Bài 3. Mỗi câu sau đây là câu đơn hay câu ghép? Phân tích cấu tạo các câu đó? a…

Chào các em học sinh yêu quý! Hôm nay, cô và các em sẽ cùng nhau ôn lại kiến thức về câu đơn và câu ghép, sau đó chúng ta sẽ cùng giải quyết bài tập thú vị này nhé. Các em nhớ lại rằng:

• Câu đơn là câu chỉ có một cặp chủ ngữ (CN) – vị ngữ (VN) hoặc có một chủ ngữ, một vị ngữ mà thôi. Nó diễn tả một ý trọn vẹn.
• Câu ghép là câu có từ hai vế câu trở lên. Mỗi vế câu thường có cấu tạo giống một câu đơn (có đủ CN – VN). Các vế câu này được nối với nhau bằng quan hệ từ, cặp quan hệ từ hoặc nối trực tiếp bằng dấu câu (dấu phẩy, dấu chấm phẩy, dấu hai chấm…).

Nào, chúng ta cùng phân tích từng câu một nhé!

Câu a. Gió càng to, con thuyền càng lướt nhanh trên mặt biển.

Đây là câu ghép.

Giải thích: Câu này có hai ý, mỗi ý đều có chủ ngữ và vị ngữ riêng, và chúng được nối với nhau bằng cặp từ hô ứng “càng… càng”.

Phân tích cấu tạo:

• Vế 1: Gió (CN) / càng to (VN)
• Vế 2: con thuyền (CN) / càng lướt nhanh trên mặt biển (VN)

Hai vế câu được nối với nhau bằng cặp quan hệ từ hô ứng “càng… càng”.

Câu b. Học sinh nào chăm chỉ thì học sinh đó có kết quả cao trong học tập.

Đây là câu ghép.

Giải thích: Tương tự như câu a, câu này cũng có hai vế câu, mỗi vế có đủ chủ ngữ và vị ngữ, và chúng được nối với nhau bằng cặp từ hô ứng “nào… thì…”.

Phân tích cấu tạo:

• Vế 1: Học sinh nào (CN) / chăm chỉ (VN)
• Vế 2: học sinh đó (CN) / có kết quả cao trong học tập (VN)

Hai vế câu được nối với nhau bằng cặp quan hệ từ hô ứng “nào… thì…”.

Câu c. Mặc dù nhà nó xa nhưng nó không bao giờ đi học muộn.

Đây là câu ghép.

Giải thích: Câu này có hai ý thể hiện sự đối lập (tương phản), mỗi ý có chủ ngữ và vị ngữ riêng. Các ý này được nối với nhau bằng cặp quan hệ từ “Mặc dù… nhưng…”.

Phân tích cấu tạo:

• Vế 1: nhà nó (CN) / xa (VN)
• Vế 2: nó (CN) / không bao giờ đi học muộn (VN)

Hai vế câu được nối với nhau bằng cặp quan hệ từ “Mặc dù… nhưng…”.

Câu d. Mây tan và mưa lại tạnh.

Đây là câu ghép.

Giải thích: Câu này có hai hành động, mỗi hành động do một chủ thể khác nhau thực hiện (mây và mưa). Mỗi hành động có đủ chủ ngữ và vị ngữ. Hai vế câu được nối với nhau bằng quan hệ từ “và”.

Phân tích cấu tạo:

• Vế 1: Mây (CN) / tan (VN)
• Vế 2: mưa (CN) / lại tạnh (VN)

Hai vế câu được nối với nhau bằng quan hệ từ “và”.

Câu đ. Bé thích làm kĩ sư giống bố và thích làm cô giáo như mẹ.

Đây là câu đơn.

Giải thích: Mặc dù câu này có từ “và”, nhưng từ “và” ở đây dùng để nối hai sở thích (hai bộ phận vị ngữ) của cùng một chủ ngữ duy nhất là “Bé”. Câu chỉ có một chủ ngữ và một vị ngữ chính (tuy vị ngữ này có nhiều bộ phận). Vì vậy, đây là câu đơn.

Phân tích cấu tạo:

• Bé (CN)
• thích làm kĩ sư giống bố và thích làm cô giáo như mẹ (VN)

Các em thấy không, việc xác định câu đơn hay câu ghép không khó nếu chúng ta nắm vững cách tìm chủ ngữ và vị ngữ của từng vế câu. Cô mong các em đã hiểu bài và làm đúng hết nhé!