Chào các con, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau ôn tập và giải các bài tập về phép trừ phân số trong chương trình Toán lớp 4 nhé. Các con đã sẵn sàng chưa nào? Chúng ta cùng bắt đầu với câu a!

a, 11/2 – 3 =

Các con nhìn thấy ở đây là chúng ta có một phân số trừ đi một số nguyên. Để thực hiện được phép trừ này, chúng ta cần đưa số nguyên về dạng phân số.

Số 3 có thể viết thành phân số có mẫu số là 1, tức là 3/1.
Vậy, phép tính của chúng ta sẽ trở thành: 11/2 – 3/1

Bây giờ, chúng ta sẽ quy đồng mẫu số hai phân số này để có thể thực hiện phép trừ. Mẫu số chung nhỏ nhất của 2 và 1 là 2.

Phân số thứ nhất 11/2 đã có mẫu số là 2 rồi, nên chúng ta giữ nguyên.

Phân số thứ hai 3/1, để có mẫu số là 2, chúng ta sẽ nhân cả tử số và mẫu số với 2:
3/1 = (3 x 2) / (1 x 2) = 6/2

Vậy, phép tính của chúng ta bây giờ là: 11/2 – 6/2

Khi hai phân số đã có cùng mẫu số, chúng ta chỉ cần giữ nguyên mẫu số và trừ các tử số với nhau:
11/2 – 6/2 = (11 – 6) / 2 = 5/2

Vậy kết quả của phép tính a là 5/2.

b, 11/5 – 3/4 =

Ở phép tính này, chúng ta có phép trừ hai phân số không cùng mẫu số. Bước đầu tiên là chúng ta cần quy đồng mẫu số.

Chúng ta tìm mẫu số chung nhỏ nhất của 5 và 4. Bội của 5 là: 5, 10, 15, 20, 25,…
Bội của 4 là: 4, 8, 12, 16, 20, 24,…
Mẫu số chung nhỏ nhất của 5 và 4 là 20.

Bây giờ, chúng ta quy đồng phân số thứ nhất 11/5:
Để mẫu số từ 5 thành 20, chúng ta nhân 5 với 4. Vậy chúng ta cũng phải nhân tử số 11 với 4:
11/5 = (11 x 4) / (5 x 4) = 44/20

Tiếp theo, chúng ta quy đồng phân số thứ hai 3/4:
Để mẫu số từ 4 thành 20, chúng ta nhân 4 với 5. Vậy chúng ta cũng phải nhân tử số 3 với 5:
3/4 = (3 x 5) / (4 x 5) = 15/20

Sau khi quy đồng, phép tính của chúng ta trở thành: 44/20 – 15/20

Bây giờ, hai phân số đã có cùng mẫu số là 20. Chúng ta giữ nguyên mẫu số và trừ các tử số:
44/20 – 15/20 = (44 – 15) / 20 = 29/20

Vậy kết quả của phép tính b là 29/20.

c, 12/5 – 3/10 =

Tương tự như câu b, đây là phép trừ hai phân số không cùng mẫu số. Chúng ta cần quy đồng mẫu số.

Tìm mẫu số chung nhỏ nhất của 5 và 10.
Ta thấy 10 chia hết cho 5. Vậy 10 là mẫu số chung nhỏ nhất.

Phân số thứ nhất 12/5, để mẫu số từ 5 thành 10, chúng ta nhân 5 với 2. Vậy chúng ta cũng phải nhân tử số 12 với 2:
12/5 = (12 x 2) / (5 x 2) = 24/10

Phân số thứ hai 3/10 đã có mẫu số là 10 rồi, nên chúng ta giữ nguyên.

Phép tính của chúng ta bây giờ là: 24/10 – 3/10

Khi hai phân số đã có cùng mẫu số, chúng ta giữ nguyên mẫu số và trừ các tử số:
24/10 – 3/10 = (24 – 3) / 10 = 21/10

Vậy kết quả của phép tính c là 21/10.

Các con thấy đó, để thực hiện phép trừ phân số, chúng ta cần nhớ các bước:
1. Nếu trừ phân số cho số nguyên, ta viết số nguyên dưới dạng phân số có mẫu số là 1.
2. Nếu hai phân số có mẫu số khác nhau, ta quy đồng mẫu số hai phân số đó.
3. Trừ các tử số với nhau và giữ nguyên mẫu số chung.

Chúng ta có công thức tổng quát để trừ hai phân số có mẫu số khác nhau \( \frac{a}{b} – \frac{c}{d} \):
Tìm \( m \) là mẫu số chung của \( b \) và \( d \).
\( \frac{a}{b} = \frac{a \times m_1}{b \times m_1} \)
\( \frac{c}{d} = \frac{c \times m_2}{d \times m_2} \)
\( \frac{a}{b} – \frac{c}{d} = \frac{a \times m_1}{b \times m_1} – \frac{c \times m_2}{d \times m_2} = \frac{a \times m_1 – c \times m_2}{m} \)

Bài học hôm nay đến đây là hết. Các con về nhà ôn tập thật kỹ nhé!