Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau giải một đề bài rất quen thuộc và giàu cảm xúc. Đây là một dạng bài quan trọng trong chương trình Ngữ Văn lớp 7, giúp các em rèn luyện khả năng bộc lộ tình cảm, suy nghĩ của mình. Các em hãy chú ý lắng nghe cô hướng dẫn từng bước nhé!

BƯỚC 1: PHÂN BIỆT RÕ VĂN BIỂU CẢM VỚI VĂN KỂ VÀ VĂN TẢ

Đây là yêu cầu quan trọng nhất của đề bài và cũng là lỗi các em hay mắc phải nhất. Các em phải nhớ rằng:

• Văn kể chuyện (Tự sự): Trả lời câu hỏi “Chuyện gì đã xảy ra?”. Tức là em sẽ trình bày một chuỗi các sự việc, hành động nối tiếp nhau. Ví dụ: “Sáng hôm ấy, ông dắt em ra vườn. Ông chỉ cho em cây ổi. Sau đó, ông trèo lên cây hái cho em quả ổi chín nhất.” -> Đây là KỂ.
• Văn miêu tả: Trả lời câu hỏi “Đối tượng trông như thế nào?”. Tức là em sẽ dùng lời văn để làm hiện lên hình ảnh, đặc điểm của đối tượng. Ví dụ: “Ông em có mái tóc bạc trắng như cước. Làn da ông đã có nhiều nếp nhăn, đặc biệt là ở khóe mắt.” -> Đây là TẢ.
• Văn biểu cảm: Trả lời câu hỏi “Em cảm thấy thế nào? Em suy nghĩ gì?”. Tức là em phải nói lên được tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của mình về đối tượng. Ví dụ: “Em yêu quý ông vô cùng. Mỗi khi nhìn mái tóc bạc của ông, em lại thấy thương ông biết mấy.” -> Đây là BIỂU CẢM.

LƯU Ý VÀNG: Trong bài văn biểu cảm, chúng ta CÓ THỂ dùng một chút yếu tố kể và tả, nhưng chúng chỉ là cái cớ, là phương tiện để khơi gợi và bộc lộ cảm xúc mà thôi. Cảm xúc phải là yếu tố chính, là linh hồn của bài viết. Đừng sa đà vào kể lể dài dòng hay miêu tả chi li nhé!

BƯỚC 2: TÌM Ý VÀ LẬP DÀN Ý CHI TIẾT

Để bài văn có chiều sâu và không bị lan man, việc lập dàn ý là vô cùng cần thiết. Chúng ta sẽ cùng nhau xây dựng một dàn ý cụ thể cho đề bài này.

A. Mở bài (Khoảng 3-4 dòng)

• Nhiệm vụ: Giới thiệu về người ông và nêu khái quát tình cảm, cảm xúc của em dành cho ông.
• Cách làm:
  • Cách 1 (Trực tiếp): Giới thiệu thẳng. Ví dụ: “Trong trái tim tôi, hình ảnh người ông kính yêu luôn chiếm một vị trí thật đặc biệt và thiêng liêng.” hoặc “Tình yêu thương, sự kính trọng và lòng biết ơn là những cảm xúc luôn trào dâng trong lòng em mỗi khi nghĩ về ông.”
  • Cách 2 (Gián tiếp): Đi từ một hình ảnh, một kỷ niệm để dẫn dắt vào. Ví dụ: “Mỗi khi nhìn những nếp nhăn trên trán ba, em lại bất chợt nhớ đến ông, nhớ đến người đã dành cả cuộc đời tần tảo vì con cháu với một niềm xúc động khôn nguôi.”

B. Thân bài (Khoảng 3 đoạn văn)

• Nhiệm vụ: Trình bày các biểu hiện cụ thể của tình cảm, cảm xúc dành cho ông. Mỗi đoạn nên tập trung vào một dòng cảm xúc chính.
• Gợi ý các dòng cảm xúc:

  Đoạn 1: Cảm xúc yêu thương, kính trọng khi nghĩ về hình ảnh và phẩm chất của ông.

  • Chọn một vài chi tiết về ngoại hình của ông (mái tóc bạc, đôi mắt hiền từ, bàn tay chai sần) và nói lên cảm xúc của em khi nghĩ về chi tiết đó.
  • Ví dụ: Không tả “Bàn tay ông gầy và nổi đầy gân xanh”. Hãy viết: “Em yêu biết mấy bàn tay xương xương, gân guốc của ông. Bàn tay ấy đã dắt em đi những bước đầu tiên, đã sửa cho em chiếc xe đạp hỏng, đã vun trồng cả một vườn cây trái ngọt. Nhìn bàn tay ấy, em cảm nhận được cả một đời vất vả, hy sinh mà ông đã dành cho gia đình. Lòng em dâng lên một niềm biết ơn vô hạn.”

  Đoạn 2: Cảm xúc ấm áp, hạnh phúc khi nhớ về một kỷ niệm sâu sắc với ông.

  • Kể lướt thật nhanh về kỷ niệm đó (ví dụ: ông dạy em học, ông kể chuyện cổ tích, ông che chở khi em mắc lỗi).
  • Tập trung vào cảm xúc của em lúc đó và bây giờ khi nhớ lại.
  • Ví dụ: Đừng kể lể “Tối hôm đó, em ngồi vào lòng ông. Ông bắt đầu kể chuyện Tấm Cám…”. Hãy viết: “Ký ức về những buổi tối được ngồi trong lòng ông nghe kể chuyện cổ tích có lẽ là ký ức ấm áp nhất trong tuổi thơ em. Giọng kể trầm ấm của ông đã đưa em vào thế giới thần tiên, dạy em biết yêu thương người hiền, ghét kẻ ác. Đến tận bây giờ, mỗi khi nhớ lại, em vẫn cảm thấy lòng mình thật bình yên và hạnh phúc. Những câu chuyện của ông đã nuôi dưỡng tâm hồn em, trở thành hành trang quý giá em mang theo suốt cuộc đời.”

  Đoạn 3: Cảm xúc nhớ nhung, mong ước hoặc lòng biết ơn sâu sắc.

  • Nếu ông ở xa hoặc đã mất: Bày tỏ nỗi nhớ da diết, sự trống vắng. Có thể gắn với một đồ vật, một không gian quen thuộc.
  • Nếu ông vẫn ở gần: Bày tỏ lòng biết ơn, sự lo lắng cho sức khỏe của ông và mong ước ông luôn mạnh khỏe, vui vầy bên con cháu.
  • Ví dụ: “Thời gian trôi đi, ông ngày một già yếu. Nhìn những bước chân chậm chạp của ông, lòng em không khỏi dâng lên một nỗi xót xa, lo lắng. Em chỉ mong sao thời gian có thể trôi chậm lại để em được ở bên ông nhiều hơn, được chăm sóc và báo hiếu cho ông. Ông ơi, ông hãy luôn mạnh khỏe nhé, bởi ông chính là vầng thái dương ấm áp trong lòng con cháu.”

C. Kết bài (Khoảng 3-4 dòng)

• Nhiệm vụ: Khẳng định lại tình cảm dành cho ông và nêu lên lời hứa của bản thân.
• Cách làm: “Tình yêu thương em dành cho ông sẽ không bao giờ phai nhạt. Hình ảnh của ông sẽ mãi là nguồn động viên, là tấm gương sáng để em noi theo. Em tự hứa sẽ cố gắng học tập thật tốt, trở thành một người cháu ngoan để ông luôn tự hào và vui lòng.”

BƯỚC 3: VIẾT THÀNH BÀI VĂN HOÀN CHỈNH

Dựa vào dàn ý chi tiết trên, các em hãy dùng lời văn của mình để viết thành một bài văn hoàn chỉnh. Hãy nhớ sử dụng các từ ngữ bộc lộ cảm xúc trực tiếp như: yêu quý, kính trọng, biết ơn, thương lắm, xúc động, nhớ nhung, hạnh phúc, ấm áp, xót xa, tự hào…

Cô tin rằng với những hướng dẫn chi tiết này, các em hoàn toàn có thể viết được một bài văn biểu cảm về ông thật hay và thật chân thành. Chúc các em làm bài tốt nhé