Chào các em học sinh thân mến của cô!

Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau chinh phục một dạng bài tập rất thú vị trong phần Tập làm văn lớp 6, đó là viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho truyện Cây Khế. Đây là một kỹ năng quan trọng giúp bài văn của các em thêm sinh động, sáng tạo và thể hiện được sự hiểu biết sâu sắc về tác phẩm.

Chúng ta sẽ đi từng bước một nhé, giống như khi chúng ta giải một bài toán vậy, cần có phương pháp và sự phân tích rõ ràng.

PHẦN 1: HƯỚNG DẪN VIẾT MỞ BÀI GIÁN TIẾP CHO TRUYỆN CÂY KHẾ

Mở bài gián tiếp là cách chúng ta giới thiệu về câu chuyện không đi thẳng vào tên tác phẩm hay nhân vật chính ngay từ đầu. Thay vào đó, chúng ta sẽ dẫn dắt bằng một ý tưởng, một hình ảnh, một câu hỏi tu từ hoặc một nhận xét chung có liên quan đến nội dung của truyện.

Bước 1: Xác định chủ đề cốt lõi của truyện Cây Khế

Trước hết, các em hãy nhớ lại xem truyện Cây Khế nói về điều gì?
Truyện Cây Khế xoay quanh hai anh em. Một người giàu có, tham lam, hà tiện, còn người kia nghèo khó, hiền lành, tốt bụng. Câu chuyện về sự đổi đời kỳ diệu của người em nhờ cây khế ngọt và bài học về lòng tham, sự đền ơn.
Vậy, chủ đề cốt lõi có thể là:
– Lòng tham và sự đền ơn.
– Sự đối lập giữa giàu nghèo, thiện ác.
– Cuộc sống đổi đời nhờ phúc đức.
– Bài học về cách đối nhân xử thế.

Bước 2: Lựa chọn phương pháp dẫn dắt gián tiếp

Dựa trên chủ đề đã xác định, chúng ta có thể chọn một trong các cách sau để dẫn dắt:

* Dẫn dắt bằng một nhận xét, suy ngẫm về đạo lý:
“Ông cha ta thường dạy rằng ‘Ở hiền gặp lành’, ‘Tham thì thâm’. Những lời răn dạy ấy không chỉ là đạo lý sống mà còn ẩn chứa trong biết bao câu chuyện cổ tích dung dị mà ý nghĩa.”

* Dẫn dắt bằng một hình ảnh quen thuộc, gợi nhắc không khí truyện cổ tích:
“Mỗi khi đọc những trang truyện cổ tích, ta lại như được bước vào một thế giới diệu kỳ, nơi có những nàng công chúa xinh đẹp, những chàng hoàng tử dũng cảm, hay những câu chuyện về sự đổi đời kỳ lạ.”

* Dẫn dắt bằng một câu hỏi tu từ:
“Trong cuộc sống, liệu lòng tham có luôn mang lại điều tốt đẹp, hay cuối cùng sẽ dẫn con người đến bờ vực thẳm?”

* Dẫn dắt bằng việc nêu lên một đặc điểm chung của truyện cổ tích:
“Truyện cổ tích Việt Nam luôn là kho tàng quý báu về những bài học đạo đức, giúp chúng ta nhận ra lẽ phải, cái trái, cái thiện, cái ác.”

Bước 3: Liên kết ý dẫn dắt với truyện Cây Khế

Sau khi có câu mở đầu gián tiếp, chúng ta cần khéo léo chuyển sang giới thiệu truyện Cây Khế.

Ví dụ, với cách dẫn dắt bằng nhận xét đạo lý:
“Ông cha ta thường dạy rằng ‘Ở hiền gặp lành’, ‘Tham thì thâm’. Những lời răn dạy ấy không chỉ là đạo lý sống mà còn ẩn chứa trong biết bao câu chuyện cổ tích dung dị mà ý nghĩa. Và một trong những câu chuyện tiêu biểu nhất, giúp ta thấm thía bài học về lòng tham và sự đền ơn chính là truyện Cây Khế.”

Ví dụ, với cách dẫn dắt bằng hình ảnh:
“Mỗi khi đọc những trang truyện cổ tích, ta lại như được bước vào một thế giới diệu kỳ, nơi có những nàng công chúa xinh đẹp, những chàng hoàng tử dũng cảm, hay những câu chuyện về sự đổi đời kỳ lạ. Nhưng đôi khi, sự kỳ lạ ấy lại đến từ những điều bình dị, như một cây khế và một con chim thần, mà chúng ta sẽ cùng khám phá qua câu chuyện Cây Khế.”

Lưu ý: Mở bài gián tiếp cần có độ dài hợp lý, không quá dài dòng và phải dẫn một cách tự nhiên, mượt mà vào việc giới thiệu truyện.

—

PHẦN 2: HƯỚNG DẪN VIẾT KẾT BÀI MỞ RỘNG CHO TRUYỆN CÂY KHẾ

Kết bài mở rộng không chỉ đơn thuần tóm lại nội dung hoặc khẳng định lại ý nghĩa truyện. Chúng ta sẽ đi xa hơn, liên hệ đến thực tế cuộc sống, rút ra bài học sâu sắc hơn hoặc đưa ra những suy nghĩ, trăn trở của bản thân.

Bước 1: Tóm tắt ngắn gọn ý nghĩa chính của truyện

Đầu tiên, hãy nhắc lại bài học quan trọng nhất mà truyện Cây Khế mang lại. Đó là:
– Lên án thói tham lam, ích kỷ của người anh.
– Ca ngợi đức tính hiền lành, tốt bụng, biết đền ơn của người em.
– Khẳng định quy luật nhân quả: ở hiền thì gặp lành, kẻ tham lam sẽ phải chịu quả báo.

Bước 2: Mở rộng liên hệ

Đây là lúc chúng ta phát huy khả năng suy luận và liên tưởng của mình.

* Liên hệ với cuộc sống hiện tại:
Trong cuộc sống ngày nay, liệu thói tham lam còn tồn tại không? Những hành động nào cho thấy sự tham lam? Hậu quả của nó ra sao? Ngược lại, những hành động nào thể hiện lòng tốt, sự sẻ chia và những giá trị ấy mang lại điều gì?
Ví dụ: “Dù thời gian có trôi đi, dù cuộc sống có nhiều thay đổi, bài học về lòng tham và sự đền ơn trong truyện Cây Khế vẫn còn nguyên giá trị. Chúng ta vẫn thấy đâu đó những con người vì lòng tham mà đánh mất đi hạnh phúc, và ngược lại, những ai biết sống vì người khác, biết yêu thương, sẻ chia, họ luôn nhận được những điều tốt đẹp.”

* Liên hệ với các tác phẩm khác hoặc các câu tục ngữ, ca dao khác có ý nghĩa tương đồng:
Chúng ta có thể nhắc đến những câu tục ngữ như “Có kiếp người tham lam thì có kiếp người hiền lành”, “Gian tham thì khó giàu lâu”, hay các câu chuyện cổ tích khác cũng đề cao đức tính tốt đẹp.
Ví dụ: “Truyện Cây Khế, cùng với những lời răn dạy ‘Ở hiền gặp lành’ của ông cha ta, như một lời nhắc nhở thường trực về cách sống sao cho đúng đắn. Nó minh chứng cho quy luật muôn đời: cái thiện sẽ chiến thắng cái ác, và lòng tốt luôn được đền đáp xứng đáng.”

* Đưa ra lời khuyên, suy ngẫm về cách con người nên sống:
Chúng ta nên sống như thế nào để xứng đáng với những bài học này?
Ví dụ: “Qua câu chuyện Cây Khế, mỗi chúng ta hãy tự hỏi mình: mình muốn trở thành người anh hay người em? Chúng ta hãy noi gương người em, luôn giữ vững lòng nhân ái, biết ơn và sẵn sàng giúp đỡ những người xung quanh. Bởi lẽ, chính những hành động tốt đẹp ấy sẽ làm cho cuộc sống của chúng ta và mọi người trở nên ý nghĩa hơn.”

* Bày tỏ mong muốn, ước mơ về một xã hội tốt đẹp hơn:
Ví dụ: “Ước gì, trên đời này, ai ai cũng sống với lòng tốt, sự bao dung và biết ơn như người em trong truyện Cây Khế, thì xã hội của chúng ta sẽ trở nên tốt đẹp và văn minh hơn biết nhường nào.”

Bước 3: Kết thúc bài một cách ý nghĩa

Câu kết cần đọng lại trong lòng người đọc, thể hiện sự suy ngẫm sâu sắc hoặc một lời nhắn nhủ đầy hy vọng.

Ví dụ kết bài mở rộng:
“Truyện Cây Khế không chỉ là một câu chuyện cổ tích để giải trí, mà còn là một bài học quý giá về đạo đức và lẽ sống. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, dù cho có sở hữu bao nhiêu tài sản, nếu thiếu đi lòng tốt và sự biết ơn, con người sẽ trở nên trống rỗng và cô độc. Ngược lại, một tấm lòng nhân hậu, biết chia sẻ và đền ơn sẽ mang lại hạnh phúc bền vững. Chúng ta hãy luôn ghi nhớ bài học này để sống một cuộc đời ý nghĩa, xứng đáng với những giá trị tốt đẹp mà cha ông ta đã truyền lại.”

Các em thấy đó, viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng không hề khó nếu chúng ta biết cách phân tích, suy ngẫm và liên hệ. Cô hy vọng với những hướng dẫn chi tiết này, các em sẽ tự tin hơn khi làm bài tập của mình.

Chúng ta sẽ cùng thực hành thêm một vài ví dụ nữa trong buổi học sau nhé! Chúc các em học tốt!