Viết 1 bài văn nghị luận phân tích 1 tác phẩm thơ làm ơn giúp em pls
Cô rất vui khi em chủ động tìm hiểu và mong muốn viết một bài văn nghị luận phân tích thơ. Đây là một kĩ năng rất quan trọng trong môn Ngữ văn. Cô sẽ hướng dẫn em thật chi tiết, cụ thể qua một tác phẩm tiêu biểu nhé.
Chúng ta sẽ cùng phân tích bài thơ “Đồng chí” của nhà thơ Chính Hữu – một trong những bài thơ hay nhất viết về người lính trong kháng chiến chống Pháp.
***
Đề bài:
Phân tích bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu để làm nổi bật tình đồng chí cao đẹp của người lính cách mạng.
***
Đây là dàn ý và bài văn mẫu cô gợi ý cho em. Em hãy đọc kĩ, hiểu và sau đó tự mình thực hành nhé!
I. Dàn ý chi tiết
1. Mở bài:
Giới thiệu khái quát về nhà thơ Chính Hữu (một gương mặt tiêu biểu của thơ ca kháng chiến chống Pháp, thơ ông giản dị, sâu sắc, giàu chất thép và chất thơ).
Giới thiệu về bài thơ “Đồng chí” (ra đời năm 1948, thời kì đầu kháng chiến, là một trong những tác phẩm thành công nhất viết về tình đồng chí, đồng đội của người lính cách mạng).
Nêu luận đề chung: Bài thơ đã khắc họa một cách chân thực và cảm động tình đồng chí cao đẹp, thiêng liêng của những người lính Cụ Hồ.
2. Thân bài:
a. Cơ sở hình thành tình đồng chí (7 câu thơ đầu):
Hoàn cảnh xuất thân: “Quê hương anh nước mặn đồng chua / Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá”.
Phân tích: Những người lính đến từ những vùng quê nghèo khó, vất vả, khác biệt về địa lí nhưng lại có chung cảnh ngộ, giai cấp, đó là cơ sở đầu tiên để họ gắn bó.
Cùng chung lí tưởng và mục đích chiến đấu: “Anh với tôi đôi người xa lạ / Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau / Súng bên súng, đầu sát bên đầu / Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ”.
Phân tích: Họ gặp nhau không phải ngẫu nhiên mà do tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, cùng chung lí tưởng chiến đấu bảo vệ độc lập, tự do. “Súng bên súng, đầu sát bên đầu” vừa là tư thế chiến đấu, vừa là biểu tượng cho sự đồng điệu về tâm hồn, ý chí. “Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ” là hình ảnh lãng mạn, ấm áp, khẳng định sự thấu hiểu, sẻ chia sâu sắc đến tận tâm hồn.
Điệp ngữ và câu đặc biệt: “Đồng chí!”
Phân tích: Câu thơ chỉ có một từ, đứng độc lập, vang lên như một tiếng gọi thiêng liêng, là sự kết tinh, cô đọng nhất của tình cảm cao đẹp, khẳng định sự hình thành một mối quan hệ đặc biệt – tình đồng chí.
b. Biểu hiện cao đẹp của tình đồng chí trong gian khổ (10 câu thơ tiếp theo):
Cùng chia sẻ mọi gian lao, thiếu thốn của cuộc chiến: “Ruộng nương anh gửi bạn thân cày / Gian nhà không mặc kệ gió lung lay / Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính”.
Phân tích: Họ ra đi với tất cả sự dứt khoát, gửi gắm lại những gì thân thuộc nhất của quê hương, mang theo nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương da diết nhưng vẫn kiên quyết lên đường.
Cùng vượt qua bệnh tật và hiểm nguy: “Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh / Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi”.
Phân tích: Hiện thực khắc nghiệt của chiến tranh, bệnh tật hiểm nghèo (sốt rét rừng) được tái hiện chân thực. Họ chia sẻ cả những nỗi đau thể xác.
Cùng chịu đựng thiếu thốn, gian khổ: “Áo anh rách vai / Quần tôi có vài mảnh vá / Miệng cười buốt giá / Chân không giày”.
Phân tích: Bức tranh hiện thực trần trụi về cuộc sống thiếu thốn đến cùng cực của người lính. Từ ngữ giản dị, mộc mạc càng làm nổi bật sự gian khổ.
Sức mạnh của tình đồng chí: “Thương nhau tay nắm lấy bàn tay”.
Phân tích: Cử chỉ đơn giản nhưng chứa đựng tình yêu thương, sự sẻ chia, động viên, truyền hơi ấm và sức mạnh cho nhau để vượt qua mọi khó khăn. Đây là biểu hiện cao quý nhất của tình đồng chí.
c. Biểu tượng cao cả của tình đồng chí (3 câu thơ cuối):
Hình ảnh “Đầu súng trăng treo”: “Đêm nay rừng hoang sương muối / Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới / Đầu súng trăng treo”.
Phân tích khung cảnh: Đêm khuya, rừng hoang, sương muối giá lạnh, khắc nghiệt, người lính đứng gác, sẵn sàng chiến đấu.
Phân tích hình ảnh “Đầu súng trăng treo”:
Sự kết hợp giữa hiện thực và lãng mạn, chất thép và chất thơ.
Súng: Biểu tượng cho chiến tranh, hiện thực khốc liệt, ý chí chiến đấu.
Trăng: Biểu tượng cho hòa bình, vẻ đẹp lãng mạn, tâm hồn trong sáng của người lính.
Sự gắn kết này thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của người lính: dù trong gian khổ, ác liệt, họ vẫn giữ được sự lạc quan, yêu đời, khao khát hòa bình. Đây là biểu tượng của tình đồng chí, cùng nhau vượt lên hiện thực để hướng tới những giá trị cao đẹp.
3. Kết bài:
Khẳng định lại giá trị của bài thơ: “Đồng chí” là một bản anh hùng ca chân thực và cảm động về tình đồng chí của người lính.
Đánh giá về tài năng của Chính Hữu: Nghệ thuật khắc họa chân dung người lính qua ngôn ngữ giản dị, hình ảnh chọn lọc, gợi cảm.
Nêu ý nghĩa của bài thơ: Bài thơ không chỉ là một trang sử hào hùng mà còn là bài ca bất diệt về tình đồng chí, có giá trị lớn lao trong việc giáo dục thế hệ mai sau về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết.
***
II. Bài văn mẫu
Chào em, học trò thân yêu!
Cô rất vui được cùng em khám phá vẻ đẹp của một trong những bài thơ hay nhất về tình đồng chí – “Đồng chí” của nhà thơ Chính Hữu. Chính Hữu là một gương mặt tiêu biểu của thơ ca kháng chiến chống Pháp. Thơ ông giản dị, sâu sắc, mang đậm chất thép của người lính nhưng cũng không kém phần lãng mạn, trữ tình. Bài thơ “Đồng chí” ra đời năm 1948, trong giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến đầy gian khổ, đã khắc họa một cách chân thực và cảm động bức tượng đài về tình đồng chí cao đẹp, thiêng liêng của những người lính Cụ Hồ, những người đã làm nên lịch sử cho dân tộc.
Tình đồng chí, đồng đội không phải tự nhiên mà có, nó được hình thành từ những cơ sở vững chắc. Mở đầu bài thơ, Chính Hữu đã khéo léo gợi ra những điểm chung trong hoàn cảnh xuất thân của người lính:
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau,
Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá.
Từ những vùng quê nghèo khó, “nước mặn đồng chua” (vùng ven biển) hay “đất cày lên sỏi đá” (vùng trung du, miền núi), họ vốn là những người xa lạ, không hẹn mà gặp nhau nơi chiến trường. Hoàn cảnh xuất thân khác biệt về địa lí nhưng lại giống nhau về cảnh ngộ nghèo khó đã tạo nên sự đồng cảm sâu sắc. Họ cùng là những người nông dân chân lấm tay bùn, vì tình yêu nước mà gác lại công việc gia đình để lên đường. Không chỉ có chung xuất thân, họ còn có chung lí tưởng, mục đích chiến đấu cao cả:
Súng bên súng, đầu sát bên đầu,
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ.
“Súng bên súng, đầu sát bên đầu” không chỉ là tư thế kề vai sát cánh trong chiến đấu mà còn là biểu tượng cho sự đồng điệu về ý chí, tâm hồn. Họ cùng chia sẻ gian lao, hiểm nguy, cùng nhau giữ vững tay súng. Trong những đêm đông giá rét nơi rừng sâu, “đêm rét chung chăn” đã sưởi ấm cả thân thể và tâm hồn, biến những người xa lạ thành “đôi tri kỉ” – những người bạn tâm giao, thấu hiểu nhau đến tận cùng. Tất cả những cơ sở ấy đã cô đọng lại, thăng hoa thành một tiếng gọi thiêng liêng, mạnh mẽ:
Đồng chí!
Câu thơ đặc biệt chỉ có một từ, vang lên như một tiếng reo hân hoan, một lời khẳng định đanh thép, là tiếng gọi thiêng liêng và cũng là sự kết tinh của một tình cảm cao đẹp, bền chặt – tình đồng chí.
Tình đồng chí ấy không chỉ được hình thành mà còn được thử thách và tỏa sáng rực rỡ trong những gian lao, thử thách khốc liệt của chiến trường. Những người lính ra đi với tất cả sự dứt khoát, để lại sau lưng những gì thân thuộc nhất:
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày,
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay,
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.
Họ đã gửi gắm lại những tài sản quý giá nhất, chấp nhận mọi mất mát để lên đường. Dù mang theo nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương da diết (“Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính” – một hình ảnh hoán dụ đầy cảm xúc), nhưng họ vẫn kiên quyết, dứt khoát. Nơi chiến trường, họ cùng nhau chia sẻ những bệnh tật hiểm nghèo:
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh,
Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi.
Những cơn sốt rét rừng hành hạ thể xác, vầng trán ướt mồ hôi, nhưng họ không đơn độc. “Anh với tôi” cùng nếm trải nỗi đau ấy, cùng cảm thông và chia sẻ. Hoàn cảnh sống thiếu thốn đến cùng cực cũng được Chính Hữu tái hiện một cách chân thực, không tô vẽ:
Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày.
Những chi tiết giản dị, mộc mạc như “áo rách vai”, “quần vá”, “chân không giày” đã vẽ nên bức tranh chân thực về cuộc sống gian khổ, thiếu thốn của người lính. Dù “miệng cười buốt giá” vì cái lạnh thấu xương, nhưng nụ cười vẫn hiện hữu, thể hiện tinh thần lạc quan, kiên cường. Giữa muôn vàn khó khăn ấy, một cử chỉ giản dị nhưng chứa đựng tình cảm nồng ấm đã trở thành biểu tượng:
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.
Cái nắm tay không lời ấy không chỉ truyền hơi ấm, xoa dịu nỗi đau mà còn truyền cho nhau sức mạnh của tình yêu thương, niềm tin và ý chí chiến đấu. Đây chính là biểu hiện cao đẹp nhất của tình đồng chí, là ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn người lính trong giá lạnh của chiến tranh.
Bài thơ kết thúc bằng ba câu thơ đầy chất thơ, khắc họa một biểu tượng cao cả của tình đồng chí và tâm hồn người lính:
Đêm nay rừng hoang sương muối,
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới,
Đầu súng trăng treo.
Bức tranh đêm khuya nơi rừng hoang, sương muối giá lạnh, không gian tĩnh lặng đến rợn người, càng làm nổi bật tư thế “Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới” của người lính. Họ vẫn hiên ngang, dũng cảm đối mặt với hiểm nguy, luôn trong tư thế sẵn sàng chiến đấu. Và rồi, trên cái nền hiện thực khắc nghiệt ấy, một hình ảnh độc đáo, lãng mạn xuất hiện, trở thành điểm nhấn của toàn bài: “Đầu súng trăng treo”.
Hình ảnh này là sự kết hợp tài tình giữa hiện thực và lãng mạn, chất thép và chất thơ: “súng” tượng trưng cho hiện thực khốc liệt của chiến tranh, cho ý chí chiến đấu kiên cường; còn “trăng” lại tượng trưng cho vẻ đẹp lãng mạn, cho hòa bình, cho sự trong sáng của tâm hồn người lính. Cái khoảnh khắc “Đầu súng trăng treo” gợi lên một vẻ đẹp bình dị mà phi thường, cho thấy dù trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, người lính vẫn giữ được tâm hồn thanh cao, lạc quan, yêu đời và khao khát hòa bình. Đây chính là biểu tượng lung linh, cao cả của tình đồng chí, cùng nhau vượt lên hiện thực để hướng tới những giá trị vĩnh hằng.
Bằng ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc mà tinh tế, hình ảnh chọn lọc, gợi cảm và giọng điệu chân thành, Chính Hữu đã khắc họa thành công bức tượng đài về tình đồng chí, đồng đội cao đẹp của người lính Cụ Hồ trong kháng chiến chống Pháp. Bài thơ “Đồng chí” không chỉ là một trang sử hào hùng, ghi lại những năm tháng gian khổ mà anh dũng của dân tộc, mà còn là bản anh hùng ca bất diệt về tình đồng chí, có giá trị lớn lao trong việc giáo dục thế hệ mai sau về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và đức hy sinh cao cả. Tình đồng chí sẽ mãi là nguồn sức mạnh, là ngọn lửa thiêng liêng sưởi ấm tâm hồn mỗi chúng ta.
Chúc em học tốt và sẽ viết được những bài văn thật hay nhé!
Cuộc sống hiện đại luôn cuốn con người đi, đôi khi khiến chúng ta quên mất những gì đã từng rất gắn bó trong quá khứ. Bài thơ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy ra đời để nhắc nhở con người về điều đó. Tác giả đã mượn hình ảnh vầng trăng – người bạn thủy chung của mình – để gửi gắm một thông điệp ý nghĩa: đừng bao giờ lãng quên quá khứ, hãy sống thủy chung, ân nghĩa.
Ở những khổ thơ đầu tiên, Nguyễn Duy đã vẽ lại một bức tranh quá khứ rất đẹp, rất bình dị. Đó là thời còn là một cậu bé, tác giả luôn sống gắn liền với thiên nhiên, với “đồng, sông, bể”. Khi lớn lên đi bộ đội, vầng trăng lại là người bạn đồng hành “ngỡ không bao giờ quên”. Trong những đêm hành quân vất vả hay lúc đứng gác, trăng vẫn luôn ở đó, là “trần trụi với thiên nhiên”, là “mộc mạc” và chân thành. Trăng và người đã có một quá khứ tri kỉ như vậy.
Thế nhưng, khi chiến tranh kết thúc, con người quay trở về cuộc sống đời thường ở thành phố hiện đại. Nguyễn Duy đã diễn tả sự thay đổi ấy rất chân thực:
“Từ hồi về thành phố quen ánh điện, cửa gương vầng trăng đi qua ngõ như người dưng qua đường”
Cuộc sống xa hoa, đầy đủ tiện nghi với “ánh điện, cửa gương” đã khiến con người lãng quên người bạn cũ. Từ “người dưng” được dùng rất đắt, nó cho thấy sự xa lạ, lạnh nhạt đến đau lòng giữa con người và vầng trăng. Đây cũng là hình ảnh phản chiếu sự vô tình của con người đối với quá khứ.
Sự thức tỉnh chỉ thực sự đến khi có một biến cố xảy ra: “đột ngột đèn điện tắt”. Trong bóng tối ấy, con người “vội bật tung cửa sổ” và bất ngờ “ngửa mặt lên nhìn mặt”, “có cái gì rưng rưng”. Đó là lúc con người nhìn lại bản thân mình và nhận ra sự vô tình của mình bấy lâu nay. “Cái gì rưng rưng” ấy là sự xúc động, là nỗi ân hận vì đã lãng quên người bạn thủy chung.
Khổ thơ cuối là những suy ngẫm sâu sắc nhất của tác giả:
“Trăng cứ tròn vành vạnh kể chi người vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình”
Hình ảnh “trăng cứ tròn vành vạnh” mang ý nghĩa ẩn dụ rất lớn. Nó tượng trưng cho quá khứ thủy chung, ân nghĩa, vẫn luôn nguyên vẹn và rạng rỡ, bất chấp sự “vô tình” của con người. “Ánh trăng im phăng phắc” là một thái độ im lặng nhưng lại rất có sức mạnh. Đó là sự im lặng nhắc nhở con người hãy tự vấn lương tâm của mình. Và “đủ cho ta giật mình” chính là sự thức tỉnh, là lúc con người nhận ra những sai lầm của mình và hứa sẽ sống thủy chung hơn.
Tóm lại, bài thơ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy là một tác phẩm rất ý nghĩa và đáng suy ngẫm. Bằng giọng văn giản dị nhưng chân thực, tác giả đã nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của quá khứ và sự thủy chung trong cuộc sống. Bài thơ không chỉ là câu chuyện của riêng tác giả mà còn là câu chuyện chung của tất cả chúng ta, những con người đang sống trong thế giới hiện đại.
Em viết văn yếu nhưng nhớ cho em xin 1 cảm ơn, 4 sao nhé ạ
hoặc ctrl hay nhất cũng được rồi em cảm ơn rất nhiều