***

Bài tập 3: Điền tiếp vào 3 từ đồng nghĩa với mỗi từ sau:

* Chạy: phi,…

Các em còn nhớ những từ nào miêu tả hành động chạy nhanh, gấp gáp không nào?
À, đúng rồi! Chúng ta có thể điền thêm các từ: băng, lao, vụt.

Vậy là ta có:
Chạy: phi, băng, lao, vụt.

***

Bài tập 4: Xếp các từ dưới đây thành những từ đồng nghĩa với nhau và chỉ ra nghĩa chung của mỗi nhóm từ:

Các em nhìn vào danh sách các từ cô cho nhé:
đi, vắng vẻ, tồi, chạy, vắng teo, xấu, rộng, vắng ngắt, bát ngát, tồi tệ, nhảy, mênh mông, xấu xa, hèn hạ, ti tiện, hiu quạnh, hiu hắt, bao la, thênh thang.

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng nhau phân loại chúng thành các nhóm từ có nghĩa gần giống nhau.

* Nhóm 1: Các từ miêu tả sự di chuyển nhanh.
Cô thấy có từ “đi”, “chạy”, “nhảy”. Tuy nhiên, “đi” là chung chung, còn “chạy” và “nhảy” là những cách di chuyển nhanh hơn. Trong bài này, chúng ta tập trung vào các từ miêu tả sự di chuyển rất nhanh.
Ta có các từ: chạy, nhảy. Tuy nhiên, các từ khác trong danh sách không liên quan đến di chuyển nhanh. Có lẽ đây là một phần của câu hỏi yêu cầu tìm từ đồng nghĩa với “đi” nếu đề đầy đủ hơn. Nhưng với danh sách cho sẵn, chúng ta chỉ có thể ghép các từ diễn tả hành động hoặc trạng thái.

Xem lại đề bài, các em cho cô biết có những từ nào miêu tả sự di chuyển nhanh hoặc hành động tương tự không?
À, trong danh sách này, từ “đi” là một hành động, “chạy” cũng là hành động. “Nhảy” cũng là hành động. Tuy nhiên, để xét nghĩa chung của một nhóm, ta cần xem xét các từ có ý nghĩa tương đồng nhất.

Cô gợi ý nhé: có những từ miêu tả sự di chuyển, có những từ miêu tả sự trống vắng, có những từ miêu tả sự tiêu cực, có những từ miêu tả sự rộng lớn.

Chúng ta hãy thử ghép nhé:
* Nhóm 1: Các từ chỉ sự rộng lớn, bao la.
Các em tìm những từ nào nói về không gian rộng lớn?
Đúng rồi! Ta có: rộng, bát ngát, mênh mông, bao la, thênh thang.
Nghĩa chung của nhóm này là: Chỉ không gian, quy mô rất lớn, trải dài, không bị giới hạn.

* Nhóm 2: Các từ chỉ sự vắng vẻ, trống trải.
Tìm những từ miêu tả nơi không có người hoặc rất ít người, cảm giác cô quạnh.
Các em tìm được những từ nào?
Cô thấy có: vắng vẻ, vắng teo, vắng ngắt, hiu quạnh, hiu hắt.
Nghĩa chung của nhóm này là: Chỉ nơi không có người qua lại, hoặc rất ít người, mang cảm giác cô đơn, buồn bã.

* Nhóm 3: Các từ chỉ sự tiêu cực, xấu xa.
Những từ này miêu tả những điều không tốt, đáng chê trách.
Ta có: tồi, xấu, tồi tệ, xấu xa, hèn hạ, ti tiện.
Nghĩa chung của nhóm này là: Chỉ những điều, hành động, tính cách rất tệ, không tốt đẹp, đáng bị phê phán.

* Nhóm 4: Các từ chỉ hành động di chuyển.
Trong danh sách này, ta có các từ chỉ hành động di chuyển: đi, chạy, nhảy.
Nghĩa chung của nhóm này là: Các hành động đưa thân thể từ nơi này đến nơi khác.

Vậy là chúng ta đã hoàn thành xong bài tập 4 rồi!

***

Bài tập 6: Thay từ in đậm dùng sai trong câu dưới bằng một từ đồng nghĩa cho phù hợp hoàn cảnh.

a) Con mời bố mẹ ăn cơm. (từ in đậm : ăn)

Các em thấy câu này có gì lạ không? “Con mời bố mẹ ăn cơm.”
Từ “ăn” ở đây là từ chỉ hành động ăn cơm. Tuy nhiên, khi chúng ta mời người lớn tuổi hơn, hoặc bày tỏ sự kính trọng, chúng ta thường dùng những từ lễ phép hơn.
Vậy, từ nào trong tiếng Việt dùng để mời người lớn tuổi hơn dùng bữa một cách trang trọng?
Đúng rồi, đó là từ: xơi.

Câu sửa lại cho phù hợp là: Con mời bố mẹ xơi cơm.

***

Bài tập 8: Tìm từ dùng sai trong câu dưới rồi sửa sao cho phù hợp:

b) Chúng ta cần tố cáo những khuyết điểm của bạn để giúp nhau cùng tiến bộ.

Các em đọc kỹ câu này nhé: “Chúng ta cần tố cáo những khuyết điểm của bạn để giúp nhau cùng tiến bộ.”
Từ “tố cáo” thường dùng để chỉ việc vạch trần một tội lỗi, một hành động sai trái nghiêm trọng trước cấp trên hoặc cơ quan pháp luật.
Trong mối quan hệ bạn bè, khi muốn chỉ ra những điều chưa tốt của nhau để cùng nhau sửa đổi, chúng ta nên dùng từ ngữ nào nhẹ nhàng và mang tính xây dựng hơn?
À, chúng ta có thể dùng từ nhắc nhở, chỉ ra, hoặc góp ý. Từ “góp ý” thể hiện sự đóng góp ý kiến mang tính xây dựng, rất phù hợp trong trường hợp này.

Vậy, từ dùng sai là “tố cáo”.
Câu sửa lại là: Chúng ta cần góp ý những khuyết điểm của bạn để giúp nhau cùng tiến bộ.

***

Cô khen tất cả các em đã tích cực tham gia và làm bài tập thật tốt! Chúng ta đã cùng nhau ôn lại và mở rộng vốn từ về từ đồng nghĩa, đặc biệt là biết cách sử dụng từ ngữ sao cho phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp. Các em hãy luôn giữ gìn và trau dồi vốn từ của mình nhé! Hẹn gặp lại các em trong buổi học tới!