Ý nghĩa bài khí, ghép mí
Phần 1: Ý nghĩa của bài khí và ghép mí
Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ bài khí và ghép mí là gì và tại sao chúng lại quan trọng.
1. Bài khí
a) Khái niệm: Bài khí là quá trình làm sạch bề mặt chi tiết máy, loại bỏ các vật liệu thừa, ba via, các gờ sắc, các phần nhô ra không cần thiết để đảm bảo chi tiết có hình dáng và kích thước theo đúng yêu cầu của thiết kế.
b) Ý nghĩa:
* Tăng độ chính xác: Khi các bề mặt chi tiết được làm sạch và có hình dáng đúng, chúng sẽ lắp ghép với nhau một cách chính xác, đảm bảo hoạt động trơn tru và hiệu quả của máy móc.
* Cải thiện khả năng làm việc: Bề mặt nhẵn mịn, không có ba via sẽ giúp giảm ma sát, chống mài mòn, tăng tuổi thọ cho chi tiết và toàn bộ máy.
* Đảm bảo an toàn: Loại bỏ các gờ sắc, ba via giúp tránh gây thương tích cho người sử dụng hoặc người vận hành máy.
* Tăng tính thẩm mỹ: Chi tiết sau khi được bài khí sẽ có hình dáng gọn gàng, sạch sẽ, tăng tính thẩm mỹ cho sản phẩm.
2. Ghép mí
a) Khái niệm: Ghép mí là kỹ thuật lắp ghép các chi tiết lại với nhau theo một cách thức nhất định, thường là để tạo thành một khối hoặc một bộ phận hoàn chỉnh. Có nhiều phương pháp ghép mí khác nhau tùy thuộc vào yêu cầu sử dụng và vật liệu.
b) Ý nghĩa:
* Tạo thành sản phẩm hoàn chỉnh: Ghép mí là bước cuối cùng để tập hợp các chi tiết riêng lẻ thành một sản phẩm có chức năng.
* Đảm bảo sự vững chắc và ổn định: Các chi tiết được ghép mí đúng kỹ thuật sẽ tạo ra một khối vững chắc, hoạt động ổn định, chịu được tải trọng và các tác động trong quá trình sử dụng.
* Cho phép tháo lắp: Một số phương pháp ghép mí cho phép tháo lắp các chi tiết khi cần thiết để bảo trì, sửa chữa hoặc thay thế.
* Tối ưu hóa chức năng: Việc lựa chọn phương pháp ghép mí phù hợp sẽ giúp phát huy tối đa chức năng của từng chi tiết và của cả bộ phận được lắp ghép.
Phần 2: Các bước thực hiện bài khí và ghép mí
Chúng ta sẽ đi vào từng bước cụ thể để thực hiện các kỹ thuật này.
1. Bài khí
a) Chuẩn bị:
* Dụng cụ: Kìm, dao, giũa, đá mài, máy mài (tùy thuộc vào kích thước và vật liệu chi tiết).
* Bảo hộ lao động: Kính bảo hộ, găng tay.
* Chi tiết cần bài khí.
b) Các bước thực hiện:
* Bước 1: Quan sát và xác định các phần thừa, ba via: Dùng mắt quan sát kỹ các cạnh, góc, lỗ trên chi tiết để xác định vị trí và mức độ của ba via, các phần vật liệu thừa, các gờ sắc.
* Bước 2: Lựa chọn dụng cụ phù hợp: Dựa vào vị trí, kích thước và vật liệu của ba via, chúng ta chọn dụng cụ bài khí thích hợp. Ví dụ:
* Ba via nhỏ ở cạnh mỏng: Dùng dao hoặc giũa.
* Ba via lớn, cứng: Dùng giũa, đá mài hoặc máy mài.
* Ba via ở lỗ: Dùng dao gọt lỗ hoặc dụng cụ chuyên dụng.
* Bước 3: Tiến hành bài khí:
* Giữ chắc chi tiết.
* Thao tác dụng cụ nhẹ nhàng, cẩn thận để loại bỏ ba via hoặc vật liệu thừa. Đối với việc dùng dao, cần chú ý hướng cắt để tránh làm xước hoặc làm hỏng bề mặt chi tiết.
* Đối với giũa, chúng ta có thể giũa theo một hướng nhất định hoặc theo hình số 8 để đạt hiệu quả tốt nhất.
* Đối với máy mài, cần điều chỉnh tốc độ và lực mài phù hợp.
* Bước 4: Kiểm tra lại: Sau khi bài khí, dùng tay sờ hoặc quan sát lại để đảm bảo tất cả ba via, vật liệu thừa đã được loại bỏ, bề mặt chi tiết nhẵn mịn và đúng theo yêu cầu.
2. Ghép mí
Chúng ta sẽ xem xét một số phương pháp ghép mí cơ bản.
a) Ghép mí bằng phương pháp bắt vít
* Khái niệm: Đây là phương pháp ghép các chi tiết bằng cách sử dụng các loại vít và đai ốc, bu lông.
* Các bước thực hiện:
* Bước 1: Chuẩn bị: Chi tiết cần ghép, vít, đai ốc (nếu có), bu lông (nếu có), tua vít, cờ lê, mỏ lết.
* Bước 2: Xác định vị trí lỗ lắp ghép: Đặt các chi tiết lên nhau đúng vị trí, căn chỉnh theo bản vẽ hoặc theo yêu cầu.
* Bước 3: Lắp ghép:
* Nếu có lỗ ren sẵn trên một chi tiết, chỉ cần đưa vít vào lỗ trên chi tiết còn lại và vặn vào lỗ ren.
* Nếu không có lỗ ren, ta dùng đai ốc: Đặt đai ốc vào vị trí tương ứng với lỗ trên chi tiết thứ hai. Sau đó, đưa vít qua lỗ trên chi tiết thứ nhất, rồi qua lỗ trên chi tiết thứ hai và vặn vào đai ốc.
* Nếu dùng bu lông, ta đưa bu lông qua các lỗ trên cả hai chi tiết, sau đó lắp đai ốc vào đầu bu lông và xiết chặt.
* Bước 4: Kiểm tra độ chặt: Dùng dụng cụ siết chặt các vít, bu lông để đảm bảo các chi tiết được ghép chắc chắn. Lưu ý không siết quá chặt để tránh làm hỏng ren hoặc làm biến dạng chi tiết.
b) Ghép mí bằng phương pháp tán đinh
* Khái niệm: Ghép mí bằng cách sử dụng đinh tán để liên kết các chi tiết.
* Các bước thực hiện:
* Bước 1: Chuẩn bị: Chi tiết cần ghép, đinh tán, dụng cụ tán đinh (súng tán đinh hoặc búa và dụng cụ đột).
* Bước 2: Khoan lỗ: Đặt các chi tiết lên nhau, xác định vị trí và khoan lỗ xuyên qua tất cả các chi tiết cần ghép. Đường kính lỗ phải bằng đường kính thân đinh tán.
* Bước 3: Lắp đinh tán: Đưa đinh tán vào lỗ vừa khoan.
Bước 4: Tiến hành tán đinh:*
* Dùng súng tán đinh: Đặt đầu súng vào đinh tán và bóp cò. Súng sẽ kéo phần đầu của đinh tán, làm cho phần cuối của nó nở ra và cố định các chi tiết.
Dùng búa và dụng cụ đột:* Đặt một đầu của đinh tán lên một bề mặt phẳng. Dùng dụng cụ đột đặt lên đầu còn lại của đinh tán và dùng búa gõ nhẹ để làm cho phần đầu của đinh tán nở ra. Lặp lại quy trình này cho đến khi đinh tán được cố định chắc chắn.
* Bước 5: Kiểm tra: Kiểm tra xem các chi tiết đã được ghép chặt hay chưa.
c) Ghép mí bằng phương pháp hàn (sơ lược)
* Khái niệm: Hàn là phương pháp nối các chi tiết kim loại lại với nhau bằng cách nung nóng chảy vật liệu ở chỗ nối, thường có hoặc không có vật liệu phụ.
* Ý nghĩa: Tạo ra mối nối bền chắc, liền một khối.
* Lưu ý: Kỹ thuật hàn tương đối phức tạp và đòi hỏi trang thiết bị chuyên dụng, cũng như kiến thức về an toàn lao động. Trong chương trình lớp 10, chúng ta chỉ tìm hiểu sơ lược về ý nghĩa và phương pháp cơ bản.
D) Ghép mí bằng phương pháp dán
* Khái niệm: Sử dụng keo chuyên dụng để kết dính các chi tiết.
* Ý nghĩa: Phù hợp với các chi tiết nhỏ, nhẹ hoặc cần yêu cầu thẩm mỹ cao, không bị lộ mối nối.
* Các bước thực hiện:
* Bước 1: Chuẩn bị: Chi tiết cần ghép, keo dán, dung dịch tẩy rửa (nếu cần).
* Bước 2: Làm sạch bề mặt: Đảm bảo bề mặt các chi tiết cần dán sạch sẽ, không dính dầu mỡ, bụi bẩn. Có thể dùng dung dịch tẩy rửa để làm sạch.
* Bước 3: Bôi keo: Bôi một lớp keo mỏng, đều lên một hoặc cả hai bề mặt cần ghép.
* Bước 4: Ép và giữ: Ép hai chi tiết lại với nhau theo đúng vị trí và giữ trong một khoảng thời gian nhất định cho đến khi keo khô và bám chắc. Thời gian khô sẽ tùy thuộc vào loại keo sử dụng.
* Bước 5: Kiểm tra: Kiểm tra độ bám dính của mối dán.
Phần 3: Bài tập thực hành
Các em hãy thử áp dụng những kiến thức vừa học để thực hiện các bài tập sau trong sách giáo khoa trang 53.
* Bài tập 1: Hãy mô tả các bước bài khí cho một chi tiết kim loại có ba via ở cạnh.
* Gợi ý: Các em xem lại phần 2.1.b để trình bày tuần tự các bước: quan sát, chọn dụng cụ, thực hiện, kiểm tra.
* Bài tập 2: Hãy nêu các bước lắp ghép hai tấm kim loại bằng phương pháp bắt vít.
* Gợi ý: Tương tự, các em xem lại phần 2.2.a và trình bày các bước theo trình tự.
Các em hãy thảo luận với bạn bè và hoàn thành các bài tập này. Nếu có bất kỳ khó khăn nào, đừng ngần ngại đặt câu hỏi cho thầy nhé!
Hy vọng bài giảng hôm nay đã giúp các em hiểu rõ hơn về ý nghĩa và các bước thực hiện kỹ thuật bài khí và ghép mí. Đây là những kỹ năng rất hữu ích trong thực tế và trong các bài thực hành sau này. Chúc các em học tốt!
Ý nghĩa bài khí
Bài khí là quá trình đuổi bớt chất khí ra khỏi khoảng không đỉnh hộp nhằm tránh tạo ra áp suất cao khi thanh trùng gây bung vỡ nắp hộp. Trước khi ghép kín đồ hộp, cần đuổi bớt các chất khí tồn tại trong đồ hộp ấy đi.
Ý nghĩa ghép mí
-Ngăn cách hẳn thực phẩm với môi trường không khí và vi sinh vật bên ngoài là một quá trình quan trọng có ảnh hưởng tới thời gian bảo quản lâu dài của thực phẩm.
– Nắp đồ hộp cần phải được ghép thật kín, chắc chắn, khi thanh trùng thực phẩm và chất khí trong hỗn hợp giãn nở nhiều cũng không làm hở các mối ghép hay bật nắp ra khỏi bao bì.
– Dễ dàng cho công đoạn xếp hộp vào nồi thanh trùng có thể để hộp ở bất kỳ trạng thái nào cũng không sợ bị đổ chảy ra ngoài.
– Thuận lợi cho quá trình thanh trùng, nếu đã ghép mí khi thanh trùng ở nhiệtđộ và áp suất cao, thực phẩm có sôi lên cũng không bị trào ra ngoài.
– Thuận lợi cho quá trình bảo quản, vận chuyển từ nơi này đến nơi khác mà thực phẩm bên trong hộp không bị đổ chảy ra ngoài.
– Ngăn không cho các động vật, côn trùng chuôi vào làm hư hỏng thực phẩm bên trong.
– Quá trình ghép kín đồ hộp tiến hành bằng các loại máy cấu tạo rất khác nhau tuỳ theo mức độ tự động hoá của sản xuất và yêu cầu đối với chất lượng của sản phẩm cần ghép kín trong áp suất chân không hay áp suất thường.