Chúng ta sẽ cùng nhau giải quyết hai bài tập sau đây, dựa theo nội dung trong sách giáo khoa của chúng ta.

Bài tập 1:

Câu hỏi: Việc Bác Hồ cho em bé nhỏ nhất quả, cho biết điều gì về Bác Hồ? (Bài đọc: Qủa táo của Bác Hồ)

Cô xin mời một bạn đọc lại đoạn văn nói về hành động của Bác Hồ trong bài “Quả táo của Bác Hồ” để cả lớp cùng nhớ lại nhé.

(Giáo viên dành thời gian cho học sinh đọc lại đoạn văn hoặc nhớ lại nội dung.)

Các em thấy đó, trong câu chuyện, Bác Hồ đã ân cần chia quả táo cho các bạn nhỏ, và đặc biệt, bạn nhỏ nhất đã nhận được một miếng táo. Hành động này cho chúng ta thấy điều gì về Bác Hồ?

Các em hãy suy nghĩ thật kỹ nhé. Bác Hồ là ai? Bác Hồ là vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc ta, Bác luôn dành tình yêu thương bao la cho mọi người, đặc biệt là các em nhỏ.

Qua chi tiết Bác Hồ cho em bé nhỏ nhất quả, chúng ta thấy được:

1. Sự quan tâm, yêu thương sâu sắc của Bác Hồ dành cho trẻ em. Bác luôn để ý đến những người nhỏ bé, yếu đuối nhất.
2. Tính công bằng, sẻ chia của Bác. Bác chia sẻ món quà nhỏ bé của mình cho mọi người, không quên ai cả.
3. Sự giản dị, gần gũi của Bác. Bác không hề giữ riêng cho mình, mà luôn hòa mình với mọi người.

Vậy, việc Bác Hồ cho em bé nhỏ nhất quả cho chúng ta thấy Bác Hồ là một người rất yêu thương trẻ em, công bằng, sẻ chia và vô cùng giản dị, gần gũi. Đó là những phẩm chất cao đẹp mà chúng ta luôn ghi nhớ và noi theo.

—

Bài tập 2:

Câu hỏi: Từ thích hợp để điền vào chỗ trống trong câu dưới đây là:
Gánh xiếc của ông bấy giờ gồm những ___ nổi tiếng.
A. nhân tài B. tài tử C. tài nghệ

Chúng ta sẽ cùng nhau phân tích từng lựa chọn để tìm ra từ phù hợp nhất nhé.

Trước hết, chúng ta cần hiểu ý nghĩa của các từ:

* Nhân tài: Là những người có tài năng đặc biệt, có khả năng đóng góp to lớn cho đất nước hoặc một lĩnh vực nào đó.
* Tài tử: Thường chỉ những người có tài năng trong lĩnh vực nghệ thuật, có thể là diễn viên, ca sĩ… nhưng từ này có thể mang sắc thái hơi cũ hoặc đôi khi chỉ những người có tài nhưng chưa đạt đến tầm vĩ đại.
* Tài nghệ: Là tài năng, khéo léo trong một công việc, một hoạt động nào đó.

Bây giờ, chúng ta hãy đặt từng từ vào chỗ trống trong câu:

* Nếu điền “nhân tài”: “Gánh xiếc của ông bây giờ gồm những nhân tài nổi tiếng.” Nghe có vẻ hơi lạ đúng không các em? Nhân tài thường dùng để chỉ những người có đóng góp lớn cho quốc gia, cho xã hội nói chung, ít khi dùng cho một gánh xiếc.
* Nếu điền “tài tử”: “Gánh xiếc của ông bây giờ gồm những tài tử nổi tiếng.” Từ “tài tử” có thể dùng được, nhưng nó thường nhấn mạnh vào người có tài năng trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn. Tuy nhiên, trong trường hợp này, chúng ta đang nói về những người biểu diễn trong gánh xiếc, họ là những người có kỹ năng biểu diễn đặc biệt.
* Nếu điền “tài nghệ”: “Gánh xiếc của ông bây giờ gồm những tài nghệ nổi tiếng.” Câu này chưa đúng ngữ pháp lắm, vì “tài nghệ” là một khái niệm, một sự khéo léo, chứ không phải là những người.

Bây giờ, các em hãy nhìn kỹ lại các đáp án và suy nghĩ xem từ nào diễn tả đúng những người biểu diễn có tài năng trong một gánh xiếc.

Chúng ta đang nói về những người biểu diễn. Vậy chúng ta cần một danh từ chỉ người.

Đáp án A là “nhân tài” – chỉ người có tài năng lớn.
Đáp án B là “tài tử” – chỉ người có tài năng trong nghệ thuật.

Xét về ngữ cảnh của một gánh xiếc, những người biểu diễn ở đó có thể là những người có kỹ năng đặc biệt, có thể chưa đạt đến mức “nhân tài” cho quốc gia, nhưng họ chắc chắn là những người có tài năng trong lĩnh vực biểu diễn xiếc.

Cô gợi ý thêm: Trong một gánh xiếc, người ta thường ca ngợi những người biểu diễn có những màn trình diễn xuất sắc, độc đáo.

Bây giờ, chúng ta xem xét lại. “Gánh xiếc của ông bây giờ gồm những ___ nổi tiếng.”

Nếu là “nhân tài”, thì nó có thể hơi quá. Nếu là “tài tử”, nó thiên về nghệ thuật giải trí, có thể phù hợp.

Tuy nhiên, cô muốn các em chú ý đến cách diễn đạt. Khi nói về những người làm nên sự nổi tiếng của một gánh xiếc, chúng ta thường muốn nói đến những người có tài năng biểu diễn đặc biệt.

Cô nghĩ rằng, trong các lựa chọn này, từ phù hợp nhất để chỉ những người biểu diễn tài năng trong một gánh xiếc chính là tài tử. Họ là những người có tài năng nổi bật, làm nên sự nổi tiếng của gánh xiếc.

Vậy, từ thích hợp để điền vào chỗ trống là:

B. tài tử

Câu hoàn chỉnh sẽ là: “Gánh xiếc của ông bây giờ gồm những tài tử nổi tiếng.”

Chúng ta đã hoàn thành hai bài tập rồi đó. Các em có câu hỏi nào không? Cô khen các em đã tích cực tham gia bài học hôm nay!