Chào các em! Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau chinh phục hai bài tập nhỏ nhưng rất quan trọng trong chương trình Hóa học lớp 11. Các em hãy mở sách giáo khoa và ghi chép lại nhé!

—

Bài tập 1: Số liên kết cho nhận trong phân tử HNO3

Để xác định số liên kết cho nhận trong phân tử HNO3, chúng ta cần xem xét cấu trúc Lewis của phân tử này.

Bước 1: Xác định công thức cấu tạo của HNO3.

Phân tử HNO3 gồm có nguyên tử Nitơ (N) ở trung tâm, liên kết với 3 nguyên tử Oxy (O) và 1 nguyên tử Hydro (H).

Bước 2: Tính tổng số electron hóa trị của các nguyên tử trong phân tử.

Oxy (O) thuộc nhóm VIA, có 6 electron hóa trị. Trong HNO3 có 3 nguyên tử O, vậy tổng số electron hóa trị từ Oxy là: 3 6 = 18 electron.
Nitơ (N) thuộc nhóm VA, có 5 electron hóa trị. Trong HNO3 có 1 nguyên tử N, vậy tổng số electron hóa trị từ Nitơ là: 1 5 = 5 electron.
Hydro (H) thuộc nhóm IA, có 1 electron hóa trị. Trong HNO3 có 1 nguyên tử H, vậy tổng số electron hóa trị từ Hydro là: 1 1 = 1 electron.

Tổng số electron hóa trị trong phân tử HNO3 là: 18 + 5 + 1 = 24 electron.

Bước 3: Vẽ cấu trúc Lewis và xác định các loại liên kết.

Chúng ta sẽ sắp xếp các nguyên tử và phân chia electron để đạt được quy tắc octet (hoặc quy tắc duy trì 2 electron cho Hydro).

Cấu trúc của HNO3 như sau: Nguyên tử N ở trung tâm, liên kết với 1 nguyên tử O bằng liên kết đôi (N=O). Nguyên tử O này cũng liên kết với 1 nguyên tử H bằng liên kết đơn (O-H). Nguyên tử N còn lại liên kết với 2 nguyên tử O khác bằng liên kết đơn.

Tuy nhiên, để Nitơ đạt được quy tắc octet và theo cấu trúc bền vững nhất, ta cần xem xét thêm liên kết cho nhận. Cấu trúc Lewis đúng của HNO3 là:

O
||
N – OH
|
O

Trong đó:
* Nguyên tử N liên kết với 1 nguyên tử O bằng liên kết đôi (N=O). Liên kết này được tạo thành từ 4 electron, mỗi nguyên tử đóng góp 2 electron.
* Nguyên tử N liên kết với 1 nguyên tử O bằng liên kết đơn (N-O).
* Nguyên tử O này (liên kết đơn với N) lại liên kết với nguyên tử H bằng liên kết đơn (O-H).
* Nguyên tử O còn lại (liên kết đơn với N) sẽ nhận 1 cặp electron từ nguyên tử N để tạo thành liên kết cho nhận. Nguyên tử N sẽ “cho” 1 cặp electron của mình cho nguyên tử O này.

Khi vẽ biểu diễn các cặp electron:
* Liên kết đôi (N=O): Mỗi nguyên tử đóng góp 2 electron.
* Liên kết đơn (N-O): Mỗi nguyên tử đóng góp 1 electron.
* Liên kết đơn (O-H): Mỗi nguyên tử đóng góp 1 electron.
* Liên kết cho nhận (N -> O): Nguyên tử N “cho” 1 cặp electron, nguyên tử O “nhận” 1 cặp electron.

Dựa trên cấu trúc Lewis này, ta có thể đếm các loại liên kết:
* Liên kết cộng hóa trị có cực: 2 liên kết đơn (N-O, O-H) và 1 liên kết đôi (N=O).
* Liên kết cho nhận: 1 liên kết (N -> O).

Vậy, trong phân tử HNO3 có 1 liên kết cho nhận.

—

Bài tập 2: pH và màu giấy quỳ

Bước 1: Hiểu về giá trị pH.

Giá trị pH là đại lượng đo độ axit hoặc độ bazơ của một dung dịch.
* Nếu pH < 7, dung dịch có tính axit. * Nếu pH = 7, dung dịch trung tính. * Nếu pH > 7, dung dịch có tính bazơ (kiềm).

Bước 2: Phân tích giá trị pH đã cho.

Đề bài cho biết giá trị pH của dung dịch X là 9.

Bước 3: So sánh giá trị pH với ngưỡng trung tính.

Ta có pH = 9. Giá trị này lớn hơn 7.

Bước 4: Kết luận về tính chất của dung dịch X.

Vì pH > 7, dung dịch X có tính bazơ.

Bước 5: Xác định màu giấy quỳ khi nhúng vào dung dịch X.

Giấy quỳ tím là một loại chất chỉ thị màu axit-bazơ.
* Trong môi trường axit (pH < 7), giấy quỳ chuyển màu đỏ. * Trong môi trường trung tính (pH = 7), giấy quỳ giữ nguyên màu tím. * Trong môi trường bazơ (pH > 7), giấy quỳ chuyển màu xanh.

Do dung dịch X có tính bazơ (pH=9), nên khi nhúng giấy quỳ vào, giấy quỳ sẽ chuyển sang màu xanh.

Vậy, nhúng giấy quỳ vào dung dịch X, giấy quỳ chuyển màu xanh.

—

Các em thấy không, hai bài tập này tuy đơn giản nhưng giúp chúng ta củng cố kiến thức về cấu tạo phân tử và tính chất hóa học cơ bản. Các em hãy ôn lại thật kỹ nhé! Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi thầy. Chúc các em học tốt!