Chúng ta sẽ cùng nhau phân tích các câu văn và xác định nghĩa gốc, nghĩa chuyển của từ “quả”. Đây là một từ rất quen thuộc, nhưng lại có nhiều ý nghĩa thú vị.

Chúng ta sẽ làm từng câu một, giống như khi chúng ta giải các bài toán vậy.

Bước 1: Phân tích câu “Quả dừa – đàn lợn con nằm trên cao.”

* Chúng ta thấy từ “quả” ở đây đi kèm với “dừa”. “Quả dừa” là gì nào các em? À, đó chính là bộ phận của cây dừa, có chứa nước và cơm dừa bên trong. Vậy, “quả” trong “quả dừa” chỉ cái gì đây? Nó chỉ bộ phận sinh sản của thực vật, mang hạt. Đây là ý nghĩa ban đầu, ý nghĩa chính của từ “quả”.
* Tiếp theo, các em hãy nhìn vào vế sau: “đàn lợn con nằm trên cao”. Các em thấy điều gì đặc biệt ở đây? À, những quả dừa tròn tròn, mọc trên cao, nhìn từ xa giống như một đàn lợn con vậy đó! Vậy, ở đây, từ “quả” đã được dùng để chỉ hình ảnh “đàn lợn con” nhờ sự tương đồng về hình dáng (tròn, mập mạp) và vị trí (trên cao). Đây không phải là ý nghĩa ban đầu của từ “quả”, mà là một ý nghĩa được mở rộng ra dựa trên sự liên tưởng.

Vậy, trong câu này:
* Nghĩa gốc của từ “quả”: chỉ bộ phận sinh sản của thực vật, mang hạt.
* Nghĩa chuyển của từ “quả”: chỉ hình ảnh có hình dáng tương tự, gợi lên sự liên tưởng.

Bước 2: Phân tích câu “Quả cau nho nhỏ.”

* Tương tự như câu trên, từ “quả” ở đây đi với “cau”. “Quả cau” là bộ phận của cây cau, thường có hình dáng thuôn dài hoặc tròn. Nghĩa của “quả” ở đây cũng chỉ bộ phận sinh sản của thực vật, mang hạt. Đây là nghĩa gốc.

Vậy, trong câu này:
* Nghĩa gốc của từ “quả”: chỉ bộ phận sinh sản của thực vật, mang hạt.
* Nghĩa chuyển của từ “quả”: (không có nghĩa chuyển trong câu này, chỉ dùng nghĩa gốc).

Bước 3: Phân tích câu “Trăng tròn như quả bóng.”

* Các em hãy quan sát từ “quả” trong câu này. Nó được so sánh với “bóng”. “Quả bóng” là gì? Là vật dùng để chơi thể thao, thường có hình tròn.
* Vậy, “trăng tròn như quả bóng” có nghĩa là gì? À, vầng trăng tròn vành vạnh được so sánh với hình dáng tròn của quả bóng. Từ “quả” ở đây được dùng để chỉ một đồ vật có hình dáng tròn. Sự tương đồng về hình dáng tròn đã giúp ta hiểu được ý nghĩa này.

Vậy, trong câu này:
* Nghĩa gốc của từ “quả”: chỉ bộ phận sinh sản của thực vật, mang hạt.
* Nghĩa chuyển của từ “quả”: chỉ đồ vật, vật thể có hình dáng tròn.

Bước 4: Phân tích câu “Quả đất là ngôi nhà chung của chúng ta.”

* Bây giờ, chúng ta cùng xem từ “quả” trong câu “Quả đất” có nghĩa là gì. “Quả đất” chính là hành tinh mà chúng ta đang sinh sống, có hình dạng gần giống một quả cầu.
* Vậy, tại sao người ta lại gọi là “quả đất”? Đó là vì hình dáng của Trái Đất tròn giống như một quả bóng, một quả cầu. Từ “quả” ở đây không còn chỉ bộ phận của cây nữa, mà được dùng để chỉ một vật thể có hình dáng cầu, hình dáng tròn.

Vậy, trong câu này:
* Nghĩa gốc của từ “quả”: chỉ bộ phận sinh sản của thực vật, mang hạt.
* Nghĩa chuyển của từ “quả”: chỉ vật thể có hình dáng tròn, hình cầu.

Tổng hợp kết quả vào bảng:

Bây giờ, chúng ta sẽ điền kết quả vào bảng theo yêu cầu của đề bài nhé.

Nghĩa gốc | Nghĩa chuyển
——- | ——–
Chỉ bộ phận sinh sản của thực vật, mang hạt. | Chỉ hình ảnh có hình dáng tương tự, gợi lên sự liên tưởng.
Chỉ bộ phận sinh sản của thực vật, mang hạt. | (Không có nghĩa chuyển trong câu này)
Chỉ bộ phận sinh sản của thực vật, mang hạt. | Chỉ đồ vật, vật thể có hình dáng tròn.
Chỉ bộ phận sinh sản của thực vật, mang hạt. | Chỉ vật thể có hình dáng tròn, hình cầu.

Các em thấy đó, từ “quả” rất quen thuộc nhưng lại có nhiều ý nghĩa khác nhau. Khi đọc một câu, chúng ta cần dựa vào ngữ cảnh để xác định đúng nghĩa của từ, như vậy bài văn mới hay và sinh động được.

Các em đã hiểu bài chưa nào? Nếu có gì chưa rõ, hãy mạnh dạn hỏi cô nhé!