Chúng ta bắt đầu với Bài 5.

Câu 1 (0,5 điểm): Chỉ ra những phương thức biểu đạt được sử dụng trong bài thơ.

Các em hãy đọc thật kỹ bài thơ Cây Bàng. Chúng ta thấy bài thơ này miêu tả hình ảnh cây bàng qua các mùa và thể hiện cảm xúc của em bé.

* Trước hết, bài thơ sử dụng phương thức biểu cảm để thể hiện tình cảm yêu mến, sự gắn bó của em bé với cây bàng. Ví dụ: “Mát ơi là mát!”, “A bàng tốt lắm”.
* Bên cạnh đó, bài thơ còn sử dụng phương thức miêu tả để vẽ nên hình ảnh của cây bàng trong hai mùa đông và mùa hè. Ví dụ: “Cây bàng trụi trơ / Lá cành rụng hết”, “Tán lá xoè ra / Như cái ô to”.
* Cuối cùng, bài thơ còn mang tính tự sự khi kể về những trải nghiệm của em bé với cây bàng, ví dụ như việc em ngồi dưới bóng cây.

Vậy, các phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong bài thơ là: biểu cảm, miêu tả và tự sự.

Câu 2 (0,5 điểm): Chỉ ra một cặp từ trái nghĩa có trong bài thơ trên.

Để tìm cặp từ trái nghĩa, các em hãy xem xét các từ ngữ miêu tả thời tiết và cảm giác trong bài thơ.

Trong khổ thơ đầu tiên có câu: “Cứ vào mùa đông / Gió về rét buốt”.
Trong khổ thơ thứ hai có câu: “Khi vào mùa nóng”.

Như vậy, chúng ta có thể thấy cặp từ trái nghĩa là “đông” và “nóng”.
Ngoài ra, ta cũng có thể thấy “rét buốt” và “mát” cũng mang ý nghĩa đối lập, thể hiện sự tương phản về nhiệt độ. Tuy nhiên, xét theo đúng nghĩa đen của từ trái nghĩa, “đông” và “nóng” là rõ ràng nhất.

Cô chốt lại một cặp từ trái nghĩa là: đông – nóng.

Câu 3 (1,0 điểm): Chỉ rõ và nêu ngắn gọn tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong bài thơ.

Trong bài thơ có rất nhiều biện pháp tu từ hay. Cô sẽ chọn một biện pháp tiêu biểu để phân tích nhé.

Các em hãy chú ý đến khổ thơ thứ hai:
“Tán lá xoè ra
Như cái ô to
Đang làm bóng mát”

Ở đây, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ so sánh. Cây bàng (cụ thể là tán lá của cây bàng) được so sánh với “cái ô to”.

Tác dụng của biện pháp so sánh này là:
* Làm cho hình ảnh cây bàng trở nên sinh động, dễ hình dung hơn.
* Nhấn mạnh tác dụng che chắn, tạo bóng mát to lớn của cây bàng.
* Gợi lên sự gần gũi, quen thuộc, như một người bạn che chở cho em bé.

Vậy, biện pháp tu từ được chỉ ra là so sánh (“Tán lá xoè ra / Như cái ô to”). Tác dụng là làm hình ảnh cây bàng thêm sinh động, nhấn mạnh tác dụng che mát và gợi sự gần gũi, che chở.

Câu 4 (1,0 điểm): Tình cảm của em bé dành cho cây bàng được thể hiện qua những dòng thơ nào? Qua đó, em có cảm nhận gì về tâm hồn của trẻ thơ (trình bày khoảng 5 dòng).

Chúng ta cùng xem xét những câu thơ nói lên tình cảm của em bé nhé.

Tình cảm yêu mến, biết ơn của em bé dành cho cây bàng được thể hiện rõ qua các dòng thơ:
* “Em ngồi vào trong / Mát ơi là mát!” – Câu này thể hiện sự thích thú, sung sướng khi được ngồi dưới bóng cây.
* “A bàng tốt lắm / Bàng che cho em” – Đây là lời khẳng định rõ ràng về sự “tốt bụng” và hành động “che chở” của cây bàng, thể hiện sự yêu quý của em bé.
* Câu hỏi tu từ “Nhưng ai che bàng / Cho bàng khỏi nắng!” cho thấy sự quan tâm, lo lắng của em bé dành cho cả cây bàng, không chỉ nhận mà còn muốn cho đi.

Qua những dòng thơ này, cô cảm nhận về tâm hồn trẻ thơ là:
* Trong sáng, hồn nhiên.
* Biết yêu thương, gắn bó với thiên nhiên.
* Có lòng biết ơn sâu sắc đối với những gì mang lại điều tốt đẹp cho mình.
* Biết quan tâm, chia sẻ, lo lắng cho cả người khác (ở đây là cây bàng).
* Có một trái tim nhân hậu, luôn nghĩ đến việc đền đáp.

Bây giờ, chúng ta sang Bài 6.

Bài 6 (2,0 điểm): Với em bé trong bài thơ trên, cây bàng như một người tốt vì đã che mát cho em, yêu thương em. Vậy theo em, trong cuộc sống của chúng ta, thế nào là một người tốt? Em hãy viết một đoạn văn (từ 6 đến 8 câu) để trả lời cho câu hỏi trên.

Đây là một câu hỏi mở, đòi hỏi sự suy nghĩ và cảm nhận của mỗi em. Cô sẽ gợi ý để các em có thể hoàn thành tốt đoạn văn của mình.

Thế nào là một người tốt? Dựa vào hình ảnh cây bàng trong bài thơ và suy nghĩ của chính mình, các em có thể viết:

Một người tốt là người luôn mang lại những điều tốt đẹp cho cuộc sống xung quanh. Họ là những người biết quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ người khác mà không cần đền đáp. Giống như cây bàng đã che mát cho em bé, một người tốt sẵn sàng hy sinh, bảo vệ những người yếu thế hơn. Họ luôn sống có trách nhiệm với cộng đồng, với môi trường và làm những việc có ích. Tấm lòng nhân ái, sự vị tha và hành động thiết thực làm nên giá trị của một người tốt. Sống tốt không chỉ mang lại niềm vui cho người khác mà còn làm cho cuộc sống của chính mình trở nên ý nghĩa hơn.

Các em hãy thử viết theo cách của mình nhé. Lưu ý trình bày đoạn văn từ 6 đến 8 câu.

Vậy là chúng ta đã cùng nhau hoàn thành các câu hỏi của Bài 5 và Bài 6 rồi. Các em về nhà ôn lại bài thơ và suy ngẫm thêm về ý nghĩa của tình bạn, tình yêu thiên nhiên nhé. Hẹn gặp lại các em trong tiết học sau!