữa 2 lần Mặt Trời lên thiên đỉnh càng gần nhau. Vùng ngoại chí tuyến không có hiện tượng này.
– Tại xích đạo: Mặt Trời lên đỉnh 2 lần/trong năm vào ngày 21/3 và 23/9
– Các địa điểm nằm giữa chí tuyến Bắc và xích đạo mặt trời lên thiên đỉnh 2 lần/ trong 1 năm, thời gian 2 lần Mặt Trời lên thiên đỉnh nằm trong khoảng từ 21/3 đến 23/9, càng xa xích đạo khoảng cách giữa 2 lần Mặt Trời lên thiên đỉnh càng gần nhau.
– Tại chí tuyến Bắc: Mặt Trời lên thiên đỉnh 1 lần/trong năm vào ngày 22/6
=> Bốn địa điểm trên đất nước ta lần lượt từ Nam lên Bắc là thành phố Hồ Chí Minh, Nha Trang, Vinh, Hà Nội trong 1 năm đều có 2 lần Mặt Trời đi qua thiên đỉnh. Đi từ Bắc xuống Nam vĩ độ càng giảm dần hay khoảng cách với đường xích đạo càng giảm dần => Hà Nội nằm ở phía Bắc, có vị trí ở xa đường xích đạo nhất (tiếp đến Vinh, Nha Trang, TP. Hồ Chí Minh) => do vậy Hà Nội là địa điểm có thời gian Mặt Trời hai lần lên thiên đỉnh gần nhau nhất và TP. Hồ Chí Minh là địa điểm có thời gian Mặt Trời hai lần lên thiên đỉnh xa nhau nhất.
không chắc nha!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Câu nói trên đúng
Vì Trái Đất đang chuyển động xung quanh Mặt Trời với trục nghiêng (66độ33′ với pháp tuyến của mặt phẳng quỹ đạo Trái Đất) và không đổi phương. Do đó, tia nắng vuông góc với tiếp tuyến ở một bề mặt Trái Đất sẽ lần lượt di chuvển từ 23̊ 27’ N lên 23̊ 27′ B. Trong vòng 1 năm, các địa điểm nội chí tuyến đều có hai lần Mặt Trời lên thiên đỉnh.