Chúng ta sẽ cùng nhau phân tích từng câu một:

a) Mặt trời mọc, sương tan dần.

Ở câu này, chúng ta có hai vế câu:

• Vế 1: Mặt trời mọc.
• Vế 2: Sương tan dần.

Mỗi vế câu này đều có đủ chủ ngữ và vị ngữ:

• Vế 1: Chủ ngữ là “Mặt trời”, vị ngữ là “mọc”.
• Vế 2: Chủ ngữ là “Sương”, vị ngữ là “tan dần”.

Vì câu này có hai vế câu độc lập, mỗi vế đều có đủ chủ ngữ và vị ngữ, nên đây là câu ghép.

b) Những bông hoa hồng đua nhau khoe sắc trong vườn.

Câu này chỉ có một cụm chủ – vị:

• Chủ ngữ: Những bông hoa hồng
• Vị ngữ: đua nhau khoe sắc trong vườn

Vì câu chỉ có một chủ ngữ và một vị ngữ, nên đây là câu đơn.

c) Buổi sáng, khi ông mặt trời thức dậy, lũ chim bắt đầu hót líu lo.

Chúng ta hãy cùng phân tích câu này nhé:

• Vế 1 (phụ thuộc): khi ông mặt trời thức dậy.
• Vế 2 (chính): lũ chim bắt đầu hót líu lo.

Chúng ta có thể thấy rõ:

• Vế 1: Chủ ngữ là “ông mặt trời”, vị ngữ là “thức dậy”. Tuy nhiên, vế này bắt đầu bằng từ “khi” nên nó là một mệnh đề phụ, bổ sung ý nghĩa về thời gian cho vế chính.
• Vế 2: Chủ ngữ là “lũ chim”, vị ngữ là “bắt đầu hót líu lo”.

Vì câu này có hai vế câu, trong đó có một vế phụ thuộc và một vế chính, nên đây là câu ghép.

d) Chẳng những Nam học giỏi mà bạn ấy còn đá bóng rất hay.

Câu này cũng có hai vế câu:

• Vế 1: Chẳng những Nam học giỏi.
• Vế 2: mà bạn ấy còn đá bóng rất hay.

Chúng ta xem xét chủ ngữ và vị ngữ của từng vế:

• Vế 1: Chủ ngữ là “Nam”, vị ngữ là “học giỏi”.
• Vế 2: Chủ ngữ là “bạn ấy”, vị ngữ là “đá bóng rất hay”.

Câu này có hai vế câu song song, liên kết với nhau bằng các cặp quan hệ từ “chẳng những… mà”. Do đó, đây là câu ghép.

Vậy là chúng ta đã cùng nhau phân tích xong bốn câu. Các em nhớ nhé:

• Câu đơn là câu có một chủ ngữ và một vị ngữ.
• Câu ghép là câu có hai hoặc nhiều cụm chủ – vị độc lập hoặc phụ thuộc nhau, thể hiện mối quan hệ ý nghĩa giữa các sự việc.

Các em hãy xem lại bài và nếu có câu hỏi nào thì mạnh dạn hỏi cô nhé! Cô mong các em nắm vững bài học hôm nay.