Xin chào các em học sinh lớp 8 thân mến! Cô rất vui được cùng các em khám phá bài học thú vị về môn Công nghệ hôm nay. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu cách vẽ các hình chiếu của một vật thể quen thuộc: hình hộp chữ nhật.

Các em đã sẵn sàng chưa nào? Chúng ta bắt đầu nhé!

I. Mục tiêu bài học

Sau bài học này, các em sẽ:
* Hiểu rõ khái niệm về hình chiếu đứng, hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh.
* Biết cách xác định vị trí và kích thước của các hình chiếu trên bản vẽ kỹ thuật.
* Vẽ được hình chiếu đứng, hình chiếu bằng, hình chiếu cạnh của hình hộp chữ nhật theo đúng quy tắc.

II. Nội dung bài học

Các em hãy mở sách giáo khoa Công nghệ lớp 8, trang 34, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu phần “Vẽ các hình chiếu của vật thể”.

1. Khái niệm về các hình chiếu

Để biểu diễn một vật thể lên mặt phẳng, người ta sử dụng các phép chiếu. Trong kỹ thuật, ba hình chiếu cơ bản và quan trọng nhất là:
* Hình chiếu đứng: Là hình thu được khi chiếu vật thể lên mặt phẳng đứng. Mặt phẳng đứng này thường được đặt ở phía trước vật thể. Hình chiếu đứng cho chúng ta biết hình dạng và kích thước của vật thể theo chiều rộng và chiều cao.
* Hình chiếu bằng: Là hình thu được khi chiếu vật thể lên mặt phẳng bằng. Mặt phẳng bằng này thường được đặt ở phía dưới vật thể. Hình chiếu bằng cho chúng ta biết hình dạng và kích thước của vật thể theo chiều rộng và chiều cao của đáy.
* Hình chiếu cạnh: Là hình thu được khi chiếu vật thể lên mặt phẳng cạnh. Mặt phẳng cạnh này thường được đặt ở phía bên phải hoặc bên trái vật thể. Hình chiếu cạnh cho chúng ta biết hình dạng và kích thước của vật thể theo chiều sâu và chiều cao.

2. Cách bố trí các hình chiếu trên bản vẽ

Theo quy ước chung của bản vẽ kỹ thuật, ba hình chiếu này được bố trí như sau:
* Hình chiếu đứng nằm ở vị trí trung tâm.
* Hình chiếu bằng nằm ở phía dưới hình chiếu đứng.
* Hình chiếu cạnh nằm ở phía bên phải của hình chiếu đứng.

Khi nhìn vào bản vẽ, chúng ta sẽ thấy ba hình chiếu này tạo thành một hình vuông lớn, trong đó hình chiếu đứng ở giữa, hình chiếu bằng ở dưới và hình chiếu cạnh ở bên phải. Mối quan hệ giữa ba hình chiếu này tuân theo một quy tắc nhất định về kích thước.

III. Thực hành vẽ hình chiếu của hình hộp chữ nhật

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau thực hành vẽ hình chiếu đứng, hình chiếu bằng và hình chiếu cạnh của một hình hộp chữ nhật cụ thể.

Giả sử chúng ta có một hình hộp chữ nhật với các kích thước sau:
* Chiều rộng (a): 3 đơn vị
* Chiều sâu (b): 2 đơn vị
* Chiều cao (c): 4 đơn vị

(Các đơn vị ở đây có thể là cm, mm tùy theo tỉ lệ bản vẽ, nhưng chúng ta sẽ lấy số đơn vị để dễ hình dung).

Bước 1: Vẽ hình chiếu đứng

* Quan sát hình hộp chữ nhật từ phía trước.
* Hình chiếu đứng của hình hộp chữ nhật sẽ là một hình chữ nhật.
* Kích thước của hình chữ nhật này sẽ là chiều rộng (a) và chiều cao (c).
* Chúng ta sẽ vẽ một hình chữ nhật có cạnh là 3 đơn vị (chiều rộng) và 4 đơn vị (chiều cao).
* Ta sẽ đặt hình chữ nhật này ở vị trí trung tâm của bản vẽ.

Bước 2: Vẽ hình chiếu bằng

* Quan sát hình hộp chữ nhật từ phía trên.
* Hình chiếu bằng của hình hộp chữ nhật cũng sẽ là một hình chữ nhật.
* Kích thước của hình chữ nhật này sẽ là chiều rộng (a) và chiều sâu (b).
* Chúng ta sẽ vẽ một hình chữ nhật có cạnh là 3 đơn vị (chiều rộng) và 2 đơn vị (chiều sâu).
* Theo quy ước, hình chiếu bằng nằm ở phía dưới hình chiếu đứng. Quan trọng là: chiều rộng của hình chiếu bằng phải bằng chiều rộng của hình chiếu đứng. Chiều sâu của hình chiếu bằng sẽ được thể hiện theo chiều ngang.

Bước 3: Vẽ hình chiếu cạnh

* Quan sát hình hộp chữ nhật từ phía bên phải.
* Hình chiếu cạnh của hình hộp chữ nhật cũng sẽ là một hình chữ nhật.
* Kích thước của hình chữ nhật này sẽ là chiều sâu (b) và chiều cao (c).
* Chúng ta sẽ vẽ một hình chữ nhật có cạnh là 2 đơn vị (chiều sâu) và 4 đơn vị (chiều cao).
* Theo quy ước, hình chiếu cạnh nằm ở phía bên phải của hình chiếu đứng. Quan trọng là: chiều cao của hình chiếu cạnh phải bằng chiều cao của hình chiếu đứng. Chiều sâu của hình chiếu cạnh sẽ được thể hiện theo chiều dọc.

IV. Mối quan hệ giữa các hình chiếu

Các em hãy quan sát kỹ cách chúng ta vẽ. Có một mối quan hệ rất chặt chẽ về kích thước giữa ba hình chiếu:
* Chiều rộng của hình chiếu đứng bằng chiều rộng của hình chiếu bằng.
* Chiều cao của hình chiếu đứng bằng chiều cao của hình chiếu cạnh.
* Chiều sâu của hình chiếu bằng bằng chiều sâu của hình chiếu cạnh.

Nếu chúng ta xem hình chiếu đứng là “mặt tiền”, hình chiếu bằng là “mặt đáy”, và hình chiếu cạnh là “mặt bên”, thì:
* Chiều ngang của “mặt tiền” cho biết chiều rộng.
* Chiều ngang của “mặt đáy” cho biết chiều rộng.
* Chiều dọc của “mặt tiền” cho biết chiều cao.
* Chiều dọc của “mặt bên” cho biết chiều cao.
* Chiều ngang của “mặt đáy” cho biết chiều sâu.
* Chiều dọc của “mặt bên” cho biết chiều sâu.

Chúng ta có thể hình dung mối quan hệ này bằng cách tưởng tượng các mặt của hình hộp chữ nhật được trải ra.

Ví dụ với hình hộp chữ nhật của chúng ta:
* Hình chiếu đứng: hình chữ nhật có cạnh 3×4.
* Hình chiếu bằng: hình chữ nhật có cạnh 3×2. (Cạnh 3 của hình chiếu bằng nằm ngang, dưới cạnh 3 của hình chiếu đứng).
* Hình chiếu cạnh: hình chữ nhật có cạnh 2×4. (Cạnh 4 của hình chiếu cạnh nằm dọc, bên phải cạnh 4 của hình chiếu đứng).

Khi vẽ, chúng ta cần chú ý kẻ các đường gióng để đảm bảo các kích thước tương ứng trên các hình chiếu thẳng hàng với nhau.

V. Dặn dò

Các em về nhà hãy luyện tập vẽ lại hình hộp chữ nhật này nhiều lần trên giấy. Sau đó, các em hãy thử tưởng tượng và vẽ các hình chiếu của một số vật thể đơn giản khác như khối lập phương, hình lăng trụ tam giác, khối trụ… theo đúng quy tắc bố trí hình chiếu và mối quan hệ kích thước giữa chúng.

Bài học của chúng ta hôm nay đến đây là kết thúc. Cô hy vọng các em đã hiểu bài và thực hành tốt. Hẹn gặp lại các em trong tiết học lần sau!