Các em hãy đọc kỹ lại dữ liệu và cùng cô đi vào từng câu hỏi nhé.

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính trong đoạn văn.

Gợi ý và phân tích:
Để xác định phương thức biểu đạt chính, các em cần tự hỏi: Mục đích chính của toàn bộ dữ liệu này là gì? Có phải chỉ đơn thuần là kể một câu chuyện không? Hay là để bàn luận, thuyết phục người đọc về một vấn đề nào đó?
– Đoạn (1) kể lại một câu chuyện ngụ ngôn, vậy nó sử dụng phương thức tự sự.
– Đoạn (2) và (3) lại không kể chuyện, mà trực tiếp nêu lên quan điểm, đánh giá về “lòng đố kị”, “lòng cao thượng”. Ví dụ: “Chính lòng đố kị đã…”, “Lòng đố kị là một tính xấu…”. Đây là dấu hiệu của phương thức nghị luận.
– Toàn bộ dữ liệu dùng câu chuyện ở đoạn (1) làm bằng chứng (dẫn chứng) để làm sáng tỏ cho lập luận, quan điểm ở đoạn (2) và (3).
Vì vậy, mục đích bao trùm của cả ba đoạn là để bàn luận, thuyết phục người đọc về tác hại của lòng đố kị.

Trả lời:
Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong toàn bộ dữ liệu là nghị luận.

Câu 2: Tại sao tác giả ngụ ngôn lại cho rằng “mọi ước mơ được toại nguyện luôn phải đi kèm theo những điều kiện nào đó”?

Gợi ý và phân tích:
Câu nói này mang ý nghĩa triết lý sâu sắc. Các em hãy suy nghĩ về thực tế cuộc sống. Để đạt được một điều gì đó, chúng ta có cần phải nỗ lực, đánh đổi hay chấp nhận một điều gì khác không? Ví dụ, để có kết quả học tập tốt, các em phải chấp nhận điều kiện là phải chăm chỉ học bài, bớt thời gian vui chơi.

Trả lời:
Tác giả ngụ ngôn cho rằng “mọi ước mơ được toại nguyện luôn phải đi kèm theo những điều kiện nào đó” vì:
– Điều này phản ánh một quy luật trong cuộc sống: không có gì là hoàn toàn miễn phí hay dễ dàng có được. Để đạt được một thành quả (ước mơ toại nguyện), con người thường phải chấp nhận sự đánh đổi, trả một cái giá hoặc tuân theo một quy tắc nhất định (điều kiện).
– Trong câu chuyện, điều kiện “người hàng xóm sẽ có gấp đôi” chính là thử thách đối với lòng cao thượng và sự vị tha của người đàn ông, từ đó làm bộc lộ bản chất và bài học của câu chuyện.

Câu 3: Trong đoạn văn (1) người đàn ông ước những gì? Kết quả ra sao? Em có suy nghĩ gì về ước mơ cuối cùng của người đàn ông trong câu chuyện?

Gợi ý và phân tích:
Câu này có ba yêu cầu rõ rệt. Các em cần trả lời lần lượt từng ý, bám sát vào chi tiết trong đoạn (1).
– Ý 1 và 2: Đọc kỹ đoạn (1) để tìm chi tiết người đàn ông ước gì và kết quả.
– Ý 3: Nêu cảm nhận, đánh giá của riêng em về hành động cuối cùng đó. Nó tốt hay xấu? Vì sao?

Trả lời:
– Những điều người đàn ông ước và kết quả:
+ Ban đầu, ông ước có những thứ tốt đẹp cho mình, ví dụ như “sở hữu ngôi nhà đẹp”. Kết quả là người hàng xóm lại có những thứ tốt hơn gấp bội (văn bản dùng hình ảnh “có hẳn một mỏ vàng” để diễn tả sự hơn kém đó).
+ Cuối cùng, ông ước “mình bị mù một mắt”. Kết quả là người hàng xóm “mù cả hai”.

– Suy nghĩ về ước mơ cuối cùng của người đàn ông:
Ước mơ cuối cùng của người đàn ông là một ước mơ thật đáng sợ và đáng lên án. Em có những suy nghĩ sau:
+ Đó là một ước mơ ích kỷ, nhỏ nhen và độc ác, xuất phát từ lòng đố kị tột độ.
+ Nó cho thấy lòng đố kị đã biến người đàn ông từ may mắn trở thành bất hạnh, từ mong muốn điều tốt cho mình thành mong muốn điều xấu cho người khác, thậm chí chấp nhận tự hủy hoại bản thân.
+ Hành động này cho thấy sự mù quáng của lòng ghen ghét. Thay vì nỗ lực để bản thân tốt hơn, ông ta lại chọn cách kéo người khác xuống vũng bùn đau khổ cùng mình. Đây là một bài học cảnh tỉnh sâu sắc.

Câu 4: Theo em, vì sao lòng đố kị là một tính xấu cần khắc phục?

Gợi ý và phân tích:
Để trả lời câu hỏi này, các em có thể dựa vào nội dung của đoạn (2) và (3), kết hợp với suy nghĩ của bản thân. Hãy tìm những tác hại mà lòng đố kị gây ra.

Trả lời:
Theo em, lòng đố kị là một tính xấu cần khắc phục vì những lý do sau:
– Đối với bản thân: Lòng đố kị làm cho tâm hồn con người trở nên nhỏ nhen, ích kỷ (như đoạn (2) đã chỉ ra). Nó khiến chúng ta không bao giờ cảm thấy thanh thản, vui vẻ mà luôn sống trong cảm giác khó chịu, hận thù và suy nghĩ mù quáng. Giống như người đàn ông trong chuyện, người có lòng đố kị sẽ tự làm khổ chính mình trước tiên.
– Đối với các mối quan hệ: Lòng đố kị phá hoại các mối quan hệ tốt đẹp, gây chia rẽ, mất đoàn kết.
– Đối với xã hội: Nếu ai cũng đố kị, kìm hãm sự phát triển của nhau thì xã hội sẽ không thể tiến bộ (ngược lại với điều đoạn (3) nêu ra).

Câu 5: Việc trích dẫn đoạn văn (1) có tác dụng gì trong lập luận của dữ liệu trên?

Gợi ý và phân tích:
Các em hãy nghĩ xem, nếu không có câu chuyện ở đoạn (1), mà chỉ có những lời bàn luận ở đoạn (2) và (3) thì bài viết sẽ như thế nào? Có dễ hiểu và thuyết phục không? Câu chuyện ở đoạn (1) đóng vai trò gì?

Trả lời:
Việc trích dẫn đoạn văn (1) (câu chuyện ngụ ngôn) có tác dụng rất quan trọng trong lập luận của dữ liệu:
– Làm cho vấn đề trở nên cụ thể, sinh động: Thay vì chỉ nói lý thuyết “lòng đố kị là xấu”, câu chuyện đã vẽ ra một bức tranh cụ thể về tác hại của lòng đố kị, giúp người đọc dễ hình dung, dễ hiểu.
– Tăng sức thuyết phục cho lập luận: Câu chuyện là một dẫn chứng xác thực, một bằng chứng sống động cho những lý lẽ được nêu ra ở đoạn (2) và (3). Nhờ có câu chuyện này, lập luận của tác giả trở nên đáng tin cậy và có sức nặng hơn.

Câu 6: Em rút ra thông điệp gì tâm đắc nhất từ đoạn dữ liệu trên? Vì sao?

Gợi ý và phân tích:
Đây là một câu hỏi mở, các em có thể tự do nêu lên bài học mà mình cảm thấy sâu sắc nhất. Không có câu trả lời nào là sai, miễn là các em giải thích được “Vì sao” một cách hợp lý và chân thành. Em có thể chọn thông điệp về tác hại của lòng đố kị, hoặc thông điệp về giá trị của lòng cao thượng.

Trả lời:
(Các em có thể có những câu trả lời khác nhau. Dưới đây là một ví dụ để các em tham khảo).

Thông điệp em tâm đắc nhất từ dữ liệu trên là: “Hạnh phúc thực sự không đến từ việc hơn thua người khác, mà đến từ sự thanh thản trong tâm hồn”.

Em tâm đắc với thông điệp này vì:
– Câu chuyện đã cho thấy người đàn ông dù “ước gì được nấy” nhưng lại không hề hạnh phúc. Sự may mắn của ông không mang lại niềm vui mà chỉ mang lại sự so bì, bực tức khi thấy người khác có nhiều hơn.
– Ngược lại, nếu ông biết vui với những gì mình có và mừng cho người hàng xóm, tâm hồn ông đã có thể bình yên và ông đã thực sự tận hưởng được sự may mắn của mình. Điều này nhắc nhở em rằng, hạnh phúc không nằm ở vật chất hay việc so sánh với người khác, mà nằm ở chính cách suy nghĩ và thái độ sống rộng rãi, cao thượng của chúng ta.

Cô hy vọng phần hướng dẫn giải bài tập này sẽ giúp các em hiểu bài sâu hơn. Hãy luôn nhớ rèn luyện cho mình một tâm hồn rộng mở, biết vui với thành công của bạn bè, các em nhé. Chúc các em học tốt