Chào em!

Cô/thầy hiểu cảm giác lo lắng của em lúc này, đặc biệt là khi kỳ thi tuyển sinh 10 đang đến gần. Đây là một cột mốc quan trọng, và việc cảm thấy bối rối không biết nên ôn tập những gì là điều hết sức bình thường. Em đừng quá lo lắng nhé! Môn Ngữ văn không khó như em nghĩ đâu, nếu chúng ta có phương pháp ôn tập hợp lý và một lộ trình rõ ràng.

Là một giáo viên Ngữ văn, cô/thầy sẽ hướng dẫn em thật chi tiết những nội dung cần ôn tập và cách thức để đạt hiệu quả tốt nhất. Em hãy tham khảo và lên kế hoạch cho mình nhé!

I. PHẦN ĐỌC HIỂU (Thường chiếm 3.0 – 4.0 điểm)

Phần này kiểm tra khả năng đọc, hiểu và phân tích văn bản của em. Văn bản thường là một đoạn văn xuôi (nghị luận, khoa học, báo chí) hoặc một đoạn thơ ngắn, chưa có trong chương trình học.

1. Kiến thức cần ôn tập:

             •  Các phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh, hành chính-công vụ. Em cần nhận diện được phương thức biểu đạt chính và phụ của đoạn văn, đoạn thơ.

             •  Các phép liên kết câu, liên kết đoạn văn: Phép lặp (từ ngữ, cấu trúc), phép thế (đại từ, từ ngữ đồng nghĩa), phép nối (quan hệ từ, từ ngữ chuyển tiếp), phép liên tưởng, phép đồng nghĩa/trái nghĩa.

             •  Các biện pháp tu từ: So sánh, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hóa, điệp ngữ, nói giảm nói tránh, nói quá, liệt kê, chơi chữ, tương phản, đảo ngữ… Em cần nhận diện và nêu tác dụng của chúng trong việc diễn đạt.

             •  Các phong cách ngôn ngữ: Sinh hoạt, khoa học, báo chí, văn chương, chính luận, hành chính.

             •  Xác định chủ đề, thông điệp, ý nghĩa, thái độ của tác giả/văn bản.

             •  Giải thích ý nghĩa của một từ ngữ, câu văn.

             •  Rút ra bài học, thông điệp ý nghĩa từ văn bản hoặc liên hệ bản thân.

             •  Xác định nhan đề, ý nghĩa của nhan đề.

2. Cách ôn tập:

             •  Đọc lại lý thuyết về các khái niệm trên trong sách giáo khoa Ngữ văn 9 (và 8 nếu cần).

             •  Luyện tập thường xuyên với các đề đọc hiểu trong sách bài tập, các đề thi thử, đề thi của các năm trước. Mỗi lần làm, hãy cố gắng phân tích thật kỹ các yếu tố được hỏi.

             •  Tập thói quen đọc các bài viết hay, có tính thời sự (trên báo, tạp chí…) để rèn luyện khả năng nắm bắt ý chính, thông điệp.

II. PHẦN TIẾNG VIỆT (Thường lồng ghép vào phần Đọc hiểu hoặc có câu hỏi riêng, khoảng 1.0 – 2.0 điểm)

Phần này tập trung vào các kiến thức ngữ pháp, từ vựng, ngữ nghĩa đã học ở lớp 8 và lớp 9.

1. Kiến thức cần ôn tập:

             •  Từ vựng: Từ Hán Việt, thuật ngữ, trường từ vựng, cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.

             •  Ngữ pháp:

                       ○  Các thành phần chính của câu (chủ ngữ, vị ngữ).

                       ○  Các thành phần phụ của câu (trạng ngữ, khởi ngữ, thành phần biệt lập: phụ chú, cảm thán, gọi đáp, tình thái).

                       ○  Các kiểu câu (câu đơn, câu ghép, câu đặc biệt).

                       ○  Câu phủ định, câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán.

             •  Ngữ nghĩa và giao tiếp:

                       ○  Hành động nói (khẳng định, hỏi, cầu khiến, hứa hẹn, bộc lộ cảm xúc…).

                       ○  Nghĩa tường minh và hàm ý. (Đây là phần rất hay ra đề).

2. Cách ôn tập:

             •  Hệ thống hóa kiến thức bằng sơ đồ tư duy hoặc bảng biểu để dễ nhớ.

             •  Làm nhiều bài tập vận dụng từ cơ bản đến nâng cao để nắm chắc cách nhận diện và phân tích.

             •  Chú ý các lỗi thường gặp về ngữ pháp, dùng từ, đặt câu.

III. PHẦN TẬP LÀM VĂN (Thường chiếm 6.0 – 7.0 điểm)

Đây là phần quan trọng nhất, quyết định điểm số của em. Phần này thường có 2 bài: Nghị luận xã hội và Nghị luận văn học.

A. NGHỊ LUẬN XÃ HỘI (Thường chiếm 2.0 – 3.0 điểm)

Yêu cầu em trình bày quan điểm, suy nghĩ của mình về một vấn đề xã hội.

1. Kiến thức và kỹ năng cần ôn tập:

             •  Các dạng đề thường gặp:

                       ○  Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí (ví dụ: về lòng yêu thương, sự kiên trì, tình bạn…).

                       ○  Nghị luận về một hiện tượng đời sống (ví dụ: bạo lực học đường, biến đổi khí hậu, lối sống văn minh, văn hóa đọc…).

             •  Bố cục bài văn nghị luận xã hội:

                       ○  Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần nghị luận (gián tiếp hoặc trực tiếp).

                       ○  Thân bài:

                               •  Giải thích khái niệm/tư tưởng/hiện tượng (nếu cần).

                               •  Phân tích, chứng minh (biểu hiện, tác dụng/ý nghĩa). Nêu các dẫn chứng thực tế (người thật, việc thật, sự kiện, câu nói, số liệu…).

                               •  Bàn bạc, mở rộng (phản đề – mặt trái, phê phán những biểu hiện sai lệch; điều kiện để phát huy…).

                       ○  Kết bài: Khẳng định lại vấn đề, rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân.

             •  Kỹ năng: Phân tích đề, tìm ý, lập dàn ý, chọn lọc dẫn chứng, diễn đạt mạch lạc, giàu cảm xúc, có lập luận chặt chẽ.

2. Cách ôn tập:

             •  Theo dõi tin tức thời sự, các vấn đề nóng trong xã hội và của lứa tuổi học sinh để có tư liệu và góc nhìn đa chiều.

             •  Lập danh mục các dẫn chứng tiêu biểu về các tấm gương vượt khó, tình nguyện, sáng tạo, hay những vấn đề cần phê phán. Chuẩn bị sẵn một số câu danh ngôn, tục ngữ, ca dao phù hợp.

             •  Luyện viết dàn ý chi tiết cho nhiều đề khác nhau, sau đó chọn một số đề tiêu biểu để viết hoàn chỉnh. Tập trung vào cách triển khai ý, lập luận và đưa dẫn chứng.

B. NGHỊ LUẬN VĂN HỌC (Thường chiếm 4.0 – 5.0 điểm)

Yêu cầu em phân tích, cảm thụ một tác phẩm văn học, một đoạn trích hoặc so sánh hai tác phẩm.

1. Kiến thức và kỹ năng cần ôn tập:

             •  Tất cả các tác phẩm trọng tâm trong chương trình Ngữ văn 9:

                       ○  Truyện trung đại: Chuyện người con gái Nam Xương (Nguyễn Dữ), Hoàng Lê nhất thống chí (hồi 14 – Ngô Gia văn phái), Truyện Kiều (Trao duyên, Cảnh ngày xuân, Mã Giám Sinh mua Kiều – Nguyễn Du), Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga (Nguyễn Đình Chiểu).

                       ○  Truyện hiện đại: Làng (Kim Lân), Lặng lẽ Sa Pa (Nguyễn Thành Long), Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng), Những ngôi sao xa xôi (Lê Minh Khuê).

                       ○  Thơ: Đồng chí (Chính Hữu), Bài thơ về tiểu đội xe không kính (Phạm Tiến Duật), Đoàn thuyền đánh cá (Huy Cận), Bếp lửa (Bằng Việt), Ánh trăng (Nguyễn Duy), Con cò (Chế Lan Viên), Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải), Viếng lăng Bác (Viễn Phương), Sang thu (Hữu Thỉnh), Nói với con (Y Phương).

                       ○  Văn nghị luận: Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới (Vũ Khoan), Khái quát về văn học Việt Nam (tùy từng địa phương có thi hay không).

             •  Với mỗi tác phẩm, em cần nắm vững:

                       ○  Tác giả, hoàn cảnh sáng tác: (đặc biệt quan trọng để hiểu ý nghĩa tác phẩm).

                       ○  Giá trị nội dung: Chủ đề, tư tưởng chính, ý nghĩa của tác phẩm/đoạn trích. Các nhân vật tiêu biểu và số phận, phẩm chất của họ.

                       ○  Giá trị nghệ thuật: Thể loại, ngôi kể, mạch cảm xúc, giọng điệu, các biện pháp tu từ (so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ…), nghệ thuật xây dựng nhân vật, tình huống truyện, sử dụng ngôn ngữ… (Đây là phần quan trọng để phân tích sâu).

                       ○  Học thuộc các câu thơ, câu văn tiêu biểu, đắt giá, dễ dùng làm dẫn chứng.

             •  Bố cục bài văn nghị luận văn học:

                       ○  Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, đoạn trích và vấn đề cần nghị luận (gián tiếp hoặc trực tiếp).

                       ○  Thân bài:

                               •  Triển khai các luận điểm theo yêu cầu của đề bài (phân tích nội dung, nghệ thuật, nhân vật, chi tiết…).

                               •  Luôn bám sát vào văn bản gốc, trích dẫn thơ/văn để minh họa, phân tích sâu.

                               •  Có sự liên kết chặt chẽ giữa các đoạn, các ý.

                               •  Có thể liên hệ, so sánh với tác phẩm khác (nếu đề yêu cầu hoặc để làm sâu sắc thêm vấn đề).

                       ○  Kết bài: Khái quát lại vấn đề đã nghị luận, đánh giá chung về giá trị tác phẩm và bày tỏ cảm xúc.

             •  Kỹ năng: Phân tích đề, lập dàn ý, chọn lọc dẫn chứng, diễn đạt giàu hình ảnh, cảm xúc, có chiều sâu. Đặc biệt là kỹ năng phân tích các chi tiết nghệ thuật nhỏ để làm rõ nội dung lớn.

2. Cách ôn tập:

             •  Đọc lại thật kỹ các tác phẩm trong sách giáo khoa, ghi chú các ý chính về nội dung và nghệ thuật.

             •  Xem lại các bài giảng, vở ghi, bài kiểm tra của giáo viên trên lớp.

             •  Lập dàn ý chi tiết cho từng tác phẩm theo các dạng đề khác nhau (phân tích nhân vật, phân tích đoạn thơ, cảm nhận về tư tưởng…).

             •  Luyện viết các đoạn văn trọng tâm (Mở bài, Kết bài, đoạn phân tích một chi tiết/khổ thơ…).

             •  Học thuộc những câu thơ, câu văn tiêu biểu để trích dẫn vào bài viết.

             •  Tham khảo các bài văn mẫu nhưng không nên sao chép mà học hỏi cách hành văn, triển khai ý.

IV. MỘT SỐ LỜI KHUYÊN CHUNG ĐỂ ÔN THI HIỆU QUẢ:

             •  Lập thời gian biểu ôn tập rõ ràng: Chia đều thời gian cho các phần, không bỏ qua phần nào.

             •  Đọc kỹ đề bài: Đây là yếu tố cực kỳ quan trọng, giúp em không bị lạc đề và trả lời đúng trọng tâm câu hỏi. Gạch chân các từ khóa trong đề.

             •  Phân bổ thời gian làm bài hợp lý trong phòng thi: Ví dụ: Đọc hiểu 15-20 phút, Nghị luận xã hội 20-25 phút, Nghị luận văn học 60-75 phút.

             •  Trình bày sạch sẽ, rõ ràng: Viết chữ dễ đọc, không gạch xóa nhiều, giữ gìn vở sạch sẽ. Điều này tạo thiện cảm cho giám khảo.

             •  Học đi đôi với hành: Đừng chỉ học thuộc lý thuyết mà hãy luyện tập viết thường xuyên.

             •  Tìm bạn học nhóm: Cùng nhau trao đổi kiến thức, chữa bài cho nhau cũng là một cách ôn tập rất hiệu quả.

             •  Giữ tinh thần thoải mái: Ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, tập thể dục nhẹ nhàng để có sức khỏe và tinh thần tốt nhất cho kỳ thi.

Cô/thầy tin rằng với sự nỗ lực và phương pháp đúng đắn, em sẽ đạt được kết quả tốt nhất trong kỳ thi sắp tới. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào trong quá trình ôn tập, đừng ngần ngại hỏi cô/thầy nhé! Chúc em ôn thi thật tốt!